Jak wykazują nowe badania, głównym źródłem stresu w przyjaźniach wśród przedstawicieli pokolenia Z okazują się… pieniądze.
Nowe badanie Zelle przeprowadzone na 1000 amerykańskich klientach pokazuje, że napięcia na tle finansowym są szczególnie silne wśród młodszych dorosłych — wielu z nich twierdzi, że nieuregulowane długi i wspólne wydatki zniszczyły lub wręcz zakończyły ich przyjaźnie. Ponad połowa ankietowanych z pokolenia Z (55 proc.) przyznała, że pożyczała pieniądze znajomym, a długi te nie zostały w pełni spłacone, co wywołało napięcia lub negatywnie wpłynęło na ich relacje.
Nowe podejście do finansów
Stres finansowy od dawna zmienia relacje społeczne młodych Amerykanów. Pokolenie Z dorasta w czasach wysokich kosztów życia i spłaty kredytów studenckich. Jednocześnie mierzy się z nierównym wzrostem zarobków, przez co nawet wspólne wydatki mogą stawać się problematyczne.
Problemy finansowe wpływające na przyjaźnie występują w każdej grupie wiekowej, ale szczególnie nasilone są wśród młodszych konsumentów, którzy częściej niż starsi łączą finanse z życiem towarzyskim — podczas wspólnych wyjazdów, kolacji czy dużych wydarzeń. W sumie niemal połowa Amerykanów przyznaje, że problemy z oddawaniem pieniędzy wpłynęły na ich relacje. Jak wynika z badania Zelle, wśród pokolenia Z jest to już 69 proc.
— Pożyczanie pieniędzy innym prawie zawsze kończy się źle i prowadzi do zerwanych więzi rodzinnych i przyjaźni. O ile starsze pokolenia zdążyły już wyciągnąć wnioski w tej kwestii, pokolenie Z dorasta w czasach, gdy pożyczanie jest banalnie proste — powiedział „Newsweekowi” Alex Beene, wykładowca edukacji finansowej na University of Tennessee at Martin. — Dzięki szybkim aplikacjom bankowym można w mgnieniu oka przelać środki znajomemu lub członkowi rodziny, często bez zastanowienia się nad konsekwencjami.
Generacja Z szczególnie narażona
Jest wiele powodów, dla których przyjaźnie pokolenia Z są szczególnie wrażliwe na napięcia finansowe. Młodsi dorośli znacznie częściej polegają na tym, że jedna osoba płaci za całą grupę, oczekując zwrotu później. Około 42 proc. przedstawicieli pokolenia Z przyznaje, że tak właśnie dzielone są wspólne wydatki — to niemal dwa razy częściej niż wśród milenialsów.
Łącznie 47 proc. osób z pokolenia Z deklaruje, że popadło w długi, pokrywając wspólne wydatki. Aż 85 proc. przyznaje, że przynajmniej czasami pożycza pieniądze na wspólne cele, a 71 proc. aktualnie ma dług wobec rodziny lub znajomych. W wielu przypadkach te kwoty nie są małe. Niemal połowa (46 proc.) zadłużonych z pokolenia Z twierdzi, że ich łączny dług przekracza 1000 dolarów.
— Mimo że technologia się zmieniła, emocje wynikające z powiązań finansowych pozostają takie same. Jeśli pożyczka nie zostanie spłacona na czas albo wcale, pojawia się żal — wyjaśnia Beene. — Najlepsza rada to pożyczać tylko tyle, ile można byłoby ewentualnie przeboleć jako darowiznę. W przeciwnym razie narażamy się na finansowe rozczarowanie.
Prawie 4 na 10 osób z pokolenia Z deklaruje, że podczas większych wspólnych wyjazdów lub wydarzeń wydaje ponad 2500 dolarów na osobę — to znacznie więcej niż starsze pokolenia. Jak ostrzegają eksperci, połączenie wysokich wydatków i nieformalnych rozliczeń tworzy bardzo kruche relacje, które w dużej mierze zależą od uczciwości przy spłacie długu.
— Rzeczywistość jest taka, że pokolenie Z po prostu nie dysponuje taką siłą nabywczą, jaką miały wcześniejsze pokolenia w ich wieku — powiedział Kevin Thompson, dyrektor generalny 9i Capital Group i prowadzący podcast 9innings. — Kiedy wydają pieniądze, robią to dużo bardziej świadomie, ponieważ nie mogą pozwolić sobie na marnotrawstwo ani pożyczanie bez zastanowienia.
Taktyki unikania spłaty
Gdy zwrot pieniędzy się opóźnia, młodsze pokolenie zaczyna stosować różne taktyki unikania. Z raportu Zelle wynika, że przedstawiciele pokolenia Z stosują następujące strategie:
- 32 proc. opóźnia spłatę długu
- 19 proc. ignoruje prośby o zwrot pieniędzy
- 20 proc. odwołuje spotkania, by uniknąć spłaty
- 20 proc. ignoruje lub wycisza grupowe czaty
Takie zachowania nadwyrężają zaufanie i komunikację, dlatego 25 proc. przedstawicieli pokolenia Z przyznaje, że problemy ze zwrotem pieniędzy długotrwale zaszkodziły ich relacjom. Aż 14 proc. młodych dorosłych zakończyło z tego powodu przyjaźń, a 12 proc. spotkało się z odrzuceniem, właśnie z powodu pieniędzy.
— Pokolenie Z miało po prostu mniej czasu na zgromadzenie majątku niż starsze roczniki, więc dysponuje mniejszymi zasobami finansowymi. Mimo że wielu z nich odziedziczy w przyszłości więcej niż wcześniejsze pokolenia, na razie im to nie pomaga — komentuje Thompson. — W tym momencie każdy dolar ma znaczenie, bo wynagrodzenia nie nadążają za rosnącymi kosztami życia i spadającą siłą nabywczą.
Paradoks rozwoju technologii
Cyfrowe platformy płatnicze ułatwiły dzielenie rachunków jak nigdy dotąd, ale wcale nie rozwiązały problemu. Około 72 proc. konsumentów uważa, że narzędzia do płatności cyfrowych pozwalają szybciej oddać pieniądze. Jednak te same aplikacje mogą sprzyjać częstszemu pożyczaniu wśród znajomych, zwiększając liczbę transakcji i ryzyko konfliktów wokół niespłaconych długów.
— Venmo i Zelle sprawiły, że pożyczanie stało się bezproblemowe. Jeden SMS, jedno kliknięcie i po sprawie — mówi Michael Ryan, ekspert finansowy i założyciel MichaelRyanMoney.com w rozmowie z „Newsweekiem”. — Ale zarobki nie nadążają za kosztami życia. Czynsz dobija. Więc młodzi proszą. Często. A gdy nie dochodzi do zwrotu, przyjaźń ustępuje miejsca rozgoryczeniu.
By uniknąć konfliktów, kluczowe mogą okazać się jasna komunikacja i ustalenie zasad. Warto wcześniej uzgodnić, jak będą dzielone wydatki i szybko rozliczać się ze wzajemnych zobowiązań. Dobrą praktyką może być także unikanie sytuacji, w których jedna osoba ponosi wysokie koszty za całą grupę.
— Nie pożyczam pieniędzy od przyjaciół. Raz ja stawiam obiad, innym razem on. Taki jest układ. Jeśli chodzi o drobiazgi, typu 20 dolarów na paliwo, nie ma co ścigać się o zwrot. W momencie, w którym odpuścisz, dowiesz się, kto jest prawdziwym przyjacielem — twierdzi Ryan. — Jeśli nie potrafisz rozmawiać o zwrocie, nie rozmawiaj o pożyczaniu. Brzmi prosto, ale wcale takie nie jest. Większość ludzi unika tej rozmowy, bo to niezręczne.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.