Andrzej Mochoń, prezes Targów Kielce w rozmowie z „Newsweekiem” mówi o rosnącym znaczeniu dronów i systemów antydronowych, wejściu firm cywilnych do sektora obronnego oraz coraz większej roli technologii cyfrowych i sztucznej inteligencji. — Nawet jak wojna się skończy, to jeszcze będzie długi czas braku zaufania — ocenia.
„Newsweek”: Jak pełnoskalowa wojna w Ukrainie zmieniła sposób, w jaki branża obronna i decydenci postrzegają znaczenie targów MSPO w Kielcach?
Andrzej Mochoń, prezes Targów Kielce: Nasze targi obronne bardzo urosły. Przed wojną w Ukrainie wystawiało się u nas 600 firm, co dawało nam trzecią pozycję po Paryżu i Londynie w Europie. Dwa lata temu było już 700, w ubiegłym roku 800, a w tym roku będzie około 1150 w 11 halach, z czego dwie to budowane specjalnie na MSPO hale tymczasowe. To bardzo dużo, szczególnie biorąc pod uwagę, że startowaliśmy 33 lata temu z niewiele ponad 70 firmami i jedną halą. Wpływ na tak duże zainteresowanie w tym roku ma nie tylko konflikt za naszą wschodnią granicą. Głównym motorem jest program SAFE – ponad 160 mld zł to szansa na realną współpracę, zakupy. Także udział kanadyjskich firm, których jest blisko 200 znacznie zmienia obraz MSPO i zwiększa jego skalę.
Jakie zmiany najbardziej na targach widać po wybuchu wojny w Ukrainie?
Pamiętamy jak zaczęła się ta wojna – rosyjskie czołgi wjechały na teren Ukrainy, aby w ciągu dwóch, trzech dni zająć Kijów. To się nie udało, ale już po roku to nie była wymiana ognia pomiędzy artylerią — pojawiały się masowo używane drony. W tej chwili drony i systemy antydronowe, cyberbezpieczeństwo i przemysł kosmiczny to główne punkty ciężkości targów, a nie tylko to, co tradycyjnie kojarzy nam się z uzbrojeniem, jak czołgi, armatohaubice czy śmigłowce bojowe.
Drony i systemy bezzałogowe będą jednym z głównych trendów tegorocznych targów?
Nie tylko drony, także systemy antydronowe. W samej tylko Polsce widać w ostatnich miesiącach, że nie można używać tylko rakiet, które kosztują miliony, albo przynajmniej setki tysięcy, żeby nimi strącać obiekty z plastiku czy z tektury. Musimy używać innych rozwiązań.
Kto dziś najbardziej interesuje się targami — prywatne firmy, administracja państwowa, wojsko?
Wszyscy wymienieni… jest bardzo duże zainteresowanie wystawą zarówno po stronie polskich jak i zagranicznych firm. Te drugie w tym roku reprezentują 42 kraje i są w większości w stosunku do naszych rodzimych przedsiębiorstw. Natomiast co do zwiedzających spodziewamy się liczby co najmniej na poziomie ubiegłego roku, kiedy MSPO odwiedziło 39 tysięcy gości z 60 krajów. Co do firm zagranicznych przez ostatnie paręnaście lat zazwyczaj najwięcej było firm amerykańskich — na poziomie 50–60. W tym roku najwięcej będzie wystawców z Kanady.
Skąd tak duże zainteresowanie Kanady?
Kanada jest bardzo zainteresowana udziałem w programie SAFE. Trzeba także pamiętać, że ten kraj jest jednym z założycieli NATO. Kanada bardziej zbliża się politycznie do Europy, szczególnie od momentu, kiedy prezydent Donald Trump ogłosił, że chętnie włączyłby ten kraj jako 51. stan do Ameryki Północnej. Zwróciłbym uwagę również na to, że Kanadyjczycy mają bardzo dużo firm dla nas niszowych, które w ogóle nie mają polskich odpowiedników. Na przykład firmy zajmujące się różnymi rozwiązaniami podwodnymi. Albo firma, która będzie pokazywała kontener z własną energią, w którym na polu walki będzie można naprawiać drony, a nawet produkować je w niewielkiej skali. W pierwszym dniu targów odbędzie się także forum polsko-kanadyjskie, podczas którego dojdzie do paruset spotkań „przy stolikach”. Kanadyjczykom bardzo zależy na sukcesie w związku z udziałem w MSPO.
Czy widać również coraz większą rolę technologii cyfrowych i sztucznej inteligencji?
Sztuczna inteligencja ułatwia dronom rozpoznanie. Jeżeli wczytamy mapę, to sztuczna inteligencja może sprawdzić, co znajduje się na niej, może również rakiecie ułatwić trafianie do celu z jeszcze większą dokładnością. Ona nigdy sama w sobie nie jest czymś osobnym — zawsze jest częścią jakiegoś systemu. Myślę, że dzisiaj to już jest użycie powszechne. Technologie dronowe i antydronowe to chyba najbardziej rosnący segment. Widać to na wszystkich targach — w Turcji czy na Eurosatory w Paryżu, gdzie był to główny wątek.
Porozmawiajmy o technologiach podwójnego zastosowania. To na targach stosunkowo nowy trend.
Tak naprawdę „widać” je dopiero w ostatnich latach. Wcześniej na targach wystawiały się firmy, które produkowały głównie, albo wyłącznie na potrzeby obronne.
Ale w tej chwili skala produkcji musi wzrosnąć tak szybko, że same firmy przemysłu obronnego tego nie udźwigną. Muszą korzystać z kooperantów. I tak się właściwie dzieje na całym świecie.
Firmy, które dotychczas działały wyłącznie na rynku cywilnym, są coraz bardziej zainteresowane sektorem obronnym?
Zdecydowanie. Dla przykładu: europejski przemysł samochodowy przeżywa gigantyczny problem, patrząc na rosnącą liczbę chińskich pojazdów na naszych ulicach. A skoro przemysł samochodowy ma problem, to wszyscy jego kooperanci mają wolne moce produkcyjne. I skoro na rynku, także w Polsce nagle pojawiają się duże pieniądze, a podkreśla się, że w przypadku SAFE większość z nich będzie wydana u nas, to trudno się dziwić, że te firmy upatrują szansę wycięcia kawałka tego tortu dla siebie.
Co pana zdaniem będzie najważniejsze podczas tegorocznej edycji? Na co zostanie położony największy nacisk?
Zostanie poruszonych wiele ważnych kwestii dotyczących bezpieczeństwa. Nigdy jeszcze nie było podczas MSPO tak wielu konferencji, w tym roku będzie ich co najmniej 71. Dwie z nich poświęcone będą współpracy polsko-ukraińskiej. Jedna organizowana jest przez Ukraińskie Stowarzyszenie Przemysłu Zbrojeniowego i polską firmę Strategy and Future. Druga będzie organizowana przez Polsko-Ukraińską Izbę Gospodarczą. Będą też spotkania, warsztaty, organizowane, na przykład przez Ministerstwo Rozwoju, między innymi dotyczące tego, tego, jak wejść we współpracę i prowadzić interesy z armią amerykańską. Jest to tym bardziej istotne w kontekście starań o stałą bazę amerykańską w Polsce. Będzie to oznaczało bowiem, że w naszym kraju będą przetargi nie tylko na usługi budowlane, ale na wszystkie serwisowe — na pralnie, piekarnie i wiele, wiele innych.
Wśród konferencji na MSPO, organizowane jest także spotkanie dla polskich producentów, dotyczące współpracy z agendami Unii Europejskiej w zakresie pozyskiwania środków na projekty w kooperacjach. (???)
Czy uważa pan, że ten wzrost zainteresowania przemysłem obronnym i samymi targami utrzyma się także w kolejnych latach, nawet jeśli wojna w Ukrainie się zakończy?
Dzisiaj na świecie toczy się około 50 konfliktów zbrojnych, nie ma jednej wojny. Mamy jeszcze te na Bliskim Wschodzie, jest Iran, Liban, Somalia, Jemen i wiele innych. Potencjalnych ognisk zapalnych jest bardzo dużo, jak chociażby niestygnące napięcia wokół Tajwanu.
Ale przede wszystkim, nawet jak wojna się skończy, nawet jeśli dojdzie do zmiany władzy w Rosji, to nie należy spodziewać się radykalnych zmian. Obecny prezydent tego kraju jest reprezentantem swojego społeczeństwa. Wielkomocarstwowe nastroje są tam niezwykle silne, także wśród przeciwników prezydenta Putina. Dlatego nie mam złudzeń co do tego, że nagle oto skończy się wojna, padniemy sobie w ramiona i będzie inaczej.
Nawet jak wojna się skończy, będzie jeszcze długi czas braku zaufania. Przy czym, mam nadzieję, że cała Europa jako blok pozostanie w sojuszu ze Stanami Zjednoczonymi, a my krajem NATO.