Nowy sondaż CBOS przynosi bardzo niepokojącą informację dla PiS: zsumowane poparcie obu Konfederacji jest w nim wyższe niż poparcie formacji Kaczyńskiego. A im mniej oczywiste będzie założenie „mam prawicowe poglądy, więc głosuje na PiS”, tym więcej wyborców dziś ciągle deklarujących poparcie dla partii Kaczyńskiego będzie gotowych przenieść poparcie na mniejsze formacje.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Nowy rok wielu ludzi traktuje jako psychologiczną granicę dającą szansę na to, by zapomnieć o tym, co się nie udało w poprzednim i zacząć na nowo, z czystą kartą. W polityce nie zawsze jednak działa to w ten sposób – co pokazują spływające styczniowe sondaże, potwierdzające trendy z końcówki zeszłego roku.
Trendy te są szczególnie niepokojące dla PiS. Styczeń to czwarty miesiąc z rzędu, w trakcie którego partia notuje znaczący dystans wobec swojej głównej konkurentki, KO. Poparcie ciągle uparcie nie chce iść w górę, pozostaje poniżej poziomu 30 proc. Zaś prawicowa konkurencja nie przestaje rosnąć.
KO ucieka PiS
Widać to szczególnie dobrze w styczniowym sondażu CBOS. PiS notuje w nim poparcie na poziomie zaledwie 20,4 proc. – prawie dziewięć punktów mniejsze niż KO, które chce poprzeć 29,3 proc. badanych.
Niecałe dziewięć punktów procentowych różnicy to potężny dystans wobec głównego konkurenta. Według sondażu CBOS PiS utracił ponad 15 punktów procentowych poparcia względem wyniku z 2023 roku, czyli ponad 40 proc. głosów.
Trochę lepiej wygląda to, gdy uwzględnimy tylko zdecydowanych wyborców: wtedy KO może liczyć na 33,1 proc. głosów, a PiS na 24,1 proc. Ta druga liczba nie krzyczy już tak głośno „uwaga: kryzys!” jak 20,4 proc., ale ciągle główną partię opozycji dzieli od KO 9 punktów procentowych.
Oczywiście, nie należy przywiązywać zbyt dużej wagi do jednego sondażu. Kłopot w tym, że inne też nie są korzystne dla PiS. Według sondażu Opinii 24 z połowy miesiąca KO może liczyć na 30,9 proc. poparcia, PiS na 25,8 proc. W sondażu IBRiS dla Onetu sprzed tygodnia KO ma poparcie 31,2 proc. badanych, a PiS 27,3 proc.
W żadnych z tych dwóch sondaży różnica między dwiema największymi partiami nie jest aż tak gigantyczna jak w badaniu CBOS – w badaniu Opinii 24 wynosi 5,1 punktu procentowego, IBRiSu 3,8 punktu. W obu jest jednak większa niż margines sondażowego błędu – badania nie pozostawiają wątpliwości, która partia cieszy się dziś największym poparciem. Potwierdza to także sondażowa średnia wyliczana przez portal Politico – stan na 21.01., a więc jeszcze sprzed sondażu CBOS i IBRiS dawał KO 34 proc., a PiS 28 proc. Co oznacza dystans sześć punktów procentowych.
Konfederacje przeskakują PiS
Sondaż CBOS przynosi jeszcze jedną bardzo niepokojącą informację dla PiS: zsumowane poparcie obu Konfederacji jest w nim wyższe niż poparcie formacji Kaczyńskiego. Na Konfederację Wolność i Niepodległość – tę Bosaka i Mentzena – głos deklaruje 11,2 proc. badanych, na Konfederację Korony Polskiej – tę Brauna – 9,8 proc. I to właśnie ta ostatnia formacja zanotowała w styczniu w badaniu CBOS największy wzrost – o prawie trzy punkty procentowe.
W sumie obie Konfederacje mają 21 proc. poparcia – 0,6 punktu procentowego więcej niż PiS. Co oznaczałoby, że PiS nie jest już dziś w stanie przekonać do siebie nawet większości prawicowego elektoratu – nie mówiąc już o większości wszystkich Polaków. Oczywiście, 0,6 punktu procentowego to nie jest wielka różnica. Może wynikać z sondażowych błędów, a by móc faktycznie stwierdzić, że Konfederacje prześcignęły PiS potrzeba więcej sondaży. W samym badaniu CBOS przy uwzględnieniu tylko zdecydowanych PiS nieznacznie wyprzedza obie Konfederacje, które w tej grupie mają w sumie 23,6 proc. poparcia.
Partia Kaczyńskiego nie może jednak zlekceważyć podobnej mijanki, zwłaszcza jeśli powtarzać się będzie w kolejnych sondażach. Każde badanie z takim wynikiem będzie bowiem podkopywać przez lata traktowane jako oczywiste przekonanie, że PiS jest nie tylko największą potęgą na prawicy, ale też pierwszym i oczywistym wyborem dla każdego Polaka i Polki o prawicowych poglądach. A im mniej oczywiste będzie założenie „mam prawicowe poglądy, więc głosuje na PiS”, tym więcej wyborców dziś ciągle deklarujących poparcie dla partii Kaczyńskiego będzie gotowych przenieść poparcie na mniejsze formacje.
Trump nie pomaga PiS?
Czemu nowy rok nie przyniósł poprawy notowań PiS? By odpowiedzieć na to pytanie wystarczy przypomnieć sobie jak w kończącym się miesiącu wyglądała debata publiczna, jakimi tematami żyli zainteresowani polityką Polacy. Dominowały sprawy międzynarodowe, głównie wywołany przez Trumpa wokół Grenlandii kryzys w relacjach transatlantyckich, kulminujący w trakcie szczytu w Davos.
W takich sytuacjach uwaga opinii publiczna skupia się na działaniach organów państwa – premiera, prezydenta, ministra spraw zagranicznych – a nie partii opozycji. Prezydent Nawrocki został oczywiście wybrany z poparciem PiS, ale odkąd objął urząd, gra raczej na swoją pozycję przyszłego lidera wszystkich prawic, a nie na rzecz partii, która wystawiła go w wyborach.
Absurdalne żądania Trumpa w sprawie Grenlandii, kolejne groźby wymierzonych w Europę ceł w żaden sposób nie zrewidowały też stosunku PiS do amerykańskiego prezydenta. W momencie, gdy wielu liderów antysystemowej prawicy w Europie zaczęło się dystansować od Trumpa – zwłaszcza po tym, gdy obraził europejskich żołnierzy – Jarosław Kaczyński raz jeszcze zasygnalizował swoją lojalność wobec Trumpa, postulując, by Polska przystąpiła do utworzonej przez niego Rady Pokoju i wyłożyła na to miliard dolarów.
Nie jest to pozycja popularna wśród polskich wyborców. O ile – według sondażu UCE Research dla Business Insider – niewielka większość, 37,3 proc. wobec 36,9 proc. przeciwnych, byłaby skłonna poprzeć członkostwo Polski w Radzie Pokoju, to tylko pod warunkiem, że nie musielibyśmy za nie płacić. Gdyby Polska miała wyłożyć miliard dolarów – jak zaproponował Kaczyński – to liczba chętnych do udziału w trumpowskiej Radzie spada do zaledwie 16,6 proc. badanych.
Z kolei sondaż Pollster dla „Super Express” z końca stycznia pokazuje, że większość Polaków (45 proc.) na pytanie: „czy Stany Zjednoczone pod wodzą Donalda Trumpa są ciągle przyjacielem Polski” odpowiada, że nie. Przeciwnej opinii jest 37 proc., reszta nie ma zdania. Stawiając wszystko na sojusz z Trumpem, PiS może rozmijać się ze społecznymi nastrojami. Trump zatopił wyborczo prawicę w kilku państwach: Kanadzie, Australii, teraz sondaże pokazują podobny efekt w Danii. Wyborcy obserwujący politykę amerykańskiego prezydenta dochodzą do wniosku, że z pewnością nie chcą swojej wersji trumpizmu w domu. Po zwycięstwie jednoznacznie popartego przez ruch MAGA Karola Nawrockiego Polska mogła uchodzić za wyjątek od tej reguły – być może jednak właśnie przestajemy być tak wyjątkowi pod tym względem.
PiS nie zaproponował nic nowego
Jeśli media zajęte Trumpem mówiły coś o PiS, to głównie w kontekście konfliktów wewnętrznych w partii. Styczeń tylko częściowo je uspokoił, maślarze cały czas walczą z harcerzami, media pełne są plotek o wewnętrznych podchodach, walkach frakcji, możliwych scenariuszach secesji grupy Morawieckiego.
Coś takiego nie służy żadnej partii – polscy wyborcy tradycyjnie karzą formacje, które zajmują się głównie sobą. A PiS nie bardzo zajmuje się niczym innym – w styczniu nie zaproponował niczego nowego, żadnej nowej narracji, idei, projektu odwołującego się do realnych problemów wyborców. Nic dziwnego, że widać to w sondażach.
