Tomasz Jakubiak pokazał polską kuchnię z innej strony

• Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”

Swoją kulinarną przygodę rozpoczął jako nastolatek. Wychowywał się na warszawskim Śródmieściu, w kamienicy, w której swoją restaurację Casa Valdemar otworzyła Magda Gessler. Miał co obserwować, podpytywał, zawracał głowę, robił notatki, próbował gotować w domu, przeszkadzał kucharzom.

„Potem się przyzwyczaili, że dzieciak zagląda im w gary — mówił w rozmowie z »Vivą!«. — Latałem Magdzie Gessler pod nogami, a ona mówiła: »Weźcie tego blondaska. Niech pogotuje«”. Wiedział, że odkrył właśnie to, co chce robić w życiu — smażyć, piec i smakować.

Grażyna Jakubiak, mama Tomka, myślała, że syn pójdzie w jej ślady — skończy ekonomię i będzie prowadził własną firmę. Gdy powiedział jej, że chce zostać kucharzem, przeżyła szok. „Przekazałam ci tyle wiedzy, tyle zainwestowałam w twoje wykształcenie, naukę języków, najlepsze szkoły, a ty teraz mi mówisz, że będziesz garkotłukiem?!” — krzyczała. W latach 90., a nawet jeszcze dekadę później, matki nie marzyły o tym, żeby ich dzieci pracowały w gastronomii. „Kucharz był postrzegany jako człowiek gorszej kategorii, pijak, narkoman i dziwkarz, który raczej się stoczy, niż zbuduje jakąś historię — mówił Jakubiak. — Żeby było jasne, mama mnie wspierała, choć się nie cieszyła z mojego wyboru” — tłumaczył, dodając, że pani Grażyna zawsze była jego największą przyjaciółką. Po latach apelowała do innych rodziców: „Zrozumiałam swój błąd i przestrzegam wszystkich rodziców: trzeba wierzyć w marzenia dziecka”. On sam mówił, że praca w kuchni wymaga pokory i skupienia. To ciężka fizyczna robota. Zmiany trwające po kilkanaście godzin, dzień za dniem.

Z czasem jednak okazało się, że aby być dobrym kucharzem, trzeba mieć wiedzę, znać się na chemii, dużo podróżować i bez przerwy się szkolić. Do tego na początku XXI w. programy Jamiego Olivera czy Nigelli Lawson pokazały, że przygotowanie jedzenia może być zmysłowe, a o serze czy ziemniakach można opowiadać z pasją i miłością. Kucharze stali się szefami kuchni, a gotowanie wyszło z restauracyjnego zaplecza na scenę.

Marzenia Tomka zaczęły się urzeczywistniać. Po pierwszych doświadczeniach u Magdy Gessler i Kurta Schellera ruszył 500 km od Warszawy i podjął wyzwanie w Zielonej Górze, gdzie w wieku 20 lat zaczął szefować jednej z restauracji. Potem prowadził restauracje: Gar Jakubiaka, Spocoloco, Spoko Bułę czy Lokalne Farmazony, czyli jedzenie serwowane z food trucka. Z czasem jego talent odkryła też telewizja.

— Tomek był po prostu szczery i naturalny — wspomina Bartek Jędrzejak, dziennikarz i prezenter pogody. To między innymi dzięki niemu Jakubiak pojawił się w „Dzień dobry TVN”. Z czasem zaczął prowadzić własne programy kulinarne. Co ciekawe, w pewnym momencie obaj wyglądali tak podobnie, że ludzie ich mylili. Nazywano ich nawet „bliźniakami”. Jakubiaka pytano o to, czy jutro spadnie deszcz, a Jędrzejaka o przepisy. — Kiedyś w galerii podeszła do mnie kobieta i ze łzami w oczach zaczęła mnie przytulać. Powiedziała, że moje programy o gotowaniu trzymały ją przy życiu, kiedy rozstawała się z mężem. Teraz gotowanie to jej pasja i zapowiedziała, że będzie dalej oglądać. Uśmiechnąłem się, zrobiliśmy sobie zdjęcie i nie wyprowadziłem jej z błędu — wyznał dziennikarz.

— Poznaliśmy się prawie 20 lat temu, był zwykłym chłopakiem, ale potrafił się dogadać z absolutnie każdym i w każdym języku świata, mimo że nie znał żadnego oprócz polskiego — wspomina producentka programów kulinarnych Gosia Molska. — Szybko zauważyłam, że ten ziomek ma potencjał, trzeba coś z nim zrobić!

Wspólnie zaczęli pracę nad programem w ówczesnej Kuchni TV. — Na początku była jednak to droga przez mękę — śmieje się producentka. Tomek był typem chłopaka z podwórka, więc by wypaść dobrze na nagraniach, musiał sporo nad sobą pracować. — Jak się skupiał na czymś, to wystawiał język, więc pierwszą komendą, którą zapamiętałam ze wspólnych zdjęć, było: „Jakubiak, język!”. Szybko się uczył. Oczywiście zazwyczaj musiał się pokłócić, że na pewno to on ma rację, po czym przetwarzał uwagę i był lepszy — mówi dziennikarka.

Dzięki swoim programom szybko zyskał przydomki Mięsny Zwyrol i Pan Masełko. Samych sposobów na żeberka, z których słynął, pokazał kilkanaście!

— Uwielbiał ludzi, którzy mięsa nie jedzą, ale sam uważał, że mięsko to podstawa — wspomina Bartek Jędrzejak. „Sztuka mięsa” stała się też jednym z pierwszych programów telewizyjnych Jakubiaka. Później były kolejne, jak „Jakubiak w sezonie”, „Jakubiak lokalnie” czy „Jakubiak rozgryza…”. Z Molską zjechał pół świata, przez kilkanaście lat przemierzali Polskę i świat, a ich programy nie były jedynie poradnikami, jak coś ugotować, ale opowieściami o miejscach i ludziach.

— Tomek przewodził ekipie — opowiada Gosia. — Gotował intuicyjnie. I to było absolutnie cudowne. Wjeżdżał do kuchni, otwierał lodówkę i potrafił zrobić wspaniałą ucztę z kilku produktów. Uwielbiałam z nim gotować. To była po prostu pyszna przygoda i widzowie to czuli.

On sam mówił, że gotowanie jest przereklamowane, lepiej jest karmić. Karmienie było dla niego wyrazem troski, nasycenia i zaspokojenia wszystkich zmysłów.

W końcu przyszedł czas na udział w „MasterChefie”. Od 2022 r. Jakubiak był jurorem w edycji dla nastolatków, miał świetny kontakt z młodzieżą. W 2023 r. dołączył do jury głównej edycji „MasterChefa”, gdzie znów los zetknął go z Magdą Gessler. Jak sam przyznał, restauratorka nie pamiętała ani ich pierwszego spotkania w Casa Valdemar, ani momentu, gdy go zatrudniała!

Kiedyś w wywiadach opowiadał, jak zwierzał się kolegom, że jest zbyt biedny i brzydki, żeby umawiać się na randki z dziewczynami. Za to umie gotować. Zmienił się, gdy poznał Anastazję i urodził im się syn. — Byłem trudnym gościem i miałem ostry zakręt w życiu. Anastazja i dziecko okazały się dla mnie zbawieniem i największą motywacją, żeby wszystko zmienić — mówił. W 2023 r., kiedy Tomasz skończył 40 lat, wzięli ślub na Bali. Niestety, dość szybko ich życie wywróciło się do góry nogami.

Mimo sławy Jakubiak nie był „showbizowym pozerem”. Wystarczyło mu tylko wspomnieć, że ktoś potrzebuje pomocy, a on od razu się zapalał. Pod szyldem Kucharze Pomagają wraz z innymi szefami kuchni zbierał pieniądze na domy dziecka, leczenie chorych dzieci… W 2024 r. okazało się, że i on potrzebuje wsparcia. Wykryto u niego rzadki nowotwór jelit i dwunastnicy, pojawiły się przerzuty do kości.

Ostatni przepis, którym podzielił się na swoim kanale na YT, to prosta kaszubska kartoflanka. Trzy dni później, już wyraźnie wychudzony, przekazał swoim fanom wiadomość o chorobie.

Jakubiak zdecydował się na leczenie w Izraelu, a z pomocą ruszyli przyjaciele i kucharze z całej Polski. W Gdańsku zorganizowano specjalną sześciodniową kolację i licytacje, z których dochód przekazano Tomkowi. Dostępnych było 37 stolików, przy każdym mogło zasiąść po dziesięć osób. Wszystkie bilety po 499 zł zostały sprzedane. Łącznie w zbiórkach na leczenie udało się zgromadzić ponad 2,6 mln zł, co pokazało ogrom sympatii, jaką się cieszył. Przez całą chorobę był w kontakcie z fanami, którym zdawał relację z leczenia i których nazywał w swoim bezpretensjonalnym stylu Głodomorami. Brakowało mu gotowania. Po powrocie z leczenia w Izraelu pisał: „Już mi serce pęka, że do kuchni wchodzi każdy, tylko nie ja”.

— Byłam pełna podziwu, że Tomek się nie wstydził powiedzieć, że jest chory. Wpuszczenie kamer do domu, odsłonięcie siebie pokazało innym chorym, że mają prawo do życia, nawet jeżeli schorzenie jest silniejsze — opowiada Dorota Minta, psycholog i dobra znajoma Jakubiaka. Wspierano go nie tylko datkami, znajomi wychodzili z nim na spacer i pchali go na wózku, ktoś inny wpadał po prostu porozmawiać. Mimo intensywnej terapii Tomasz Jakubiak zmarł 30 kwietnia. Po uroczystościach w kościele urna z prochami Tomasza Jakubiaka została złożona w grobie, ale rodzina postanowiła umieścić w nim jednak coś jeszcze — biały kucharski fartuch.