W posępnej willi odziedziczonej po Edwardzie Gierku spotykają się zapraszani przez prezydenta Karola Nawrockiego wizjonerzy. A potem jest kiełbaska z grilla.
Karol Nawrocki dużo tam notuje, a bardzo mało mówi — opisuje uczestnik tych spotkań.
Inny uczestnik: — Aż trudno mi było uwierzyć, jak się tam Nawrocki zachowuje. Przychodzi z notatnikiem, pisze, a potem się do tych notatek odwołuje w czasie dyskusji, sam też zadaje pytania.
Słucha zaproszonych wizjonerów, wcześniej prosząc o dyskrecję. Bo to spotkania, choć są z nich nieliczne zdjęcia, półprywatne. W bardzo swobodnej atmosferze. Trwają po cztery-pięć godzin.
Człowiek prezydenta: — Prezydent chciał mieć co jakiś czas spotkania z ludźmi z różnych stron. Nawrocki nie chce siedzieć w jednej bańce, a do tego prowadzi zamykanie się w pałacu.
Uczestnik: — Nawrocki we własnym środowisku nie ma dostępu do innych punktów widzenia jak tylko w 120 proc. prawicowych. A na tych spotkaniach słyszy na przykład krytykę swoich wet.
Gierek czuł się tu obco
Na co dzień to opuszczona, posępna rezydencja. Ukryta za wysokim ogrodzeniem. Wokół niej stare drzewa w ponaddwuhektarowym ogrodzie. Wrażenie zupełnego odizolowania od świata.
W czasach PRL w tej willi w Klarysewie pod Warszawą na narady zbierali się przedstawiciele państw Układu Warszawskiego. Przez 10 lat mieszkał tu sam Edward Gierek, ale narzekał, że czuje się w tym miejscu obco. W latach 90. — wedle pogłosek — willę mieli zajmować Amerykanie w celach wywiadowczych.
Dopiero w 1998 r. Ryszard Kalisz, jako szef kancelarii prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego, przehandlował z rządem pałacyk w Otwocku za tę willę. PRL-owska rezydencja stała się willą prezydenta Kwaśniewskiego. Gdy prezydenturę przejął Lech Kaczyński, zaszył się w niej jego brat Jarosław, kiedy w 2008 r. pisał program Prawa i Sprawiedliwości. Lech wynajął mu ją za 35 tys. zł, co sam prezydent uznał za „bardzo słoną cenę”. Willa i tak na ogół stała pusta. Jarosław mieszkał tam przez miesiąc.
Prezydent Bronisław Komorowski chciał się jej pozbyć, ale mu się nie udało.
Ma około 400 mkw. powierzchni. Nikt w niej nie mieszka na stałe. Teraz okazjonalnie jest otwierana na życzenie prezydenta Nawrockiego. Organizuje w niej spotkania osób ze świata uniwersyteckiego, mediów, polityki, sztuki.
Człowiek z pałacu: — Ludzie mogli być zaskoczeni tym, że na rocznicy zaprzysiężenia Nawrockiego wystąpił raper Eldo. Ale on bierze udział w spotkaniach organizowanych przez pałac. Znają się z Nawrockim. Dlatego prezydent rzucił jego nazwisko.
6 sierpnia przed pałacem prezydenckim Eldo intonował kawałek „Nie pytaj o nią”, mając za sobą ludowy zespół Zagórzańska Siła.
Lista gości
Eldo był już znany w ekipie Nawrockiego właśnie z Klarysewa. Człowiek z kręgu pałacu: — Eldo jest zapraszany. Był chyba na każdym spotkaniu, ale nie za bardzo zabiera głos. Potem się odnalazł na rocznicy zaprzysiężenia.
Obok niego na spotkaniach, które odbywają się raz na kwartał w różnych konfiguracjach, w sumie bywa około 40 innych gości. Były dotychczas trzy takie spotkania w willi klarysewskiej, jedno w Belwederze i jedno w nadmorskiej rezydencji w Juracie.
Wymieniamy część bywalców: prof. Andrzej Nowak (historyk), prof. Piotr Gliński (socjolog), prof. Wawrzyniec Rymkiewicz (filozof, syn poety Jarosława Marka Rymkiewicza), Konstanty Pilawa (z Klubu Jagiellońskiego), Antoni Libera (pisarz, tłumacz), Bronisław Wildstein (publicysta, pisarz), Marcin Giełzak (współtwórca podcastu „Dwie lewe ręce”), Jan Śpiewak (działacz miejski), Rafał Ziemkiewicz (publicysta, pisarz), Miłosz Lodowski (w mediach przedstawiany jako strateg kreatywny, niegdyś blisko związany z Pawłem Kukizem). Są też: Jacek Dukaj (pisarz i publicysta), Czesław Bielecki (architekt, były kandydat PiS na prezydenta Warszawy), Marek Budzisz (publicysta), Marek A. Cichocki (politolog, były doradca Lecha Kaczyńskiego), Piotr Sankowski (światowej sławy ekspert od AI), Marta de Zuniga (politolożka).
Wielu z prawicy, pojedyncze osoby z lewicy. Są ostre dyskusje. Jeden z uczestników o drugim z uczestników mówi wprost: — Debil.
Żarty z prawicowego guru
Organizacyjnie zjazdami zajmuje się Wojciech Kolarski, minister w Kancelarii Prezydenta, odziedziczony przez Nawrockiego po Andrzeju Dudzie. Prywatnie „Kolargol” jest wielkim przyjacielem Dudy.
Człowiek z kręgu pałacu: — Idea jest taka, żeby trzymać tę prawicową inteligencję przy sobie i słuchać, co mówi, ale też próbować wychodzić szerzej.
Mózgami tych spotkań są profesorowie Andrzej Nowak i Piotr Gliński. Oni decydują o liście gości, choć prezydent i ludzie z pałacu zawsze mogą podsunąć kogoś jeszcze. — Nowak jest tam bardzo aktywny — mówi człowiek z tego kręgu. To krakowski profesor, szef komitetu społecznego popierającego Nawrockiego w wyborach 2025 r., intelektualny guru na prawicy, a zarazem niespełniony polityk.
Nowak jest w PiS powszechnie podziwiany jako historyk. Ale jego polityczna naiwność budzi rozbawienie. W 2015 r. liczył, że sam będzie kandydatem PiS na prezydenta. Przed wyborami do Sejmu w 2015 r. namawiał Jarosława Kaczyńskiego do ustąpienia — zaraz potem Duda i PiS Kaczyńskiego wygrali wybory. Wzywał prezesa PiS do odejścia także po wyborach 2023 r. — tymczasem Kaczyński wypromował kolejnego prezydenta.
Nowak przyłożył rękę do wygranej Nawrockiego. Na Nowogrodzkiej podkpiwają jednak z intelektualnego guru. Zwłaszcza po lekturze książki profesora z doktorem Nawrockim. Obaj stworzyli w książce obraz Nawrockiego jako człowieka, za którym stanęli wielki ruch społeczny, rzesza intelektualistów, a liderem tego ruchu na rzecz wyboru Nawrockiego na prezydenta był właśnie Nowak. — Nowak liderem, Nowak na czele — mówi polityk PiS kpiąco.
Kto stworzył Nawrockiego
Jarosław Kaczyński czytał książkę „Skąd się wziął Karol Nawrocki” i był nią rozbawiony. Powód? Bo wynika z niej, że wziął się z geniuszu autorów książki. A nie z mozolnej roboty PiS i prezesa. Kaczyńskiemu się to nawet ulało. W rocznicę zaprzysiężenia Nawrockiego, w czasie dość dusznej konferencji programowej partii, prezes PiS rzucił: — Możemy mówić o triumfie naszej partii.
I dalej Kaczyński: — Nasza formacja w skomplikowanym procesie wyłoniła tego kandydata. Po drugie, przeprowadziła kampanię wyborczą. Po trzecie, w ramach tej kampanii, i to chcę też mocno podkreślić, zorganizowała komitet społeczny. To też było nasze dzieło, nasze telefony, nasze prośby. To myśmy załatwili.
W PiS się podśmiewają: — Nie byłoby komitetu społecznego, gdyby Kaczyński nie nakazał swoim ludziom dzwonić po profesorach i namawiać, by stworzyli ten komitet.
Inny rozmówca z PiS, bliski Nowogrodzkiej: — To wystąpienie prezesa było w kontrze do książki Nowaka i Nawrockiego. Kaczyński, a nie Nowak, stworzył Nawrockiego. Tak jak wcześniej stworzył Dudę.
Nowak jest uznawany na prawicy za najlepszego historyka, a za najlepszego socjologa uchodzi tam Gliński. To jedyny poseł PiS, który bierze udział w spotkaniach klarysewskich.
— Tam w ogóle nie ma posłów — podkreśla uczestnik spotkań.
Człowiek z PiS, uczestnik kampanii Nawrockiego: — Gliński potrafił wmówić Nawrockiemu, że go forsował na prezydenta i też jest ojcem jego kariery.
Gliński szuka uczestników spotkań poza PiS-owską bańką. W pałacu często podkreślają, że do wygranej Nawrockiego przyczyniło się około 400 tys. głosów, które w pierwszej turze ludzie oddali a to na Adriana Zandberga, a to na Magdalenę Biejat — kandydatury lewicowe. Dlatego do Klarysewa zapraszani są też ludzie kojarzeni z lewicą.
Człowiek z kręgu pałacu: — To Gliński forsuje środowisko miejskich aktywistów z Warszawy.
Młodzież zresztą też. Rozmówca z pałacu się śmieje, zastrzegając: — Młodzież jest reprezentowana przez ludzi dobiegających czterdziestki.
Wykład, kontra, kiełbaska
Mamy nie mówić, co się tam dzieje — słyszymy od jednej z osób, które tam bywają.
I dodaje: — Był grill. Przyjechał kucharz z pałacu i zrobił grilla w ogrodach willi. Kiełbaska była całkiem smaczna, ale żadnych kulinarnych fajerwerków. Jest dość skromnie.
Ale nim wjechał grill, były dyskusje. — Jest salka z długim stołem. Pomieszczenie jest niewielkie, więc nabite ludźmi — opisuje nasz rozmówca.
Formuła jest taka, że najpierw jest wykład i kontra ze strony drugiego prelegenta. A potem dyskusja, w której Nawrocki głównie pyta i słucha, a nie polemizuje. Na koniec prezydent podsumowuje spotkanie. Tematyka? Od wizerunku Polski za granicą po kryzys demograficzny i pytanie, komu potrzebna jest Polska. Wykłady (ale nie treść dyskusji) mają być stopniowo publikowane w konserwatywnej prasie.
Prezydent rozkręca się dopiero w części — nazwijmy ją — konsumpcyjno-biesiadnej. Uczestnik spotkań w Klarysewie: — Nawrocki ma duże zdolności interpersonalne. Pogada, pamięta imiona, zagaduje też do obsługi.
W rocznicę swojego zaprzysiężenia Nawrocki mówił, że w Klarysewie „spotyka się z bardzo pięknymi umysłami, które mówią także o przyszłości Polski”.
— Nie chodziło o nawiązanie do filmu — uśmiecha się jeden z rozmówców z pałacu. „Piękny umysł” to tytuł filmu z 2001 r. opowiadającego historię matematycznego geniusza i noblisty z ekonomii Johna Nasha, który cierpiał na schizofrenię.
Nawrocki w swojej mowie 6 sierpnia cytował Rymkiewicza z Klarysewa: — Profesor pyta, komu potrzebna jest Polska, i odpowiada w sposób oczywisty: Polska jest potrzebna Polakom, bo Polska uszlachetnia Polaków, bo podnosi Polaków swoją historią, swoją kulturą, a poza tym być Polakiem to znaczy być wolnym człowiekiem. Dlatego warto być Polakiem.
Z kolei Antoni Libera w wykładzie wygłoszonym w Klarysewie mówił tak: „Dzisiaj — zwłaszcza pod rządami wiernopoddańczej wobec Berlina Koalicji Obywatelskiej — jesteśmy na etapie systematycznego podporządkowywania rodzimej administracji, rynku pracy i zbytu centrom decyzyjnym za granicą. Krótko mówiąc: neokolonializm kwitnie, i to w najlepsze”.
I dalej: „Zwyciężyła rosyjsko-mongolska szkoła fałszu i zakłamywania rzeczywistości, tak celnie opisana przez Orwella”. I jeszcze taki cytat: „Obecnie jest właściwie już zupełnie jasne, do czego zmierza ów proces, zwany niewinnie i wzniośle integracją, mającą otwierać nowy etap historii. Jest to nic innego jak kolejna próba podboju, tyle że nie środkami militarnymi, jak to bywało w przeszłości, lecz środkami prawno-administracyjnymi i ekonomicznymi, a następnie stworzenia kontynentalnego tworu na podobieństwo imperium Karola Wielkiego, a jeszcze bardziej: Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, w którym to molochu pomniejsze państwa/narody byłyby prowincjami”.
Kiedyś to był rozmach
W środowisku, które pamięta intelektualne dysputy organizowane przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego w prezydenckim ośrodku w Lucieniu (dziś to centrum szkoleniowe CBA), jest niedosyt. Jeden z naszych rozmówców znający oba spotkania: — W Lucieniu był rozmach. Były obiad, wykłady, dyskusje, kolacja. Przez cały czas był prezydent Kaczyński. Nocowaliśmy tam, było śniadanie. Potem wydawano z tych spotkań całe tomy wykładów. A teraz? Wszyscy ściśnięci w małym pomieszczeniu w obskurnej willi. Nie ma nawet obiadu. Nie będzie z tego żadnych wielkich publikacji.
W Lucieniu odbyło się w sumie 18 spotkań.
Inny rozmówca: — U Nawrockiego jest skromniej. Na koniec jest jedzonko i jazda do domów.
Najświeższe spotkanie odbyło się — wyjątkowo — nie w podwarszawskiej willi, ale w ośrodku prezydenckim w nadmorskiej Juracie. Ulubionym miejscu wypoczynku Lecha Kaczyńskiego. Już na bogato.