Ponad 20 lat temu amerykańska komedia „Czterdziestoletni prawiczek” prezentowała losy nieśmiałego sprzedawcy, który próbował wreszcie trafić z kobietą do łóżka. Dziś nie wypada mówić o kimś per prawiczek czy dziewica, ale przybywa Polaków, którzy nigdy z nikim nie współżyli. Mimo chęci i potrzeb. Dlaczego tak się dzieje?
To najpilniej strzeżona tajemnica Adama (38 l.). Zbliża się do czterdziestki i wciąż nie uprawiał seksu z nikim. Gdyby ktoś ze znajomych się o tym dowiedział, Adam stałby się obiektem drwin. Jego sekret znają tylko najlepszy przyjaciel i jego żona. Sami próbują znaleźć mu fajną i miłą dziewczynę, ale wciąż się nie udaje.
Obiektywnie rzecz biorąc, Adam jest przystojny. Owszem, jest cichy i nieśmiały, ale przecież podoba się to wielu kobietom. On jednak nigdy nie był z nikim w związku, nigdy z nikim nie spał.
— Jestem chorobliwie nieśmiały, wstydliwy, po prostu taką mam naturę. Nie stoi za tym żadne traumatyczne dzieciństwo. Nikt mnie nie bił, nie tłamsił. Nikt mnie nie zawstydzał ani nie wyzywał — mówi cicho.
Coraz bardziej frustruje go ta sytuacja. Już nie raz, nie dwa było tak, że podchodziła do niego w barze jakaś kobieta (wtedy, gdy był tam z przyjacielem), wymieniali się numerem telefonu, Instagramem (choć Adam nie publikuje żadnych zdjęć, bo to go zawstydza). Potem pisali ze sobą, dochodziło do spotkania i…
— Paraliżuje mnie lęk, że miałbym się do kogoś zbliżyć. Że mam być przed obcą kobietą nago, że ktoś będzie mnie oceniał albo uzna, że nie wystarczę. Może to nie nieśmiałość, tylko kompleksy? — zastanawia się głośno Adam. Ratuje go niskie libido. W sumie niewiele myśli o seksie. Bardziej o tym, że chciałby to już mieć za sobą. Choć ostatnio przytłacza go myśl, że coś musi być z nim nie tak, skoro wstydzi się iść z kobietą do łóżka.
Znikanie
Iga (41 l.) próbowała zrobić „to” po pijaku. Ale chyba ma jakąś blokadę. Boi się bólu, boi się tego, że partner dowie się o jej braku doświadczenia. — 41-letnia dziewica? Masakra! — mówi o sobie.
— Nie wiem, jak to się stało. Im jestem starsza, tym trudniejszy wydaje mi się seks. Najpierw myślałam, że pójdę do łóżka z facetem, którego będę kochać. Pierwszy chłopak zbyt mocno próbował na mnie ten seks wymusić, więc go rzuciłam. Nienawidzę zmuszania do czegokolwiek, to nie jest miłość. Potem studia, kariera, podróże. Romanse po drodze też były, no pewnie — relacjonuje Iga.
Dość niepewnie opowiada o niewielkich doświadczeniach erotycznych. Całowanie i dotykanie to jedno, ale seks to drugie. I tego drugiego Iga wciąż nie spróbowała. Kilka lat temu zaczęła spotykać się z mężczyzną, którego już oczami wyobraźni widziała u swojego boku przy ołtarzu. Planowała nawet, że kiedyś zajdzie z nim w ciążę. Gdy mu wyznała, że jeszcze nigdy z nikim nie spała, ten człowiek po prostu zniknął.
— Zghostował mnie. Zdążył mi nagrać jeszcze wiadomość głosową, że w takim razie muszę być wybrakowana, a on nie chce się „pakować w żadne szambo”. Tak powiedział, a ja myślałam, że umrę z żalu i złości — przyznaje Iga.
To wtedy założyła profil na aplikacji randkowej. Przyciemnione foto, ona w fioletowym koronkowym body. Napisała, że chce poznać osobę do przygody seksualnej. Zgłosiło się kilkudziesięciu mężczyzn, w ciągu paru dni. Iga umówiła się z tym, który pisał ładną polszczyzną i wydawał się miły. Pili w barze kolorowe drinki, potem wylądowali u niego. Iga pomyślała, że bardzo chce mieć „to” za sobą, ale wtedy okrutnie rozbolała ją głowa i zaczęła wymiotować. O seksie nie było mowy. Ten mężczyzna też już nie chciał się z nią więcej widzieć. Poszła jeszcze na kilka randek z innymi, ale panikowała w momencie, gdy mieli jechać do niej lub do niego.
— No i nadal jestem dziewicą. Już chyba nie ma dla mnie szans — kwituje kwaśno Iga. Zgodnie z wynikami Narodowego Testu Zdrowia Polaków aż 1/3 Polaków (ok. 37 proc. kobiet i 26 proc. mężczyzn) deklaruje, że w ogóle nie uprawia seksu. I nie są to tylko bardzo młode osoby i seniorzy. Polacy z dekady na dekadę uprawiają coraz mniej seksu. Jest też sporo osób, które charakteryzuje tzw. absolutny brak doświadczenia seksualnego.
Co ze mną nie tak
Osoby w wieku 30-40 lat, które nigdy z nikim nie współżyły, zjawiają się czasami w gabinetach terapeutycznych. — Ciekawe, że hasło „jestem prawiczkiem” częściej słyszę od panów. Chyba żadna z kobiet nie powiedziała w gabinecie: „jestem dziewicą” — komentuje Sylwia Wierzbicka, psycholożka i seksuolożka.
— Najczęściej takie osoby po prostu mówią, że nie uprawiają nigdy seksu. I to też jest język, którym ja się posługuję. Często definiujemy sobie w gabinecie, co dokładnie znaczy brak doświadczenia seksualnego. Przy okazji ustalamy, czym dla danej osoby jest inicjacja, bo podejście do niej bywa różnorodne. Dla sporej części osób jest to wyłącznie seks penetracyjny. Jeśli doświadczały innych aktywności seksualnych, mają poczucie, że to nie wystarczy do inicjacji seksualnej. Były też w gabinecie osoby wierzące, które w swojej opinii omijały zasady dotyczące seksu przedmałżeńskiego, uprawiając seks analny. Uważały, że „pierwszego razu” wciąż za sobą nie mają — opisuje. Zjawisko rozumienia „debiutu seksualnego” zależy od konkretnej osoby.
Część osób przyznaje, że takie określenia jak „dziewica” czy „prawiczek” uwierają, zawstydzają, frustrują, czasem bolą. Fakt, wydają się stygmatyzujące we współczesnym świecie. — W moim odczuciu takie określenia mają negatywne konotacje. W seksuologii i psychologii odchodzimy obecnie od określeń, które są silnie tożsamościowe. Na przykład zamiast: „on jest niepełnosprawny” lepiej powiedzieć: „osoba z niepełnosprawnością”. Nie „cukrzyk”, a „osoba chora na cukrzycę” itd. Chodzi o to, aby choroba czy brak doświadczeń seksualnych nie definiowały danej osoby — wyjaśnia Wierzbicka.
Osoby w wieku 30-40 lat, które seksu nie doświadczyły, nieraz przychodzą po pomoc psychologiczną i seksuologiczną. „Co ze mną nie tak?” — tak brzmi ich najczęstsze pytanie. Sylwia Wierzbicka mówi, że to są nierzadko osoby towarzyskie, atrakcyjne, podróżujące, z rozwiniętą karierą, z pasjami itd. Bywa, że przez brak doświadczenia seksualnego przestają w siebie wierzyć, bywają zdesperowane. Myślą i mówią o sobie coraz gorzej. „Nikt mnie nie chce”.
Co robię źle
Inne pytania, jakie się pojawiają ze strony takich osób: „Co robię źle?”, „Czego nie robię, a trzeba?”, „Co mogę zmienić?”. — Poszukują prostych rad, konkretnych wskazówek. Tyle że one nie istnieją — mówi Sylwia Wierzbicka.
— Najczęściej więc pracujemy wtedy nad samooceną, nad redukcją jakiegoś lęku, także w kontekście relacji społecznych. Poza tym nad zmianą negatywnych przekonań o sobie i budowaniem kompetencji relacyjnych. Bo czasami ktoś jest kompetentny i otwarty zawodowo oraz w relacjach przyjacielskich, lecz kiedy pojawia się bliskość, intymność, ma ochotę uciec, czuje zagrożenie — zauważa.
Większość osób „nie chwali się” brakiem doświadczenia w tym obszarze. Im więcej mają lat, tym większy odczuwają wstyd, że jeszcze „tego” nie robili.
— Nie znalazłam odpowiedniego i zasługującego na mnie mężczyzny — deklaruje głośno i dobitnie Andżelika (34 l.). Ona dla odmiany nie zamierza kryć ani wstydzić się tego, że nie ma doświadczenia seksualnego.
— To nie moja wina, że nie spotkałam kogoś, kto by mi dorównał — podkreśla. Ma o sobie co najmniej bardzo dobre zdanie. Jest najmłodszą córką rodziców, którym urodziła się po czterdziestce, co kiedyś rzadko się zdarzało. Rodzice wypuścili wtedy z domu obu braci, wychowali Andżelikę na księżniczkę. Ona nie kryje, że tylko tak chce być traktowana. Ukończyła dobre studia w Anglii, sporo jeździ po świecie. Od rodziców ma mieszkanie, samochód i regularne przelewy. Im dobrze się powodzi, więc córka nie widzi powodu, aby nie skorzystać. Pracuje niewiele, często jest zwalniana lub sama odchodzi z różnych firm. Nie chce się ani przemęczać, ani być nieuprzejmie traktowana. Ani w pracy, ani w życiu.
Już dziesięć lat temu stworzyła listę, która liczy aż 80 punktów. Wizualizacja jej wymarzonego partnera. — Tylko z takim mężczyzną mogę być i chodzić do łóżka — dodaje z mocą. Na liście są konkretne pasje (siłownia, rower, nurkowanie — tak, ale już surfing czy wspinaczka — nie), cechy charakteru i osobowości (odpowiedzialny, stały, czuły, pewny siebie, ale też pokorny, chcący się uczyć), statusu (zero byłych żon i dzieci na koncie), oczekiwane zarobki i wygląd, w tym wzrost (powyżej 184 cm, ale mniej niż 192 cm) itd. Rodzice powtarzali Andżelice od dziecka, że jest wyjątkowa, jedyna w swoim rodzaju. Najpiękniejsza, najmądrzejsza, najfajniejsza. Ona uważa się nadal za właśnie taką. — Nie dla mnie półśrodki. Albo będzie to książę na białym koniu, albo nikt — śmieje się. Potem tylko przyzna w kilku prostych słowach, że czuje się często samotna. I nieraz już traci nadzieję.
Inny i winny
Przyczyn nieuprawiania seksu, mimo chęci, może być sporo. Czasami są to problemy zdrowotne. — Pamiętam pewną 30-latkę, która mierzyła się z bólem i chorobami genetycznymi, w tym z nietrzymaniem moczu: nie była w stanie nawet pomyśleć o doświadczeniach seksualnych. Latami leczyła się z trudności, którymi młode osoby zwykle się nie przejmują — przyznaje seksuolożka. Kiedy takie osoby są w terapii, po pierwsze trzeba ustalić kategorię problemu.
Bywa też, że brak inicjacji seksualnej jest powodem orientacji. Ktoś uświadamia sobie, że np. jest w spektrum aseksualności. Nie potrzebuje seksu, dobrze się ze sobą czuje. Ale przychodzi, bo społeczeństwo wpływa na to, że czuje się inny i winny — opowiada Sylwia Wierzbicka. Bywa i tak, że ktoś poświęcił młodość na inne ważne sprawy, jak opiekowanie się chorym rodzicem, skupienie się na zarabianiu pieniędzy, aby przeżyć, czy po prostu na rozwoju kariery i spełnianiu ambicji. Sfera seksualna zeszła na daleki plan, właściwie nie istniała.
Popkultura też dokłada swoje, jak się okazuje. Seksuolożka wspomina, że początek lat 2000 był właśnie w popkulturze silnie związany z presją seksualności. Choćby seria bardzo popularnych komedii filmowych, z „American Pie” czy „Czterdziestoletnim prawiczkiem” na czele, które przedstawiały bohaterów owładniętych chęcią i niemal przymusem uprawiania seksu. — Takie mainstreamowe przekazy i wielka presja zrobiły, jak sądzę, dużo krzywdy osobom, które dorastały w tamtych czasach — stwierdza.
Dodajmy do tego kolejny wszechobecny przymus, aby wyglądać młodo, „seksownie”, a także być „fit”.”seksownie”, a także być „fit”. — Pewne osoby uważają, że nie mogą podjąć życia seksualnego, bo ich ciało nie mieści się w określonym kanonie. Najpierw chcą je odmienić, nad czym pracują nieraz latami. Chudną, tyją, trenują, próbują diet, robią zabiegi estetyczne — mówi Wierzbicka. Kompleksy i wstyd związany z wyglądem nieraz skutecznie potrafią zablokować całą sferę intymności.
Źle o mnie świadczy
Opowiada Magdalena Smaś-Myszczyszyn, seksuolożka i psychoterapeutka, która prowadzi Warszawski Instytut Seksuologii i Psychoterapii: — Miałam kiedyś w terapii przystojnego 40-latka, który bardzo dobrze sobie radził. Ambitna praca, grono przyjaciół, egzotyczne wyprawy. Przyszedł na terapię, bo nigdy nie doświadczył ani związku, ani seksu. Pamiętam, że powiedział: — Skoro ciągle słyszę i czytam, że kobiety chcą seksu, to gdzie one są? Czemu ja nie mogę żadnej takiej poznać? Zauważam, że wielu mężczyzn, którzy w dojrzałym wieku nie mają doświadczeń seksualnych, przestaje czuć się „męsko”. Nazywają siebie wybrakowanymi, brzydkimi, gorszymi, beznadziejnymi.
Czasem do jej gabinetu trafiają osoby, które próbują się dowiedzieć, „jak zrobić, żeby on/ona się nie domyślił/a, że nie uprawiałam nigdy seksu”. — Kiedy dopytuję o cel tego udawania, przekonują, że „brak seksu źle o nich świadczy”. I że będzie katastrofa, jeśli partner się zorientuje. Z reguły te osoby mają już założone profile na aplikacjach randkowych, chodzą na tzw. speed dating, planują przyszłość. Najczęściej kobiety, choć zdarzają się i mężczyźni, którzy nie współżyli w wieku 30, czasem 40 lat. Takie osoby nierzadko świetnie funkcjonują zawodowo i społecznie, mają znakomite kariery, wielu znajomych. Często jednak są w spektrum autyzmu, co nigdy przedtem nie zostało zdiagnozowane. Odczuwają rosnącą presję ze strony rodziny czy środowiska, aby wejść wreszcie w związek — dodaje.
Jakby tego było mało, wiele osób żyje w przekonaniu, że pierwszy raz musi być niepowtarzalny, magiczny, wyjątkowy, wzniosły, pełen uniesienia, „spirytualny”. — Obserwuję silną presję związaną z pierwszym razem. Nawet ja, jako nastolatka, żyłam w takich komunikatach, pochodzących z różnych stron: gazety, filmy, przekazy. Oczekiwania, aby był to przełomowy, niezwykły i cudowny moment, bywają silnie zakorzenione. Nieraz jeszcze wzrastają z czasem, kiedy ktoś czeka i czeka na ten moment. A to, paradoksalnie, może okazać się hamujące i utrudniające — przyznaje Wierzbicka.