W październiku Donald Tusk mówił, że „podejmie kolejną próbę”, by zapewnić Polkom dostęp do legalnej aborcji. Skarżył się, że blokują go koalicjanci. Teraz dostał szansę, by naruszyć tę blokadę. Czy z niej skorzysta?
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
A.R., mieszkanka Krakowa, w momencie wyroku polskiego Trybunału Konstytucyjnego w 2020 r. (który ograniczał prawo do aborcji) była w 15. tygodniu ciąży, a wyniki badań lekarskich potwierdziły chorobę genetyczną płodu.
Kobieta postanowiła wykonać aborcję w prywatnej klinice w Holandii. Nie chciała ryzykować, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego zostanie opublikowany, zanim przeprowadziłaby do końca wszystkie kroki, uprawniające ją do legalnej aborcji w Polsce. Jednocześnie postanowiła, że złoży skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz).
Złożona przez kobietę skarga dotyczyła domniemanego naruszenia dwóch artykułów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka: art. 3 (zakaz tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania) i art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego). W czwartek Trybunał uznał, że naruszony został art. 8.
ETCPz argumentował, że zawarte w artykule „prawo do życia prywatnego” jest szerokie i obejmuje także m.in. decyzje do posiadania bądź nieposiadania dzieci. I państwo nie może w to ingerować. Przypomniał też, że podobny wyrok ogłoszono w grudniu 2023 r. Historia wyroków Trybunału — stwierdzających, że w praktyce nie jest realizowane prawo do bezpiecznej aborcji — jest zresztą jeszcze dłuższa. Wystarczy wspomnieć, wciąż nie wykonany, wyrok w sprawie Alicji Tysiąc z 2007 r.
Bez entuzjazmu
Mimo to kolejne polskie rządy albo nic sobie z wyroków i tym samym praw kobiet nie robią, albo wręcz pogarszają ich sytuację. To, co robi rząd pod przewodnictwem Donalda Tuska, budzi jednak szczególną złość. W końcu Polki poszły tak licznie do urn wyborczych w 2023 r., bo Tusk obiecywał, że sprawa aborcji będzie jednym z priorytetów. Przekonywał, że jeśli wygra wybory, dostęp do wolnej, bezpiecznej i legalnej aborcji stanie się rzeczywistością w przeciągu stu dni od objęcia władzy.
Tymczasem minęły ponad dwa lata, a aborcja wciąż pozostaje niemal całkowicie zakazana. A nawet w przypadkach, w których są wskazania do jej przeprowadzenia — jak zagrożenie zdrowia czy życia kobiety — procedury są opóźniane i w efekcie uniemożliwiane. Z okazji dwóch lat rządów, premier spotkał się z obywatelami w Piotrkowie Trybunalskim. Przekonywał, że on to by i chciał tej aborcji, ale we wszystkim przeszkadzają mu koalicjanci.
Jednocześnie zechciał wyrazić swój sceptycyzm, wobec tego zabiegu medycznego stwierdzając, że „nie budzi w nim entuzjazmu” i, że nie lubi „kiedy ktoś mówi, że to jest prawo kobiety, bo przecież nie po to się rodzimy, żeby mieć prawo do przerwania ciąży”.
Za moich czasów
Tusk snuł też opowieści o tym, że za jego czasów — w PRL — było dużo aborcji i on by nie chciał, żeby ich było równie wiele i dziś. Może zaskoczę pana premiera, że z zakazem czy bez, aborcje i tak będą wykonywane. Jak informowała Aborcja Bez Granic przez dwa lata rządów Koalicji, pomogła w aborcji 85 tys. osób.
Jednak nie każda osoba potrzebująca aborcji trafi pod skrzydła tej, czy innej organizacji wspierającej kobiety w takim momencie. Te, którym się to nie uda i te bez funduszy, by wyjechać na zabieg za granicę, pozostaną skazane na niebezpieczne metody usuwania ciąży, albo na chorobę lub śmierć tak jak Izabela z Pszczyny.
To więc, czy aborcja budzi w premierze entuzjazm, czy odrazę, nie ma większego znaczenia. Ważniejsze jest to, by w końcu Tusk zapewnił swoim obywatelkom bezpieczeństwo. Jeśli jednak nie prędko mu do wywiązywania się z danego słowa, to może chociaż wizja przegranych wyborów zadziała? Polki mają bowiem już dość głosowania na „mniejsze zło”, które w ich przypadku, wcale też szczególnie mniejsze nie jest.
Trzeba działać teraz
Premier stwierdził, że „podejmie jeszcze jedną próbę” przekonania koalicjantów — głównie z PSL — by pozwolili na liberalizację prawa aborcyjnego. Pytanie, czy rzeczywiście to zrobi. I jak ta próba będzie wyglądać — bo jeśli miałaby się wydarzyć, to lepszego momentu, niż ten po wyroku ETPCz nie będzie.
Tusk dostał od Trybunału narzędzie, by nie powiedzieć prezent, który może teraz zręcznie wykorzystać w rozmowach. Tłumaczyć opornym, że Polska nie może ignorować kolejnych wyroków. Pytanie, czy z tej szansy skorzysta, czy może znów wzruszy ramionami, stwierdzając, że on bardzo chciał, ale nie wyszło. Jeśli to drugie, to za dwa lata może być zaskoczony, gdy Polki, zamiast iść do lokali wyborczych, też tylko wzruszą ramionami.
