— Polacy rozpuścili banki, bo trzymamy bardzo dużo pieniędzy na kontach bankowych, nie mamy jako naród nawyku inwestowania — mówi Wojciech Świder z Katedry Finansów Publicznych na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. I wyjaśnia, co możemy zrobić z oszczędnościami, gdy stopy procentowe spadają.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Ranking banków. Skorzystaj z oferty BLIK WEEK.
Foto: Newsweek
Newsweek: Co pan zrobił ze swoimi oszczędnościami po kolejnej obniżce stóp procentowych?
Dr Wojciech Świder: Rzeczywiście można przygotować się na obniżki stóp procentowych, ale działania trzeba podjąć wcześniej. Cykl obniżek stóp procentowych był spodziewany i zapowiadany przez Narodowy Bank Polski. Dlatego przez ostatnie miesiące część oszczędności lokowałem w trzyletnie stałoprocentowe obligacje skarbu państwa, żeby zapewnić sobie wyższą stopę procentową. Emisje sprzed kilku miesięcy płacą 6 proc. w skali roku. W przyszłości taki zwrot na lokatach będzie bardzo trudno nieosiągalny.
Wiemy, że Polacy stawiają na bezpieczne formy oszczędzania, dlatego ciągle chętnie wybierają lokaty, ale te są coraz marniej oprocentowane. Czy w ogóle opłaca się trzymać pieniądze na lokacie w dobie spadających stóp procentowych?
— Jeżeli ktoś ma możliwość założenia lokaty na 4-5 proc., gdzie takie oprocentowanie utrzymamy przez rok czy dwa, to warto to rozważyć. Natomiast najlepsze lokaty: 6-7 proc., to lokaty promocyjne — a więc na ograniczony czas i do pewnej kwoty. W ten sposób banki zachęcają do założenia konta. Natomiast rzeczywiście w Polsce lokaty są bardzo słabo oprocentowane, więc jak ktoś chce oszczędzać bezpiecznie, ale z większym zyskiem, to lepiej wybrać obligacje skarbowe.
A co z kontem oszczędnościowym? Jakie oprocentowanie będzie dzisiaj zadowalające?
— Zwykle na kontach oszczędnościowych oprocentowanie jest niższe niż na lokatach. Powodem jest większa płynność środków — pieniądze możemy wpłacać i wypłacać, kiedy chcemy. Oczywiście lepiej mieć pieniądze na koncie oszczędnościowym niż na zwykłym koncie, ale nie spodziewajmy się cudów.
Jeden z ekspertów powiedział mi, że najlepiej zakładać promocyjne konta oszczędnościowe, a kiedy kończy się wyższe oprocentowanie — przykładowo 7 proc. — zabrać oszczędności i przenieść je do innego banku. A potem znów do kolejnego. Czy taka strategia się sprawdza?
— Jeżeli ktoś ma czas i chęci, żeby zakładać nowe konta i pilnować wymogów, które trzeba spełnić, to dlaczego nie? Znam osoby, które tak robią. Ale pamiętajmy, że to raczej sport dla osób, które mają środki małe lub średnie. Bo często banki relatywnie nisko zawieszają poprzeczkę dla pieniędzy, dla których jest lokata promocyjna — wyższe oprocentowanie może dotyczyć oszczędności np. do 20 czy 50 tys. zł. Tymczasem kupując obligacje skarbowe, tego limitu nie mamy i możemy lokować bardzo duże środki.
Kiedy rosną stopy procentowe, to banki zwykle ociągają się z podwyższeniem oprocentowania na kontach oszczędnościowych i lokatach. Ale gdy spadają, to oprocentowanie dla naszych oszczędności oferują niższe. Dlaczego tak jest?
— Polacy rozpuścili banki, bo trzymamy bardzo dużo pieniędzy na kontach bankowych, nie mamy jako naród nawyku inwestowania. Banki i tak mają od nas tani kapitał, nie muszą agresywnie konkurować o klientów.
JAKI JEST NAJLEPSZY BANK DLA TWOICH PIENIĘDZY w 2025 r.? TEGO DOWIESZ SIĘ Z NAJNOWSZEGO RANKINGU BANKÓW NEWSWEEKA. WYNIKI OGŁOSIMY 29 PAŹDZIERNIKA O GODZ. 20:00. KLIKNIJ >>TUTAJ<<, ŻEBY JUŻ DZIŚ PRZEJŚĆ DO TEKSTU.
Co jest najlepszą alternatywą, gdy oszczędzanie w banku wraz ze spadającymi stopami procentowymi staje się jeszcze mniej opłacalne?
— Najlepiej założyć sobie konto maklerskie i kupować ETF-y, czyli fundusze notowane na giełdzie, dzięki którym nabywamy szeroki globalny rynek akcji. Wówczas nie trzeba się znać na giełdzie i inwestowaniu w poszczególne spółki. Inwestycja jest o tyle prosta, że wystarczy później dokupować ETF-y albo zainwestować i trzymać je długoterminowo. Oczywiście akcje są zmienne — raz rosną, raz spadają, natomiast w długim terminie rynki akcji w krajach rozwiniętych dawały średnio 6-7 proc. zwrotu ponad inflację. To więcej niż lokaty czy obligacje, które zwykle dają minimalną premię ponad inflację. Oczywiście kosztem jest krótko— i średnioterminowa zmienność, bo może zdarzyć się bessa i akcje mogą spadać parę lat z rzędu.
Załóżmy, że stawiamy na obligacje. Jakie wybrać: krótko— czy długoterminowe, stało— czy zmiennoprocentowe, a może indeksowane inflacją? Która opcja będzie najlepsza dla kogoś, kto chciałby chronić swoje środki, jeśli stopy procentowe będą dalej spadać?
— Moim zdaniem ciekawą opcją są trzyletnie obligacje stałoprocentowe. Jak mówi nazwa, stopa jest stała: kupujemy, trzymamy przez trzy lata i wtedy otrzymujemy 5,15 proc. każdego roku. Mamy też cztero— i 10-letnie obligacje skarbowe indeksowane inflacją. Jeżeli ktoś zakłada, że podwyższona inflacja wróci, to w ten sposób może ochronić swoje oszczędności. Dla beneficjentów 800 plus są obligacje rodzinne sześcio— i 12-letnie, również indeksowane inflacją.
A może złoto? W ostatnich miesiącach cena złota biła rekordy, ale ostatnio kruszec odnotował największy jednodniowy spadek od ponad 12 lat. Czy to dobry moment na zakup złota, czy może warto poczekać na dalszy spadek cen?
— Fizyczne złoto kupuje się na długi termin. Nie próbowałbym spekulować, bo w tym jest losowość — złoto może wzrosnąć, ale może też spadać. Z korzyści — ten kruszec dywersyfikuje nam portfel i w sytuacji zagrożenia możemy spakować złoto w plecak, czego nie zrobimy z akacjami i obligacjami. Sam kupuję złoto fizyczne, natomiast przestrzegam, że lepiej wybrać renomowanego dealera, raczej nie kupujmy złota z Allegro. Zwracajmy uwagę, żeby spread, czyli różnica między ceną kupna a ceną sprzedaży, był niski. Jeżeli ktoś kupuje na przykład monety jednouncjowe, które teraz kosztują ok. 15-16 tys. zł, to spread powinien wynosić maksymalnie 4 proc.
Z niższych stóp procentowych cieszą się natomiast kredytobiorcy. Hipoteki są tańsze, a zdolność kredytowa wyższa. Czy warto inwestować dziś w nieruchomości mimo niskich zwrotów z inwestycji i niepewnej sytuacji geopolitycznej?
— Nie jestem wielkim zwolennikiem inwestowania w wiele nieruchomości. Jest coraz więcej zagrożeń geopolitycznych, a mieszkania to mało płynne aktywa. Można założyć, że w trudnych czasach wiele osób będzie chciało sprzedać nieruchomość, a niewiele kupić.
Poza tym coraz więcej mówi się o podatku katastralnym, nastroje społeczne wokół masowego kupowania nieruchomości zmieniają się. Rynek był na tyle dziki, że rzeczywiście najwyższy czas, by go uregulować. Nieruchomości w Polsce są preferencyjnie opodatkowane względem inwestycji kapitałowych. To absurd, bo inwestycja w beton jest mało rozwojowa, podczas gdy bardziej rozsądne w skali makro jest ulokowanie środków np. w spółki giełdowe.
Mówimy o Polakach, którzy mają już kilka nieruchomości. A co jeśli ktoś chce zwyczajnie kupić pierwsze mieszkanie albo zmienić lokal na większy?
— Dla tych, którzy potrzebują kupić mieszkanie, teraz jest całkiem dobry moment. Stopy procentowe — choć nadal wysokie — zaczynają spadać, co sprawia, że kredyt staje się trochę bardziej przystępny. Z drugiej strony, gdy stopy są bardzo niskie, kredyt jest tańszy, a nasza zdolność kredytowa wyższa. Problem w tym, że wówczas więcej osób chce kupować mieszkania, a to zwiększa konkurencję na rynku. Dziś stopy są wyższe, więc mniej osób decyduje się na zakup, co z kolei daje większą siłę nabywczą tym, którzy faktycznie kupują.
Dla zobrazowania — dzisiaj stopa referencyjna wynosi 4,5 proc., podczas gdy jeszcze dwa lata temu było to 6,75 proc. Wciąż jednak nie mówimy o bardzo niskim poziomie — w pandemii stopa sięgała zaledwie 0,1 proc., co akurat było absurdem. Jeśli ktoś rzeczywiście potrzebuje mieszkania, nie ma powodu, by zbyt długo zwlekał z decyzją.
Co jeszcze możemy zrobić z naszymi pieniędzmi, gdy stopy procentowe spadają?
— Najważniejsze, żeby nie trzymać dużej gotówki i niezainwestowanych środków, bo to da nam murowaną stratę. Ludziom się wydaje, że trzymając środki w banku, nic nie tracą, ale inflacja robi swoje. Niech da nam do myślenia to, że skumulowana inflacja w ostatnich 5 latach wyniosła 45 proc.! Dlatego inwestując nasze oszczędności, warto powalczyć o jak najwyższy wynik.
*Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady inwestycyjnej ani rekomendacji w rozumieniu przepisów prawa.
