Naukowcy odkryli, że siwienie, którego wielu z nas tak bardzo się boi, może być czymś więcej niż tylko przykrą oznaką starzenia. Według wyników najnowszego badania siwe włosy mogą oznaczać także, że nasz organizm walczy z powstającymi komórkami nowotworowymi i tym samym zatrzymuje rozwój tej wyniszczającej choroby.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
U osób rasy kaukaskiej, proces siwienia rozpoczyna się zazwyczaj w połowie lat trzydziestych. U Azjatów średni wiek siwienia to późne lata trzydzieste, natomiast u osób czarnoskórych jest to połowa lat czterdziestych. Pomimo tego, tylko 6 do 23 proc. osób w wieku od 45 do 65 lat ma ponad połowę siwych włosów.
Nasze komórki przez całe życie są narażone na działanie czynników środowiskowych i wewnętrznych, które mogą uszkadzać DNA. Od dawna wiadomo, że uszkodzenia te związane są zarówno z procesem starzenia się. jak i chorobami nowotworowymi, jednak naukowcy postanowili dokładniej zbadać mechanizmy łączące te dwa zjawiska — w szczególności to, w jaki sposób uszkodzone komórki macierzyste wpływają na zdrowie tkanek w czasie.
Kluczową rolę w tym procesie odgrywają melanocytowe komórki macierzyste (McSC), odpowiedzialne za pigmentację włosów i skóry. Komórki te, które znajdują się w tak zwanym regionie „bulge-sub-bulge” w pobliżu podstawy mieszków włosowych, generują dojrzałe melanocyty, które poprzez cykliczną regenerację nadają włosom i skórze kolor.
W swoim badaniu profesorki z Uniwersytetu Tokijskiego Emi Nishimura i Yasuaki Mohri rzuciły światło na wyniki uszkodzenia tych wytwarzających pigment komórek macierzystych. Aby przeanalizować, w jaki sposób McSC reagują na różne rodzaje uszkodzeń DNA, wykorzystały długoterminowe śledzenie linii in vivo i profilowanie ekspresji genów u myszy.
Odkryły, że McSC stojące w obliczu pęknięć podwójnej nici DNA przechodzą proces zwany różnicowaniem sprzężonym ze starzeniem się lub tzw. „seno-różnicowaniem”. Mechanizm ten zmusza komórki do nieodwracalnego różnicowania się i obumierania, co prowadzi do siwienia włosów. Proces jest napędzany przez aktywację szlaku p53-p21, mechanizmu hamującego rozwój nowotworów.
W niektórych przypadkach komórki nie podążają jednak tą autodestrukcyjną drogą. McSC mogą ominąć tę reakcję ochronną w przypadku wystawienia organizmu na działanie czynników rakotwórczych lub światła ultrafioletowego B. W takim przypadku, zamiast obumierać, uszkodzone komórki macierzyste zachowują zdolność do samoodnawiania się i zwiększania liczby poprzez klonowanie, co sprzyja powstawaniom nowotworów.
— Odkrycia te pokazują, że ta sama populacja komórek macierzystych może podążać różnymi ścieżkami, prowadzącymi do wyczerpania lub też ekspansji, w zależności od rodzaju stresu i sygnałów mikrośrodowiskowych — powiedziała Nishimura w oświadczeniu. — To zmienia nasze spojrzenie na proces siwienia włosów i nowotwory. Teraz widzimy, że nie są to niepowiązane ze sobą zdarzenia, lecz rozbieżne wyniki reakcji komórek macierzystych.
Naukowcy ostrzegają, że nie oznacza to, iż siwienie włosów bezpośrednio zapobiega nowotworom. Wyniki badania sugerują natomiast, że seno-różnicowanie działa jako naturalny mechanizm obronny, eliminując potencjalnie niebezpieczne komórki. Pominięcie tego procesu powoduje, że uszkodzone komórki macierzyste mogą przetrwać, co zwiększa ryzyko powstania np. czerniaka.
Odniesienia
Maymone, M. B. C., Laughter, M., Pollock, S., Khan, I., Marques, T., Abdat, R., Goldberg, L. J., & Vashi, N. A. (2021). Hair aging in different races and ethnicities. Journal of Clinical & Aesthetic Dermatology, 14(1), 38–44.
Mohri, Y., Nie, J., Morinaga, H., Kato, T., Aoto, T., Yamanashi, T., Nanba, D., Matsumura, H., Kirino, S., Kobiyama, K., Ishii, K. J., Hayashi, M., Suzuki, T., Namiki, T., Seita, J., & Nishimura, E. K. (2025). Antagonistic stem cell fates under stress govern decisions between hair greying and melanoma. Nature Cell Biology, 27(10), 1647–1659.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.