Z zapartym tchem oglądałam „Zamach na papieża”, najnowszy film Władysława Pasikowskiego. Nie ze względu na akcję, dialogi, intrygę. Po prostu nie mogłam uwierzyć, że twórca kultowych „Psów”, „Pokłosia”, „Jacka Stronga” jest w stanie nakręcić tak zły film. Chciałam wierzyć, że to autoironia, ale niestety wiele przemawia za tym, że Pasikowski na serio zrobił film, w którym przemielił swoją legendę z lat 90.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
Służby radzieckie i bułgarskie planują zamach na papieża. Ma go zastrzelić Ali Agca, turecki zamachowiec. To ukłon w stronę prawdy historycznej. Po oddaniu śmiertelnego strzału Agca ma natychmiast zginąć. PRL-owskie służby chcą, żeby wykonawcą wyroku był pewniak, Bruno Brusicki. Snajper, który ma konto pełne ofiar. Wtedy pojawia się on, Bogusław Linda. Proste skojarzenie to Franz Maurer z „Psów” na emeryturze. Idealny kandydat do tej misji. Ma ostatnie stadium raka płuc, czyli nic do stracenia. Jego córka mieszka w Niemczech. Matka, polska Żydówka, wywiozła ją z Polski w 1968 r. Wątek żydowski jeszcze w tej historii powróci. Dawni koledzy ze służb szantażują Brunona, że córce może się przydarzyć nieszczęśliwy wypadek.
Pierwsza scena jest obiecująca. Bruno siedzi w komisji weryfikującej uprawnienia dla wędkarzy. Na sali śmiech, pewnie tych, którzy pamiętają Franza Maurera z papierosem w ustach słuchającego decyzji komisji wyrzucającej go z SB. Niestety potem jest już tylko gorzej. Bruno jedzie umierać do domu wynajętego z dala od Warszawy. Po drodze zabiera do towarzystwa dawną znajomą, oczywiście prostytutkę. O pracownicach seksualnych Bruno vel Maurer z pewnością nie słyszał. Są lata 70. Karolinie Gruszce współczuję tego „nic” do zagrania. Miała tylko miauczeć i tradycyjnie zamiauczała komuś innemu. Wiadomo, kobiety są niewierne, słabe, gotowe dla pieniędzy zrobić wszystko. Taki mizoginizm musi dziś budzić zażenowanie.
Akcja się rozgałęzia. Sprawa zamachu schodzi na dalszy plan. Bruno idzie w miasteczko. Zaprzyjaźnia się z lokalnymi notablami. Zbigniew Zamachowski, Adam Woronowicz i Ireneusz Czop w roli szefa tajnych służb dobrze się spisują. Bruno angażuje się w poszukiwania zaginionych bez wieści dzieci. Przy okazji jak szeryf broni sprawiedliwych, a złych karze. Zaprzyjaźnia się z kilkuletnim synkiem partyjnego kolegi. Chłopiec, nie wiedzieć czemu, obdarzony jest wyjątkową mądrością. Jakby wcielił się w niego dybuk. Scena, w której Bruno pije piwo, a chłopiec colę i wspólnie dumają nad złem świata, była dla mnie kulminacją śmieszności. Wiem, nie można się wyzłośliwiać bez końca. Ten film miał być darem dla przyjaciela. Bogusław Linda, aktor zmieniający skórę jak kameleon, z pewnością zasługuje na główną rolę. Od czasów kina moralnego niepokoju, przez „Przypadek” Kieślowskiego, lata 90., gdy tworzyli z Pasikowskim nowe w Polsce gatunkowe kino, po role księdza Robaka w „Panu Tadeuszu” i Strzemińskiego w „Powidokach” Andrzeja Wajdy, udowadniał aktorską klasę. Prezentów się nie odrzuca, ale w moim przekonaniu nie taka rola powinna być zwieńczeniem jego kariery.
„Zamach na papieża” jest ciekawy pod jednym względem. Pokazuje, jak radykalnie zmienił się świat, pozycja kobiet i mężczyzn. Macho budzi śmiech, naraża na oskarżenia o przemoc, ale jednocześnie u niektórych budzi tęsknotę za rzeczywistością wolną od politycznej poprawności. Sądząc po wyborach politycznych, takich jest dziś sporo.
Kundel zamiast psa
Tym bardziej że dziś kino skupia się na subtelnych emocjach, płynnej tożsamości, kryzysie w związkach. O tym opowiada m.in. film Łukasza Grzegorzka „Trzy miłości”, autora „Kampera” i „Córki trenera” oraz mojego ulubionego „Mojego wspaniałego życia”. Małżeństwo 40-latków (Marcin Czarnik i Marta Nieradkiewicz) jest po rozwodzie, a ciągle nie może się rozstać. Jan mieszka naprzeciwko żony. Szpieguje ją. Nie stworzył nowego życia. Sytuacja się komplikuje, kiedy na imprezie u Leny zjawia się młody chłopak znikąd. Wyluzowany, empatyczny, przystojny, ubrany w biały podkoszulek i szorty. Duch, wytwór wyobraźni, a może człowiek z innego pokolenia, który swoją męskość buduje nie na przemocy, lecz empatii. Rozkręca się karuzela emocji i odważnych jak na polskie kino scen seksu. Brakuje w filmie intensywności wcześniejszych obrazów Grzegorzka. Brakuje humoru i dystansu. Natomiast objawieniem filmu jest Mieszko Chomka w roli Kundla. Student reżyserii, po raz pierwszy przed kamerą, uruchamia ukryte pragnienia bohaterów. W tym świecie kary rozdaje Kundel. „Psy” należą do zamierzchłej przeszłości. Oba filmy już w kinach.
