Wybory prezydenckie to pierwsza porażka Donalda Tuska z Jarosławem Kaczyńskim od dwóch dekad. To i tak cud, że Trzaskowski przegrał z Nawrockim tak nieznacznie.
Tak, w 2023 r. co prawda Koalicja Obywatelska przegrała z PiS wybory do Sejmu, tyle że Tusk utworzył wówczas koalicję z Trzecią Drogą i Lewicą, odsuwając Kaczyńskiego od władzy. W tym sensie było to w praktyce zwycięstwo, nie zaś porażka.
Jednak właśnie wówczas, w atmosferze entuzjazmu, Tusk popełnił pierwszy fundamentalny błąd – nie zaczął z miejsca planować wyborów prezydenckich. A wszak było oczywiste, że własny prezydent jest niezbędny, by – co premier zapowiadał – rozliczyć PiS i zrealizować obietnice.
Upokorzony utratą władzy Kaczyński już jesienią 2023 r. mówił swym ludziom, że wybory prezydenckie są krytycznie ważne, że jeśli przegrają, to Tusk pod rękę z własnym prezydentem zmiecie ich partię w pył.
Miał w partii szerokie grono polityków, którzy chcieli kandydować. Uznał jednak, że wystawienie pisowca to zbyt duże ryzyko przyklejenia się do niego w kampanii afer rządów Szydło i Morawieckiego. Potrzebował kandydata niezgranego, żeby mógł się odcinać od niepopularnych decyzji rządów PiS, takiego, którego życiorys można byłoby przypudrować, a wizerunek zbudować od nowa.
Tym kluczem np. trafił na Witolda Bańkę. To co prawda były minister sportu w rządach Beaty Szydło, ale nie był wprost kojarzony z PiS. W dodatku dziś robi karierę jako szef międzynarodowej antydopingowej organizacji WADA.
Bańka z miejsca Kaczyńskiemu odmówił. Ale – wiele wskazuje na to – zrobił mu w ten sposób przysługę. Bo Bańka to prawicowiec umiarkowany, który nie ma nic przeciwko LGBT, za to ma wiele przeciwko Macierewiczowi.
Nie pasował do profilu tym bardziej, że już w zeszłym roku było widać – po wyborach europejskich i amerykańskich – że rośnie prawicowa fala. W Polsce wyraźne były wzrosty Konfederacji i jej lidera Sławomira Mentzena. Wiosną 2024 r. Konfederacja była w wyborach europejskich trzecia, wyraźnie wyprzedzając koalicjantów – Trzecią Drogę i Lewicę.
Dlatego właśnie Kaczyński wskazał nikomu nieznanego szefa IPN Karola Nawrockiego, bo to w głębi serca konfederata. Ta twarda prawicowość, podszyta niechęcią do Ukraińców i Unii Europejskiej, okazała się kluczowa w wyborach. Oczywiście, Kaczyński nie przewidział całej serii afer związanych z Nawrockim. Elektorat PiS jest jednak karny i impregnowany na afery wybrańców prezesa – co zapewniło Nawrockiemu wejście do drugiej tury. A tam pomogły mu wygrać elektoraty Mentzena i Brauna, dokładnie tak jak chciał tego Kaczyński.
Mając te same zmienne w 2023 i 2024 r., Tusk postawił na Rafała Trzaskowskiego. Polityk najbardziej progresywnego skrzydła Platformy – zwolennik związków partnerskich i swobodnej aborcji, który nie jest katolikiem – został wystawiony w wyborach, które od początku były prawicowe i konserwatywne.
Tusk dziś mówi, że Trzaskowski wygrał wewnętrzne prawybory. To rzecz jasna bzdury. Rzucając niespodziewanie pomysł prawyborów, chciał po prostu zdjąć z siebie odpowiedzialność za wybór kandydata. Wiedział, jakie są nastroje w Platformie i w Koalicji Obywatelskiej, więc wiedział, że wygra Trzaskowski.
Od wygranej dzieliło go 200 tys. głosów – wystarczyłoby, żeby tyle odebrał Nawrockiemu, by zwyciężyć. Miałby szansę wygrać, gdyby – tu drugi błąd Tuska – miał profesjonalny sztab wyborczy, składający się z fachowców, a nie z kolegów partyjnych, takich jak Sławomir Nitras i Cezary Tomczyk. Sztab działał na czuja i bez strategii, lekceważąc nawet zamawiane przez siebie badania. Tusk nic z tym nie zrobił nawet po pierwszej turze, gdy gołym okiem było widać, że katastrofa jest blisko.
Najważniejszą winą Tuska jest jednak zaniechanie. Przez półtora roku rząd nie zrealizował większości swych obietnic, głównie ze względu na kłótnie między koalicjantami i trudną sytuację budżetową. W dodatku polityki informacyjnej brak – premier nie chciał rzecznika, bo jest przekonany, że sam najlepiej komunikuje się z elektoratem.
W finale do wyborów prezydenckich poszło mniej wyborców niż podczas głosowania parlamentarnego w 2023 r. W domach zostali właśnie ci, którzy wówczas pozbawili PiS władzy – zwolennicy obecnej koalicji.
Jeśli Tusk naprawdę – jak mówi swym ludziom i liderom koalicji – nie widzi potrzeby gruntownych zmian w składzie i agendzie rządu, to może rzeczywiście na trwałe stracił społeczny słuch. A to bardzo źle wróży rządowi, koalicji, Platformie i jemu samemu. O wyborcach anty-PiS nie wspominając.
