Nawet 3 tys. kroków dziennie może spowolnić rozwój Alzheimera. Nowe badanie

• Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”

Zespół odkrył, że pewna realistyczna do osiągnięcia liczba wykonywanych dziennie kroków była związana z wolniejszym tempem pogarszania się funkcji poznawczych.

Zgodnie z wynikami 14-letniego badania przeprowadzonego na osobach starszych, przy wykonywaniu zaledwie 3 do 5 tys. kroków dziennie spadek funkcji poznawczych był opóźniony średnio o trzy lata. Tymczasem u osób, które wykonywały od 5 do 7,5 tys. kroków, opóźnienie to wynosiło nawet siedem lat. U osób prowadzących siedzący tryb życia naukowcy zaobserwowali znacznie szybsze szkodliwe gromadzenie się białek tau w mózgu i spadek zdolności poznawczych i codziennego funkcjonowania.

Większa ilość kroków to mniejsze ryzyko Alzheimera

— Udało nam się wykazać, że związek z pogorszeniem funkcji poznawczych nie został wyjaśniony różnicami w akumulacji amyloidu — powiedziała „Newsweekowi” autorka badania i neurolożka poznawcza dr Wai-Ying Wendy Yau. — Zamiast tego, przy danej ilości podwyższonego obciążenia amyloidem, więcej wykonywanych kroków prowadziło do wolniejszej akumulacji tau, czyli białka najbardziej związanego z objawami poznawczymi. To w dużej mierze odpowiadało za spowolnienie spowolnienia tego rodzaju funkcji.

— To badanie odpowiada na pytanie dotyczące tego, dlaczego niektórzy ludzie, którzy wydają się szczególnie narażeni na rozwój choroby Alzheimera, nie podupadają na zdrowiu tak szybko jak inni — powiedział w oświadczeniu jeden z autorów badania, neurolog dr Jasmeer Chhatwal. — Czynniki związane ze stylem życia wydają się wpływać na najwcześniejsze stadia choroby Alzheimera. To sugeruje, że zmiany stylu życia mogą spowolnić pojawienie się objawów poznawczych, jeżeli będziemy wprowadzać je wcześnie.

— Nasze odkrycie udowadnia, że budowanie odporności poznawczej i odporności na patologię tau w warunkach przedklinicznej choroby Alzheimera jest możliwe — dodała kolejna autorka badania, neurolożka dr Reisa Sperling. — Jest to szczególnie ważne dla naszych dążeń do ostatecznego zapobiegania demencji związanej z chorobą Alzheimera, a także dla zmniejszenia wskaźników demencji spowodowanej wieloma czynnikami.

Zespół przeanalizował dane z badania Harvard Aging Brain Study. Dotyczyły one 296 uczestników w wieku od 50 do 90 lat, którzy nie mieli zaburzeń poznawczych.

— To badanie dostarcza mocnych dowodów na to, że umiarkowany poziom aktywności fizycznej wiąże się z wolniejszym postępem najwcześniejszych stadiów choroby Alzheimera — powiedział profesor Charles Marshall z Queen Mary University of London. — Jest to związane ze spowolnionym gromadzeniem się białka tau, które prowadzi do utraty komórek mózgowych.

Naukowcy wykorzystali skany mózgu PET, aby dokonać pomiarów wyjściowych poziomów amyloidu-beta w blaszkach i tau w kłębach (powstałych z nagromadzenia nieprawidłowego białka). Ocenili także aktywność fizyczną uczestników za pomocą małych urządzeń śledzących ruch. Główna grupa badawcza była poddawana corocznym ocenom poznawczym przez okres od dwóch do nawet 14 lat. U części z nich powtarzano także skany PET w celu śledzenia zmian w tau.

Czy aktywność fizyczna może zapobiec rozwojowi demencji?

Więcej wykonywanych kroków wiązało się z wolniejszym tempem pogarszania funkcji poznawczych, jak i spowolnieniem w gromadzeniu się białek tau. U osób z niskim wyjściowym poziomem amyloidu-beta zaobserwowano jednak bardzo niewielki spadek funkcji poznawczych, jak i niskie wskaźniki zakumulowanych białek tau, co nie było w istotny sposób powiązane z aktywnością fizyczną.

— W przypadku tego typu badań obserwacyjnych zawsze trudno jest mieć pewność, czy to rzeczywiście aktywność fizyczna jest przyczyną zaobserwowanej różnicy — stwierdził Marshall. — Autorzy tego badania wykonali dobrą robotę, próbując to rozdzielić, jednak nie mamy pewności co do tego, że osoby wykonujące więcej ćwiczeń są zdrowsze pod innymi względami. Nie wiemy również, czy nie zachodzi tutaj odwrotna przyczynowość, czyli czy rozwój zmian w chorobie Alzheimera nie wpływa przypadkiem na poziom aktywności.

— Nie możemy być również pewni tego, czy różnicę robi aktywność fizyczna w okresie późniejszego życia, czy też to, że ci, którzy są bardziej aktywni teraz, utrzymywali wysoki poziom aktywności przez dziesięciolecia, co pozwoliło na narastanie korzyści w znacznie dłuższej perspektywie — dodał.

— Badanie dotyczyło osób z podwyższonym poziomem amyloidu w mózgu, czyli potencjalnym wczesnym objawem choroby Alzheimera. Niektóre z tych osób nie miały jednak zaburzeń poznawczych — powiedział Richard Oakley, zastępca dyrektora ds. badań i innowacji w Alzheimer’s Society w Wielkiej Brytanii. — Nie wiemy, czy u nich rozwinęła się demencja, ani czy robienie od 5 do 7 tys. kroków dziennie może zmniejszyć jej ryzyko, lub też całkowicie zapobiec rozwojowi choroby.

— Zachęcamy wszystkich do regularnych ćwiczeń, jeśli tylko mają taką możliwość — dodał. — Inne działania, takie jak utrzymywanie zdrowej i zbilansowanej diety, zrezygnowanie z papierosów i dużych ilości alkoholu oraz kontrolowanie stanów takich jak cukrzyca lub wysokie ciśnienie, również mogą pomóc zmniejszyć ryzyko zachorowania na demencję.

Naukowcy planują w przyszłości zbadać zarówno aspekty aktywności fizycznej, jak i biologiczne mechanizmy łączące aktywność z gromadzeniem się tau i zdrowiem poznawczym, które mogą być najważniejsze w zapobieganiu demencji. Według autorów badania, ta wspólna praca może pomóc w zaprojektowaniu nowego rodzaju badań klinicznych, które przetestują interwencje wysiłkowe w celu spowolnienia spadku funkcji poznawczych w późnym wieku.

— Liczy się każdy krok — stwierdziła Yau. — Nawet niewielkie zwiększenie codziennej aktywności może z czasem doprowadzić do trwałych zmian w nawykach i stanie zdrowia.

Odniesienie

Yau, W.-Y. W., Chhatwal, J. P., & colleagues. (2025). Physical activity as a modifiable risk factor in preclinical Alzheimer’s disease. Nature Medicine.

Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.