PO ma wiele powodów, by poprzeć pomysł PSL. Ale to ruch ryzykowny, bo może się też na niej zemścić [OPINIA]

W czwartek Michnik napisał w serwisie X, że wicemarszałek Czarzasty mówił wyłącznie o skierowaniu ustawy do prac w komisji, a nie o jej przegłosowaniu tak, by trafiła na biurko prezydenta. A to sugeruje, że w partii panuje wokół sprawy spory – być może nie tylko informacyjny – chaos i brak jest zdecydowania.

Polska 2050 deklaruje, że jest za utrzymaniem dwukadencyjności. KO na razie oficjalnie nie zajęło stanowiska, ale w czwartek rano w rozmowie z Wirtualną Polską wicemarszałek Sejmu z PSL Piotr Zgorzelski powiedział, że „na swoim zarządzie Platforma Obywatelska podjęła decyzję, by poprzeć ustawę znoszącą dwukadencyjność w samorządach”.

Dwukadencyjność. PO ma wiele powodów, by poprzeć PSL

Jeśli faktycznie taka decyzja zapadnie, to KO może obudzić się z podobnym kryzysem jak ten po dyskusji nad ograniczeniem nocnej sprzedaży alkoholu w Warszawie. Zakaz dwukadencyjności to bowiem jedna z tych spraw, w których interes samorządowców niekoniecznie pokrywa się z interesem lokalnych wspólnot. Przeciw limitowi od dawna protestują stowarzyszenia samorządowców, nie słychać jednak szczególnych protestów ze strony ruchów miejskich czy organizacji reprezentujących lokalne społeczności.

W interesie lokalnych władz – jak zresztą każdych innych – jest reprodukcja własnego statusu, czemu brak limitu kadencyjności znacząco sprzyja. Od czasu pierwszych bezpośrednich wyborów prezydentów miast i burmistrzów w wielu miejscowościach doczekaliśmy się długoletnich prezydentów, których trudno było odsunąć od władzy bez nadzwyczajnej mobilizacji wyborców.

Z kolei w interesie mieszkańców jest władza, która jest im bliska, odpowiada na ich żądania i którą w przypadku, gdy nie wywiązuje się ze swoich zadań, łatwo jest zastąpić inną. Limit kadencji wymusza krążenie elit w samorządzie, otwiera go na nowe talenty i pomysły.

Gdy w 2018 r. PiS wprowadzał limit dwóch kadencji, PO była przeciw. W okresie 2023-2025 partia nie próbowała znieść zakazu – być może przekonana, że zawetowałby to ówczesny prezydent Andrzej Duda. Było jednak oczywiste, że jej działaczom zakaz niespecjalnie się podoba, i że gdyby tylko było to politycznie możliwe, chętnie by go uchylili.

To zrozumiałe, gdy weźmie się pod uwagę, jak silna jest KO w samorządach, zwłaszcza w dużych miastach. We wszystkich dziesięciu największych polskich miastach rządzą prezydenci albo należący do PO, albo popierani przez tę partię w ostatnich wyborach. Większość z nich w następnych wyborach w 2029 r. obejmie już limit kadencji. A wybory, w których wystawia się jako kandydata prezydenta niezajmującego wcześniej tego urzędu, są bardzo nieprzewidywalne i mogą skończyć się różnie. Utrata prezydenta dużego miasta albo konieczność budowania w nim nowej koalicji oznacza z kolei problemy nie tylko dla osoby na stanowisku prezydenta, ale też dla całego związanego z nim politycznego układu.

Przy tym często doskonale rozpoznawalni w swoich społecznościach lokalni politycy, którzy nie będą już mogli ubiegać się o kolejną kadencję, mogą zacząć sobie szukać miejsca w polityce ogólnopolskiej – zagrażając tym samym np. pozycji dotychczasowych, mniej znanych opinii publicznej posłów.

Biorąc pod uwagę wewnętrzną sytuację w partii, PO miałaby więc wszelkie powody, by poprzeć projekt PSL. Tym bardziej że tak bardzo naciska na niego jeden z koalicjantów. Ma tylko jeden problem – swoich wyborców, którym może się to nie spodobać.

Nie tylko zakaz sprzedaży alkoholu. Standardy PO a oczekiwania wyborców

Według informacji dostępnych na stronie Sejmu prawie 80 proc. uczestników konsultacji społecznych ustawy znoszącej dwukadencyjność wyraziło wobec niej sprzeciw. Wzięło w nich udział prawie 2,8 tys. osób, czyli więcej niż wynosi próba przeciętnego sondażu. Oczywiście, nie jest to najpewniej najbardziej reprezentatywna grupa. Można przypuszczać, że głos zabrały najbardziej zdecydowanie przeciwne zniesieniu limitu osoby – konsultacje nie zawsze dają głos odzwierciedlający opinię całej populacji.

Można się jednak spodziewać, że wiele negatywnych głosów pochodzi ze strony wyborców stanowiących tradycyjne zaplecze KO – dobrze wykształconych mieszkańców dużych miast, którzy mieli informację, czas i motywacje, by wypowiedzieć się w temacie.

Jak bowiem pokazała sprawa ograniczenia sprzedaży alkoholu nocą w Warszawie, PO zaczyna w niektórych kwestiach wyraźnie rozchodzić się ze swoim mieszczańskim elektoratem. Abstrahując od merytoryki sporu o ograniczenia sprzedaży alkoholu, kryzys jakim skończyło się to dla KO, uwidocznił, że nowe mieszczaństwo oczekuje trochę innych standardów niż te, do których przywykło stołeczna Platforma. A więc domaga się np. tego, by władza słuchała obywateli, którzy mają problemy ze społecznymi skutkami działania nocnych sklepów z alkoholem, a przynajmniej, by na merytoryczne propozycje nie reagowała opowieściami o roli wina w kulturze antycznej lub o prohibicyjnych praktykach Ku Klux Klanu.

Dwukadencyjność stanie się „koryciarstwem” KO

Jeśli więc PO zdecyduje się poprzeć propozycję PSL, może skończyć się to kolejnym kryzysem jak Rada Warszawy dyskutująca o ograniczeniu sprzedaży alkoholu nocą. Wtedy PO atakowali wszyscy – od Partii Razem, przez Polskę 2050 (wiceprezydent stolicy związany z tą partią Jacek Wiśnicki zrezygnował z urzędu) po PiS. Teraz ten front może być jeszcze szerszy. W sprawie ograniczenia sprzedaży alkoholu „wolnościowe” argumenty KO powtarzała Konfederacja, teraz nieobecna praktycznie we władzach lokalnych partia Krzysztofa Bosaka i Sławomira Mentzena nie ma żadnych powodów, by nie atakować ustawy przedłużającej polityczne życie lokalnym włodarzom.

Jeśli koalicja przepchnie projekt, to opozycja dostanie znów podanie przed pustą bramkę. Tygodniami nieustannie we wszystkich mediach będzie powtarzać mantrę o „koryciarstwie” rządzących, co przynajmniej części wyborców rządowego obozu może przekonać.

Trudno sobie w dodatku wyobrazić, by taką ustawę podpisał prezydent Karol Nawrocki. Popierając ustawę koalicja, poniosłaby więc wszystkie jej polityczne koszty, nie odnosząc żadnych korzyści. Być może KO powinna więc szybko zamknąć temat, zanim sprawa uruchomi negatywne społeczne emocje albo zanim koalicja zdąży się o niego znów pokłócić, pokazując swoim wyborcom, że niezależnie od prezydenckiego weta wiszącego nad jej głową, większość rządowa sama nie wie, czego właściwie politycznie chce.