Zakulisowa gra o uwolnienie Andrzeja Poczobuta wchodzi w decydującą fazę — dowiedział się „Newsweek”. Negocjacje z Aleksandrem Łukaszenką są elementem większej, międzynarodowej układanki, w którą zaangażowany jest Donald Trump. Najbliższe dni będą w tych wysiłkach kluczowe.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Toczy się zakulisowa gra, ale nie chcemy zapeszać — słyszymy w MSZ. Nasi rozmówcy przyznają, że wszystko powinno wyjaśnić się końca listopada. — Sprawa jest na dobrej drodze. Więcej nie mogę powiedzieć — mówi „Newsweekowi” jeden z dyplomatów pośrednio zaangażowany w uwolnienie Poczobuta.
— Czekamy, ma być OK — słyszymy od rozmówcy w Białorusi. Nasze źródła podkreślają, że ostateczna decyzja zależy od Aleksandra Łukaszenki. Dyktator traktuje Poczobuta jako najmocniejszą kartę przetargową w rozmowach z Polską. Co więcej, dziennikarz jest niejako osobistym więźniem dyktatora, a Łukaszenka znany jest z tego, że w ostatniej chwili potrafi wycofać się z ustaleń.
— Z nim nigdy nic nie wiadomo. Nikt nie ogłosi więc sukcesu, dopóki Poczobut nie będzie w autobusie w drodze do granicy — słyszymy.
W tle jest planowane otwarcie dwóch zamkniętych dotąd drogowych przejść granicznych z Białorusią — Bobrowniki-Bierestowica i Kuźnica Białostocka-Bruzgi. Ma to nastąpić 17 listopada, co potwierdził wczoraj premier Donald Tusk. Źródła w MSZ przyznają, że posunięcie to było konsultowane z władzami Litwy, która również zamknęła przejścia graniczne z Białorusią.
Andrzej Poczobut zostanie uwolniony? Rząd toczy batalię
Otwarcie przejść w Kuźnicy i Bobrownikach oznaczać będzie w zasadzie odblokowanie granicy z Białorusią, o co reżim Łukaszenki zabiegał od kilku miesięcy. Jak dotąd otwarte dla ruchu samochodowego było jedynie przejście graniczne Terespol-Brześć, a dla ciężarowego przejście Kukuryki-Kozłowicze. Normalny ruch odbywał się także na kolejowych przejściach granicznych dla ruchu towarowego: Kuźnica Białostocka-Grodno, Siemianówka-Swisłocz i Terespol-Brześć.
Oficjalnie między odblokowaniem granicy a przyszłością Poczobuta nie ma żadnego związku. Premier Tusk zaprzeczył jakoby otwarcie przejść granicznych w Kuźnicy i Bobrownikach było elementem negocjacji politycznych w sprawie uwolnienia dziennikarza. Według naszych rozmówców chodzi o to, by nie robić wrażenia, że toczą się jakieś polityczne targi z reżimem, w których ludzie są zakładnikami. Rząd nie chce też sugerować, że dochodzi do normalizacji relacji z Mińskiem.
Szef rządu potwierdził jednak, że rząd „toczy batalię w sprawie uwolnienia Poczobuta i innych Polaków” więzionych przez reżim. — Zająłem się tą sprawą od samego początku, gdyż leży mi to bardzo na sercu — mówił.
Gra o wolność dla Poczobuta jest elementem większej, międzynarodowej układanki, w której najsilniejszą kratą Polski są dobre relacje z USA. W proces uwalniania więźniów białoruskiego reżimu zaangażowany jest Donald Trump. Kilka dni temu swoim specjalnym wysłannikiem na Białoruś mianował Johna Coale’a.
„[Coale] wynegocjował już pomyślnie uwolnienie 100 zakładników i zamierza wywalczyć uwolnienie kolejnych 50” — napisał prezydenta USA w poście opublikowanym w swoim serwisie społecznościowym Truth Social. „Chciałbym z góry podziękować wielce szanowanemu prezydentowi Białorusi Aleksandrowi Łukaszence za rozważenie uwolnienia tych dodatkowych osób”.
Strona polska liczy, że wśród tych planowanych 50 uwolnionych znajdzie się tym razem także Andrzej Poczobut. Amerykanie wiedzą, że traktowany jest w Polsce jako bohater przez dwa zwaśnione obozy: prezydencki — Karol Nawrocki odznaczył go niedawno Orderem Orła Białego — i demokratyczny. Niewiele jest w Polsce spraw, a jeszcze mniej ludzi, którzy łączyliby tak jak Andrzej Poczobut. Doprowadzenie do uwolnienia dziennikarza może poprawić notowania Trumpa w części społeczeństwa, która jest sceptyczna wobec obecnej polityki Białego Domu.
Donald Trump „zmiękczył” Aleksandra Łukaszenkę. Białoruś zwalnia więźniów
O co gra Trump? Tego do końca nie wiadomo. Prawdopodobnie chodzi mu o utwierdzenie wizerunku prezydenta-męża opatrznościowego, który przynosi pokój i rozwiązuje problemy uważane za niemal nierozwiązywalne. Prezydent USA jest bardzo czuły na tym punkcie, a zbliżenie z reżimem w Mińsku wiele go nie kosztuje. W ciągu ostatnich kilkunastu miesięcy Aleksander Łukaszenka uwolnił ponad 300 więźniów politycznych. Reżimowi bardzo chce normalizacji relacji z szeroko rozumianym Zachodem i zniesienia sankcji, więc „handluje” swymi więźniami z administracją Donalda Trumpa. Za każdą transzę uwolnionych dostaje drobne koncesje. Władzom w Mińsku zależy też jednak na byciu w grze, na sprawianiu wrażenia, że Łukaszenka jest przywódcą, z którym liczy się sam Trump.
W połowie września na mocy porozumienia z wysłannikiem Trumpa reżim zwolnił 52 więźniów, 38 obywateli Białorusi i 14 obcokrajowców. Wśród nich było troje Polaków. Wszyscy liczyli, że wśród uwolnionych będzie Poczobut.
— Było naprawdę blisko, mieliśmy już jechać na granicę — mówi jeden z naszych rozmówców. Poczobut, działacz Związku Polaków na Białorusi i korespondent „Gazety Wyborczej” przebywa w kolonii karnej w Nowopołocku, uchodzącej za jedną z najgorszych w kraju. 8 stycznia 2023 r. po prawie dwóch latach od aresztowania po kapturowym procesie został uznany za winnego i skazany na osiem lat kolonii karnej o zaostrzonym rygorze. Oskarżono go o „umyślne działania mające na celu podżeganie do nienawiści narodowej i religijnej”, „rehabilitację nazizmu” i nawoływanie do „działań mających na celu zaszkodzenie bezpieczeństwu narodowemu”.
Poczobut nie dał się złamać, ale lata w kolonii karnej mocno nadszarpnęły jego zdrowie. W październiku rozmawiałem o tym z Andżeliką Borys, która odwiedziła działacza w Nowopołocku. Szefowa Związku Polaków na Białorusi mówiła mi wtedy m.in.: „Bardzo się o niego martwię. Waży jakieś 73 kilogramy. Nie jest głodny, na nic nie narzeka, jak to Andrzej. Powiedział mi, że Pan Bóg wszystko to gdzieś tak zapisał — kiedy i co, więc będzie to, co będzie. Przekazał wszystkim podziękowania za to, że o nim myślą. Cierpi na nadciśnienie, na arytmię. Mówił, że ostatnio bardzo często ma wysokie ciśnienie. We wrześniu w więziennym szpitalu przeszedł operację — wycinali mu wrzody, które zrobiły mu się na skórze. Powiedział mi, że przez tydzień w więziennym szpitalu nawet przytył. Jeśli chodzi o oczy, nic mi nie mówił, więc trudno mi ocenić. Wiadomo jednak, że w kolonii karnej wszystkim psuje się wzrok”.
