Nie pokochałam „Hamneta”. Nie uwierzyłam w miłość od pierwszego wejrzenia głównych bohaterów, nie wciągnęło mnie ich codzienne życie, nie przeżyłam śmierci ich dziecka. Na filmie warto wytrwać dla finałowej sceny. Jest wspaniała. Wróciłam do domu i zaczęłam czytać „Treny” Jana Kochanowskiego. Ckliwy chwilami „Hamnet” w połączeniu z tą lekturą nabiera szlachetnej siły.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Chloé Zhao dostała parę lat temu Oscara za film „Nomadland”, opowieść o kobiecie, która traci wszystko i rusza samotnie przed siebie, a precyzyjniej mówiąc, do kresu, bo tylko taka perspektywa jej została. Film, ze wspaniałą Frances McDormand, płynął powoli, bez słów. Ciężar opowieści przenosił się na krajobrazy i przyrodę, w którą wrastała bohaterka. Z tamtej opowieści do „Hamneta” przenoszą się trzy rzeczy: niespieszna narracja, siła obrazów sfotografowanych przez Łukasza Żala i aktorka, tym razem Jessie Buckley, która dźwiga całą opowieść i której wszyscy przepowiadają Oscara.
Wiem, że wypada się filmem Zhao zachwycać, bo nominacje do Oscara, bo kino z pozoru niehollywoodzkie, bo ciekawy pomysł. Na pewno zachwyciły mnie kostiumy autorstwa Małgosi Turzańskiej (nominacja do Oscara). Paul Mescal, odtwórca roli Szekspira, nosi na sobie kilka warstw. Koszula, surdut, jeszcze jeden surdut. Każda warstwa to inna sfera wrażliwości. Szkoda, że reżyserce nie udaje się przez nie przebić.
Mescal od początku do końca gra na jednej nucie. Czerwona suknia Agnes, przyszłej żony Willa, podkreśla jej inność, siłę, ale i pierwszoplanowość. Matka, zielarka, rodzi ją w jamie otoczonej korzeniami drzewa. Nastoletnia dziewczyna z sokołem na ramieniu snuje się po leśnych ostępach. Will to zahukany chłopak zarabiający na życie jako nauczyciel łaciny i czeladnik w warsztacie ojca. Coś mówi o pisaniu, ale nikt oprócz Agnes w niego nie wierzy. Wbrew wszystkim wiążą się ze sobą i zaczyna się akcja zwana zwykłym życiem: poród naznaczony metaforą porywającej wszystko wody, domowa krzątanina, której wagę doceniała Jolanta Brach-Czaina. Tyle że to, co sprawdza się w filozoficznej refleksji nad egzystencją, niekoniecznie sprawdza się w kinie.
Na ratunek Kochanowski
Gdyby nie zapowiedzi filmu, trudno byłoby pomyśleć, że bezbarwny Will jest tym Szekspirem. Szybko znika z pierwszego planu. O jego sukcesie dowiadujemy się, obserwując rosnącą zamożność rodziny. W centrum uwagi pozostają Agnes i dzieci. Ta perspektywa pojawia się w filmie za sprawą powieści „Hamnet” (inna wersja imienia Hamlet) autorstwa Maggie O’Farrell, fabularyzowanej historii małżeństwa Williama Szekspira i Anne Hathaway. Ciekawy pomysł, choć jako stelaż dla całej opowieści dość nużący. Zhao tylko z pozoru wymyka się hollywoodzkim ramom. Stworzony przez nią filmowy świat jest piękny, bogaty w detale, kadry wyglądają jak podkolorowane. Ale wyestetyzowany obraz tłumi dramat. Scenę choroby, a potem śmierci jednego z dzieci odbieram jako emocjonalny szantaż. Jesteśmy blisko rozgorączkowanego chłopca, który próbuje oszukać śmierć wiszącą nad jego siostrą.
W tym momencie włączam w głowie „Treny” Kochanowskiego. Powstały w 1588 r., mniej więcej 30 lat przed „Hamletem” Szekspira. Kiedy u Kochanowskiego czytam: ujął ją sen żelazny, twardy, nieprzespany — czuję grozę śmierci. Poeta z Czarnolasu ujmuje swój ból w formę literacką, ale w przeciwieństwie do współczesnej reżyserki nie upiększa cierpienia. Dom Kochanowskiego pustoszeje. Pozbawione dziecięcego kształtu ubrania wywołują rozpacz. Cisza wypełnia dom. Bohaterka Zhao nie chce się przeprowadzić do nowego domu. Ma poczucie, że opuszczając go, porzuci Hamneta. Kochanowski buntuje się przeciw Bogu. Od niego spodziewał się ochrony. Ona nie może zrozumieć, dlaczego nie przewidziała jego śmierci. Przecież czuje więcej niż inni. W ostatnim trenie czytamy już o ukojonym bólu. Urszulka pojawia się w niebie na rękach matki Kochanowskiego. Hamnet też znajduje opiekuna w zaświatach.
W finale uczestniczymy w prapremierze „Hamleta”. Will wreszcie staje się Szekspirem, a film zahacza o coś naprawdę budzącego emocje. Agnes początkowo nie rozumie, w jaki sposób historia księcia, któremu zjawia się duch zamordowanego ojca, łączy się ze śmiercią ich synka. W oczach Jessie Buckley widzimy moment, w którym zaczyna zdawać sobie sprawę, że zapisaną w dramacie śmierć Hamneta już zawsze będą opłakiwać inni. Film Zhao, oświetlony przez lekturę być może najbardziej wstrząsających w polskiej historii liryków, mieni się światłem, którego sam nie ma.
