Odszedł do młodszej o 30 lat. „Zaczął używać wyrazistych perfum. Kupił pięć błękitnych koszul”

Przez cała lata starsi sąsiedzi mówili do niej „doktorowo”. Teraz wolą mówić „pani Danusiu”. Sytuacja stała się niezręczna. — Mój mąż, pan doktor z habilitacją, odszedł niedawno do kobiety dokładnie o trzydzieści lat młodszej. Jakby tego było mało, dwa lata młodszej od naszego syna — ironizuje Danuta. Każde słowo wypowiada wyraźnie i spokojnie. Nie kryje, że musiała zacząć brać leki uspokajające i antydepresanty.

— To było nieoczekiwane, niespodziewane. Miałam nas za porządny, kochający się związek z dużym stażem, który przetrwał wiele burz, nawet jedną plajtę finansową. Ze wszystkim daliśmy radę. Kiedy zamieszkaliśmy kilka lat temu w nowym domu pod Warszawą, wysłaliśmy jedynego syna na studia do Madrytu, pomyślałam: no, teraz się zacznie najspokojniejsza i może najpiękniejsza część życia. Będziemy podróżować, mąż pracuje coraz mniej, jego przychodnia świetnie prosperuje, ma dobrych lekarzy na etacie, jesteśmy wciąż pełni sił, czego nam więcej trzeba? — relacjonuje. Pracowała jako pielęgniarka. Potem prowadziła dom, dbała o wychowanie syna, o ciepły posiłek na stole, zajmowała się ogrodem i działką na Mazurach. Sielanka.

Wiele zmieniło się w wakacje. — Mąż zaczął się dziwnie zachowywać. Używał bardzo wyrazistych perfum, wcześniej to wyśmiewał. Kupił sobie pięć nowych błękitnych koszul, twierdząc, że odmładzają i odświeżają, a nie zwracał na to wcześniej uwagi. Wrócił do tenisa, wydawał się bardzo ożywiony.

Pierwszy raz nie pojechał ze mną na Mazury, wymówił się obowiązkami. Jak wróciłam, oznajmił, że się zakochał i odchodzi. Byłam w szoku, że mi zrobił. Zostawił mi dom, ale i tak czuję się, jak bez ręki. Syn mówił, że tata zamieszkał z partnerką w kawalerce i chodzą razem na imprezy. Powiedzieć, że jestem w szoku, to nic nie powiedzieć. Uczę się życia na nowo; jest mi bardzo ciężko, choć na szczęście nie chciał mi odebrać majątku. Czuje się winny, znam go — przyznaje Danuta.

Wierzy, że za parę miesięcy mąż znudzi się wybranką (która podobno jest przedstawicielką handlową w firmie farmaceutycznej). I marzy, aby on nie chciał wziąć rozwodu. Przyjmie go, to pewne, z powrotem. Żeby tylko chciał…

Władza, pieniądze i dominacja

To się po prostu dzieje. I u celebrytów, i u artystów, i u naukowców. Czasem w sąsiedztwie oraz w rodzinie. Wszyscy znamy tego typu historie.

„Czy to już musi tak być, że w pewnym wieku dojrzały mężczyzna porzuca żonę, odchodząc do młodszej kobiety?”. W internecie pojawiają się tego typu pytania — mówi psychoterapeutka i seksuolożka Agata Stola, współzałożycielka Instytutu SPLOT w Warszawie, członkini Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego.

— Z perspektywy par, które trafiają na terapię, wiek staje się wtórny wobec wspólnych wartości i elementów, które łączą daną parę. Jeśli jednak główną wartością związku stała się fascynacja fizyczna czy też młody wiek i witalność, którą chce się czerpać od partnerki czy partnera (albo jej/jego kosztem), co z punktu widzenia psychoterapii powinno zostać poddane diagnozie, to upływający czas ma znaczenie. I wtedy partner, ale coraz częściej także partnerka, może odejść do osoby znacznie młodszej — podkreśla terapeutka.

Jej zdaniem model mężczyzny „z żoną numer 1, żoną numer 2, żoną numer 3 i młodziutką sekretarką” to przecież nic nowego; stanowi pokłosie słabnącego na szczęście porządku społecznego.

— Ta „historia stara jak świat”, w której on, dojrzały mężczyzna odchodzi do znacznie młodszej (najpierw kochanki, potem często partnerki, żony), została napisana przez mężczyzn. Opowiada o ich dominacji, pieniądzach i władzy — mówi Agata Stola.

Żona trofeum

— Mój mąż, po dawce ulubionej whisky, czasem się roztkliwia. Wtedy patrzy na mnie, poruszony, i powtarza, że jestem jego „nagrodą za trudy życia” — opowiada Patrycja, 26-latka.

Kiedyś jej to nie przeszkadzało, ale teraz, przyznaje, ma mieszane uczucia na wieść o tym, że jest „nagrodą”. Wolałaby być „miłością”. Ale rozumie, że jej 49-letni mąż wiele przeszedł (mężczyzna pochodzi z rodziny alkoholików, wyrwał się z przemocy i biedy). W tym roku miną dwa lata od ich ślubu. Kiedy patrzy się na tych dwoje, różnica wieku nie jest wcale pierwszym wyróżnikiem. Oboje po amerykańsku uśmiechnięci (razem poszli na laserowe wybielanie zębów, jak mówi Patrycja), świetnie ubrani; widać, że lubują się w markowych włoskich ubraniach. Wyglądają na szczęśliwych.

Poznali się, kiedy ona była na pierwszym roku studiów, a on przeżywał kryzys wartości (nienawidzi określenia „kryzys wieku średniego”). Od lat tkwił w martwym związku, który próbowali z eksżoną ratować terapiami i wyjazdami do SPA. Tamta kobieta — mówi Patrycja — nie mogła mieć dzieci, a on nagle poczuł, że marzy o ojcostwie. I wtedy spotkał Patrycję. Zakochali się. Była żona jej wybranka urządziła im piekło — opowiada Patrycja, ale woli oszczędzić szczegółów. Była wyzywana na ulicy, straszona śmiercią w sieci. Przetrwali. Rodzicami planują zostać w tym roku, najdalej w przyszłym. Już czas.

— Przyjaciele męża nie przyjęli mnie dobrze; raz usłyszałam, że jestem „ładna, więc pewnie głupia” — opowiada Patrycja. Owszem, żyje jej się lepiej niż kiedyś; mąż należy do osób majętnych. Natomiast wiele jego znajomych nie akceptuje rozstania mężczyzny z żoną numer jeden; odwrócili się od niego, co bardzo przeżył.

Socjolodzy już dawno opisali syndrom „trophy wife”, czyli „żony trofeum”. Chodzi o sytuacje, w których dojrzali, często starsi mężczyźni żenią się z kobietami, stającymi się przede wszystkim symbolem ich statusu. Oczywiście, dochodzi tutaj do ewidentnego uprzedmiotowienia kobiety i sprowadzenia wartości związku do wyglądu, a także młodego wieku wybranki. O „żonie trofeum” często sami mężczyźni wypowiadają się lekceważąco; uważa się, że taka kobieta ma zalety głównie w postaci atrakcyjności fizycznej oraz młodego wieku. Kiedy różnica wieku jest znacznie większa niż u Patrycji i jej męża lub kiedy mijają lata, partnerka bywa opiekunką dla starzejącego się mężczyzny.

Tabu

Różnica wieku bywa tematem tabu. Agata Stola zaobserwowała to zjawisko w gabinecie, w wielu związkach typu „starszy on, dużo młodsza ona”.

— Nazwałabym to kurzem patriarchatu, który wychodzi na jaw podczas terapii. Kiedy docieramy do momentu, w którym prosimy parę o odpowiedzi na pytania, co sobie wzajemnie dają w związku, i o powód, dla którego się połączyli, spotyka nas ściana milczenia. Czasem mężczyzna, ale też i młoda kobieta boi się usłyszeć szczerą odpowiedź, gdyż to stanie się potwierdzeniem tej różnicy wieku! Zaklinanie rzeczywistości… — opowiada terapeutka i seksuolożka z Instytutu SPLOT.

Przyznaje, że w gabinecie bywają też dorosłe córki matek, porzuconych przez mężów w wieku 50-60 lat, dla kobiet w wieku 20 czy 30 lat. Porzucone, często już posiadające wnuki babcie, nagle zostają jak przysłowiowe „dziecko we mgle”: nie wiedzą, gdzie są dokumenty, jak się robi opłaty, co zrobić z wolnym czasem, czasami wręcz nie chce im się już żyć.

— Wciąż w Instytucie zbieramy plony wychowania pokoleń bez dobrej, szczerej komunikacji — relacjonuje Agata Stola. — Niemal nigdy (wyłączając sytuacje przemocowe) tylko jedna strona w związku nie jest winna jego rozpadu. Oczywiście, wciąż częściej to mężczyzna zdradza czy odchodzi, ale dlatego, że zwykle jednak ma sprzyjającą do tego pozycję, w tym ekonomiczną.

Kiedy psycholożka rozmawia w gabinecie z dojrzałymi kobietami, których mężowie odeszli do młodszych, dopytuje je, jak się czuły w relacji, na przestrzeni lat. Czy realizowały swoje potrzeby? Czy były szczęśliwe?… — I wtedy okazuje się, że seks był fatalny, komunikacja nie istniała, poza tym zero wspólnych pasji, odmienne poczucie humoru i jeszcze nuda po obu stronach. Zdarza się, że kobieta w procesie terapii dochodzi do wniosku, że w sumie to cieszy się, iż związek się rozpadł, bo był… męką. „Szkoda, że tak późno”, mawiają — opowiada Agata Stola.

Ewolucja wygrywa

Opisując zjawisko odchodzenia mężczyzn „w pewnym wieku” do młodszych partnerek, zapomina się często o biologii i ewolucji. Tymczasem ona wciąż kieruje ludzkimi wyborami i popędami, najczęściej właśnie nieświadomie.

O tym, że związki partnerskie są dosyć jednorodne wiekowo, przekonuje od lat antropolog prof. dr hab. Bogusław Pawłowski, Kierownik Katedry Biologii Człowieka Uniwersytetu Wrocławskiego.

Naukowiec przypomina, że z reguły większość związków partnerskich (w tym małżeństwa) to te, w których jednak mężczyzna jest starszy od kobiety. W społeczeństwach zachodnich różnica między dwiema osobami wynosi zazwyczaj 2-3 lata. Sporo jest par równolatków. W przeszłości oraz nadal w wielu obszarach geograficznych, jak Afryka, mężczyźni wchodzą w relacje z kobietami młodszymi o 5-7 lat i więcej. Takie związki dominowały również w Polsce, przed wojną, głównie w miastach.

Profesor przeprowadzał badania na ten temat, m.in. analizował oferty matrymonialne w Wielkiej Brytanii i w Polsce. I co się okazało? Otóż im starszy jest mężczyzna, tym częściej zwraca się ku młodszym kobietom. I jest to naturalne, przynajmniej z biologicznego punktu widzenia.

Najczęściej bowiem mężczyźni kierują się ku tym kobietom, które wciąż zachowują zdolność do rozrodu. Uwaga: dzieje się tak nawet wtedy, gdy panowie nie planują potomstwa. Oto jedno z prawideł ewolucji, które współcześnie ulega modyfikacjom. Związki, także w Polsce, stają się bowiem bardziej różnorodne.

Deficyty i pożądanie

— Jesteśmy w ciekawym momencie społeczno-kulturowym, gdyż zjawisko odchodzenia do młodszych partnerów zaczyna dotyczyć także kobiet, co według mnie świadczy o wyrównywaniu pozycji kobiet i mężczyzn; impakt patriarchatu słabnie — komentuje Agata Stola. Zwraca uwagę na to, że w Polsce przybywa par typu „dojrzała ona, młodszy on”. Kiedyś, jeśli brać pod uwagę znaczną różnicę wieku (co najmniej 10 lat), widoczne były głównie te związki, w których kobieta jest młodsza.

— Ludzie łączą się w pary także po to, aby zaspokajać pewne deficyty — przypomina Agata Stola. — Jeśli mężczyzna szuka drastycznie młodszej partnerki tylko po to, aby poczuć się z nią fajniej, młodziej, być bardziej podziwianym i słuchanym, istnieje mała szansa, że to podziała na dłuższą metę. Ale coraz częściej w parach z dużą różnicą wieku ta liczba staje się nawet trzeciorzędna. Kobiety i mężczyźni wchodzą w związek z powodu wzajemnej fascynacji, także intelektualnej, a nie z powodu dominacji jednej ze stron — podkreśla.

To z kolei efekt postępującego, oczywiście nie wszędzie, równouprawnienia. I takie pary mają potencjał terapeutyczny, jak mawiają terapeuci. Czyli jak się pojawia problem, nie boją się skorzystać z pomocy. Wiek schodzi na dalszy plan. A młoda partnerka nie zawsze wybiera starszego partnera z powodu jego silnej pozycji finansowej. Często są to właśnie wspólne wartości, ale tego może już nikt nie dostrzec, bo wciąż działa stereotyp, że „jak ze starszym, to na pewno dla pieniędzy”— podsumowuje Stola.