Działania Zbigniewa Ziobry należy rozliczyć, ale pod względem politycznym sprawa może się różnie potoczyć. Na czym mogą się potknąć śledczy?
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Prokuratura skierowała do Sejmu wniosek o pozbawienie immunitetu Zbigniewa Ziobrę oraz o zgodę na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie w celu postawienia zarzutów. Istnieje bowiem obawa, jak twierdzi prokuratura, że Ziobro, kontaktując się ze świadkami lub innymi oskarżonymi, może mataczyć i utrudniać śledztwo. Nie można też wykluczyć ucieczki byłego ministra sprawiedliwości zagranicę.
Na Węgrzech już przebywa jego były podwładny z resortu — Marcin Romanowski. Ziobro właśnie pojechał do Budapesztu, gdzie wziął udział w dyskusji wokół filmu „Przejęcie”, krytykującego zmiany w TVP po wyborach w 2023 r.
Zarzuty, jakie prokuratura chce postawić Ziobrze, związane są głównie z aferą w Funduszu Sprawiedliwości. W sumie jest ich 26, wśród nich znajduje się też zarzut „założenia i kierowania zorganizowaną grupą przestępczą”. Gdyby do sądu faktycznie trafił akt oskarżenia zarzucający byłemu ministrowi sprawiedliwości kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą, to mielibyśmy do czynienia z absolutnie bezprecedensowym procesem w całej historii III RP. Zarówno w prawnym, jak i politycznym wymiarze. Ten drugi wymiar „sprawy Ziobry” będzie zresztą od początku równie istotny, jak pierwszy i to dla wszystkich stron sporu politycznego, który dzieli dziś Polskę.
Prezent dla betonowego elektoratu
Akt oskarżenia, a zwłaszcza ewentualne aresztowanie Ziobry, z pewnością ucieszy najbardziej betonowy elektorat Koalicji Obywatelskiej, który od dawna domaga się zdecydowanych rozliczeń z PiS. Najlepiej byłoby według tych wyborców, by kluczowe osoby rządzące Polską w latach 2015-23 trafiły za kratki.
Błędem byłoby jednak zakładać, że sprawa będzie interesować tylko ten elektorat. Ziobro od dawna jest politykiem budzącym wielką nieufność i lęk poza swoim obozem i dla wielu jest on symbolem tego wszystkiego w rządach PiS, przed czym należy ratować Polskę. Nie trzeba być przepełnionym jakimś szczególnym pragnieniem zemsty na PiS ultrasem, by przyjąć z zadowoleniem to, że prokuratura działa i jest gotowa pociągnąć do odpowiedzialności osoby łamiące prawo nawet wtedy, gdy do niedawna sprawowały najwyższe funkcje w państwie. Ziobro może w dodatku wrócić — być może już za dwa lata — do kierowania prokuraturą. Tym bardziej trzeba docenić postawę prokuratorów i kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości, którzy nie przejmują się ewentualną polityczną zemstą wpływowego polityka, tylko stosują wobec niego prawo.
Gdyby w sprawie Funduszu Sprawiedliwości zarzuty usłyszeli wyłącznie anonimowi urzędnicy resortu sprawiedliwości albo słabo znani opinii publicznej wiceministrowie, ale nie kierujący ministerstwem Ziobro, to duża część społeczeństwa uznałaby to za kolejny dowód bezsilności państwa wobec możnych.
Wyborcy całej rządzącej koalicji głosowali na Polskę, w której nikt nie stoi ponad prawem, a państwo jest w stanie się oczyścić. Jeśli kierownictwu Ministerstwa Sprawiedliwości uda się przedstawić sprawę Ziobry jako część tego procesu, to zapunktuje nie tylko w najbardziej betonowym elektoracie.
Ryzykowny areszt
Jednocześnie sprawa przeciw Ziobrze niesie szereg politycznych ryzyk. Największe związane jest z propozycją zatrzymania i tymczasowego aresztowania byłego ministra w celu przeprowadzenia z nim wszelkich czynności procesowych. Wiele rzeczy może tu pójść nie tak jak wyobraża sobie to prokuratura.
Jeśli Ziobro wyjedzie z kraju i otrzyma jak Romanowski azyl na Węgrzech, zanim Sejm odbierze mu immunitet, to wprawdzie do reszty zniszczy swoją reputację wśród większości opinii publicznej, ale przy okazji po raz kolejny pokaże, że państwo jest bezradne wobec prominentów z PiS.
Sąd może też po prostu nie zgodzić się na aresztowanie, co byłoby wielką porażką prokuratury. Jeśli sąd wyrazi zgodę, to nie wiemy, jak opinia publiczna zareaguje na osadzenie w areszcie polityka, który niedawno miał poważne problemy zdrowotne. Co, jeśli w areszcie jego stan zdrowia nagle znacząco się pogorszy? To może oznaczać poważny kryzys dla rządu.
Wątpliwości może budzić sama zasadność zastosowania aresztu w tym wypadku. Prokuratura od dawna prowadzi śledztwo w sprawie Funduszu Sprawiedliwości, miała dość czasu, by zabezpieczyć zeznania świadków i dowody. Ziobro wiedział doskonale, że śledczy mogą do niego dotrzeć, miał wcześniej dość czasu, by próbować wpływać na osoby mogące go ewentualnie obciążyć. Czy areszt jest tu naprawdę konieczny? Także argument o ryzyku ucieczki można zbić, bo gdyby Ziobro chciał faktycznie uciec, to będzie miał na to dość czasu między złożeniem przez prokuraturę wniosku do Sejmu a decyzją sądu w sprawie zatrzymania.
PiS już przekonuje, że wniosek o zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie Ziobry to czysta zemsta, polityczna pokazówka, obsługująca emocje najtwardszego elektoratu KO. Widać, że partia — a zwłaszcza jej ziobrowska frakcja — będzie bronić byłego ministra sprawiedliwości, mówiąc o „politycznej zemście” „nielegalnie przejętej przez Tuska prokuratury”. O ile argumenty o „nielegalnych prokuratorach” nie trafią do nikogo poza największym politycznym betonem PiS, to już te o zemście mogą wywołać wątpliwości także poza prawicą. Z pewnością nie pomagają takie wypowiedzi przedstawicieli rządzącej koalicji jak niedawny wpis Bartosza Arłukowicza z portalu X: „Przyszedł Waldemar Żurek i okazało się, że można. Trzeba tylko odwagi i determinacji. To jest czas prawdziwych kowbojów i szeryfów. Czas na analizy paradygmatów prawa rzymskiego przyjdzie, jak kurz opadnie”.
Komisja ds. Pegasusa pokazała, czego nie robić
Ryzyko związane ze sprawą Ziobry nie ogranicza się do tego, jak przełoży się ona na notowania KO. Zachowanie polityka przed komisją ds. Pegasusa wyraźnie pokazywało, że były lider Suwerennej Polski liczy na to, że uda się — grając sprytnie na czas — przeczekać całą sprawę aż PiS wróci do władzy, a on do kierowania prokuraturą. Niestety wspomniana komisja wykazała się nieudolnością i pozwoliła posłowi PiS osiągnąć kilka łatwych politycznych zwycięstw.
Co, jeśli prokuratura popełni podobny błąd? Co, jeśli Ziobro wróci do władzy przekonany, że wobec sądów i prokuratury trzeba przyjąć jeszcze ostrzejszą linię niż w latach 2015-23? Co, jeśli wykorzysta je do uderzenia w politycznych przeciwników na skalę nieznaną w historii III RP?
Z drugiej strony w 2015 r. Sejm, obawiając się eskalacji politycznego konfliktu i zemsty po zmianie władzy, nie był w stanie postawić Ziobry przed Trybunałem Stanu, choć miał teoretycznie większość. To tragiczny błąd, za który wszyscy zapłaciliśmy destrukcją wymiaru sprawiedliwości. Niezależnie od ryzyka i politycznych sporów prokuratura i cały wymiar sprawiedliwości muszą w sprawie Ziobry wykonać swój obowiązek.