Wysokie ciśnienie jest rosnącym problemem wśród dorosłych, jednak jak się okazuje, choroba ta coraz częściej dotyka także najmłodszych. Jak zauważają eksperci, powodów nadciśnienia może być wiele, jednak jeden czynnik wydaje się dominować i może być powiązany z większością odnotowanych przypadków.
Newsweek w pakiecie Onet Premium
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Międzynarodowy zespół badaczy odkrył, że częstotliwość występowania nadciśnienia tętniczego wśród dzieci wzrosła w latach 2000-2020 z 3,40 proc. do 6,53 proc. u chłopców oraz z 3,02 do 5,82 proc. u dziewcząt.
W analizie 96 badań obejmujących wyniki ponad 400 tys. młodych ludzi na całym świecie, nadciśnienie diagnozowano najczęściej wśród dzieci i młodzieży cierpiących na otyłość, a następnie u tych z nadwagą, chociaż problem ten dotykał także osoby o normalnej wadze. Według naukowców analiza podgrup nie wykazała znaczących różnic związanych z innymi czynnikami, takimi jak wiek, płeć czy region zamieszkania.
„W przypadku nadciśnienia stwierdzonego podczas co najmniej trzech oddzielnych wizyt w gabinecie, globalna częstotliwość wyniosła 4,28 proc. U kolejnych 8,15 proc. dzieci zdiagnozowano stan przednadciśnieniowy. Częstotliwość występowania choroby była znacznie wyższa wśród dzieci otyłych, osiągając prawie ośmiokrotnie wyższy poziom w przypadku potwierdzonego nadciśnienia i prawie 19 proc. wzrostu w przypadku stanu przednadciśnieniowego” — napisali autorzy badania.
Według naukowców, do tej pory żadna metaanaliza nie podsumowała globalnej częstotliwości występowania tej choroby u dzieci przy użyciu zarówno pomiarów ciśnienia krwi wykonanych w gabinecie jak i pomiarów łączonych, wykonywanych zarówno w gabinecie jak i poza nim (np. w domu).
Uwzględnione w badaniu kraje zostały podzielone na kategorie uznawane przez Światową Organizację Zdrowia (region afrykański, region obu Ameryk, wschodni region śródziemnomorski, region europejski, region Azji Południowo-Wschodniej i region zachodniego Pacyfiku). Dokonano także podziału krajów na podstawie dochodów.
Według danych z 81 artykułów odsetek dzieci z nadciśnieniem stwierdzonym w gabinecie lekarskim wynosi 4,28 proc. Częstotliwość rośnie wraz z wiekiem dzieci, osiągając szczyt w wieku 14 lat, po czym ponownie spada. Zespół analizował także 5 z 15 artykułów dotyczących wykrywania nadciśnienia za pomocą pomiarów łączonych. Według nich łączna częstotliwość występowania nadciśnienia tętniczego wyniosła 6,67 proc.
Związek nadciśnienia z otyłością
Jak twierdzą naukowcy, ich odkrycia — w tym prawie dwukrotnie wyższy wskaźnik występowania stanu przednadciśnieniowego wśród dzieci z otyłością — potwierdzają istnienie związku między otyłością a podwyższeniem ciśnienia krwi u dzieci.
— Częstotliwość występowania nadciśnienia tętniczego u dzieci jest znaczna. W ciągu 20 lat wzrosła praktycznie na całym świecie. Jest to potencjalnie poważny problem zdrowotny dotykający różne społeczności na całym świecie i mający ogromny wpływ ekonomiczny i medyczny — powiedział dr Rubin Cooper, kardiolog dziecięcy w Cohen Children’s Medical Center, Northwell Health.
Pomimo tego, że otyłość ewidentnie może być uznana za czynnik sprzyjający chorobie, Cooper dodał, że trudno jest określić, co dokładnie przyczynia się do wzrostu wskaźników. Jako jeden z potencjalnych czynników wymienił fakt, że w dzisiejszych czasach częściej dokonujemy pomiarów ciśnienia.
— Niezależnie od otyłości, wygląda na to, że wskaźniki częstotliwości występowania nadciśnienia u dzieci podwoiły się — powiedział. — Oczywiście, otyłość jest czynnikiem potęgującym ten wzrost, ale nadciśnienie jest diagnozowane także u pacjentów z prawidłową masą ciała, a nawet niedowagą.
— Uważam, że długoterminowo pomocne będzie ograniczenie czasu spędzanego przed ekranem, mniej przetworzonej żywności oraz zwiększenie ilości produktów pełnowartościowych, owoców i warzyw — dodał, zwracając się do rodziców dzieci, u których zdiagnozowano nadciśnienie. — Teraz już wiemy, że w przypadku niektórych zaburzeń lipidowych istnieją elementy genetyczne, które przyczyniają się do ryzyka wysokiego ciśnienia. Sama dieta lub aktywność fizyczna nie uratuje ludzkości, ale z pewnością sprawi, że znaczna część populacji będzie zdrowsza.
Cooper podkreślił również znaczenie inicjatyw, takich jak wczesna edukacja rodziców i dzieci o zdrowej żywności czy ułatwienie dostępu do pełnowartościowych produktów. Jak uważa, tego typu działania są potrzebne na większą skalę.
Żródło:
Zhou, J., Shan, S., Wu, J., Song, Y., Zhu, L., Li, Q., Zhang, C., Zhu, Y., Sheikh, A., Rahimi, K., Song, P., & Rudan, I. (2025). Global prevalence of hypertension among children and adolescents aged 19 years or younger: An updated systematic review and meta-analysis. The Lancet Child & Adolescent Health. Advance online publication.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.