Rosjanie zintensyfikowali działania przeciwko ukraińskim stacjom benzynowym, chcąc zniszczyć niechronione elementy systemu logistyki. Coraz częściej rosyjskie bezzałogowce zapuszczają się także nad terytoria państw NATO. Ukraińcy z kolei rozpczęli operację „Vivaldi” w północnej części obwodu donieckiego.
Rosjanie od kilku miesięcy coraz częściej atakują ukraińskie stacje paliw. Według Center for Information Resilience w czerwcu uderzyli w 66 takich obiektów, wobec 15 w maju. Dane branżowe Naftorynku wskazują, że od początku kwietnia do początku lipca zaatakowano lub uszkodzono 186 stacji. W pierwszych siedmiu miesiącach roku całkowicie zniszczono także 37 stacji należących do grupy Naftogazu.
Powód jest prosty. Duże magazyny i instalacje paliwowe są dobrze chronione przez systemy obrony przeciwlotniczej. Stacje paliwowe nie są tak zabezpieczone, a ich zniszczenie może szybko utrudnić ruch samochodów i transport towarów. Rosyjskie drony nie muszą przy tym trafić w szczególnie chroniony element. Konstrukcja stacji sprawia, że nawet niewielki bezzałogowiec może wywołać pożar i na długo wyłączyć obiekt z użytkowania. Odbudowa całkowicie zniszczonej stacji może kosztować od setek tysięcy do kilku milionów dolarów.
Utrudnić transport
Sprawia to sporo problemów nie tylko cywilom, ale także wojskowej logistyce. Co prawda wojsko ma własne punkty tankowania, ale nie może zastąpić nimi całej cywilnej sieci. Szczególnie na zapleczu frontu zniszczenie kolejnych stacji zwiększa odległości między miejscami tankowania i utrudnia transport. Rosji nie trzeba więc niszczyć całej infrastruktury. Wystarczy regularnie wyłączać jej część. Tempo ataków wzrosło z dwóch-trzech tygodniowo w okresie od października 2025 r. do kwietnia 2026 r. do ok. 13 tygodniowo w okresie od kwietnia do połowy czerwca, 15 pod koniec czerwca i nawet 20 tygodniowo na początku lipca. Na zachodzie i południu Ukrainy częstotliwość ataków wzrosła niemal dwukrotnie. W ten sposób Kreml chce utrudnić dostarczanie pomocy z Zachodu, z napływem której nie radzą sobie od początku konfliktu. Ataki na stacje benzynowe są jedynie jednym z elementów szerzej zakrojonej operacji.
Podobny schemat widać przy przejściach granicznych. 1 i 6 września Rosjanie zaatakowali rejon ukraińsko-rumuńskiego przejścia Orliwka — Isaccea, czasowo wstrzymując jego funkcjonowanie. 9 września uderzyli w przejście Starokozacze — Tudora na granicy z Mołdawią. Rosja twierdziła, że przez przejście przewożone były ładunki wojskowe, czemu zaprzeczyło mołdawskie MSZ. Rosja jednak każdy ruch towarowy uznaje za uzasadniony cel ataku, uzasadniając takie uderzenia tym, że może on służyć do przewozu dostaw dla wojska.
Podobny cel miał prawdopodobnie atak na stację benzynową, leżącą kilkaset metrów od polskiej granicy i przejścia granicznego Jagodzin-Dorohusk, a także uderzenie w lokomotywę pociągu pasażerskiego z Kijowa do Warszawy. Mimo zniszczenia lokomotywy i czołowego wagonu, 206 pasażerów bezpiecznie dotarło do Warszawy.
Gerbera na plaży
Rosyjska Gerbera znaleziona w pobliżu Wicka Morskiego pojawiła się tam w momencie, gdy rozpoczęły się ćwiczenia sił powietrznych NATO „Nieustraszony Orzeł-26”. Nie wiadomo, czy została wysłana właśnie w związku z manewrami, ale z punktu widzenia rosyjskiego rozpoznania był to interesujący moment. Na poligonie jednocześnie działały samoloty, naziemne systemy obrony powietrznej i stanowiska dowodzenia. Nie zauważono przy tym, aby w okolicy przebywał rosyjski samolot rozpoznania radioelektronicznego, a przynajmniej MON takiej informacji nie przekazał. Ćwiczenie „Nieustraszony Orzeł-26” potrwa od 14 do 23 września. Bierze w nim udział kilka tysięcy żołnierzy i kilkadziesiąt statków powietrznych, a zaplanowano ponad 100 misji lotniczych. Ćwiczone są m.in. przechwytywanie statków powietrznych, walka powietrzna, zadania lotnictwa taktycznego i rozpoznawczego oraz współpraca lotnictwa z naziemną obroną przeciwlotniczą.
Dlatego Rosjanie mogliby próbować przechwycić łączność czy podejrzeć działanie procedur. Dla Moskwy szczególnie wartościowe byłyby informacje dotyczące rozmieszczenia i aktywności systemów obrony powietrznej. Dron może bowiem sprowokować reakcję, której nie da się uzyskać podczas obserwacji z dużej odległości. Interesujący jest czas wykrycia, sposób identyfikacji celu, rodzaj wysłanego do niego środka oraz to, jak szybko w rejon zagrożenia trafiają kolejne elementy systemu. Podczas ćwiczeń można dodatkowo obserwować aktywność lotnictwa, częstotliwość startów i lądowań oraz sposób współdziałania samolotów z obroną naziemną.
Jeszcze cenniejsza może być sama sekwencja reakcji. Rosjan interesować może czas pomiędzy pojawieniem się celu a jego wykryciem, identyfikacją i przekazaniem informacji dalej. Następnie można obserwować, czy do przechwycenia kierowane są myśliwce, naziemne zestawy przeciwlotnicze czy inne środki. Jeżeli w czasie ćwiczeń używane są różne systemy, ich aktywność może dostarczyć informacji o sposobie organizacji obrony i współdziałaniu poszczególnych elementów.
Nie oznacza to jednak, że właśnie tak wyglądał ten konkretny incydent. Gerbera, którą znaleziono na polskiej plaży, została wystrzelona z Białorusi. Potem wykryły ją sojusznicze systemy nad Litwą, a do jej przechwycenia skierowano parę dyżurną włoskich Eurofighterów EF-2000, które pełniły dyżur w ramach misji NATO Air Policing. Niestety, nim dron został przechwycony, wleciał w przestrzeń powietrzną Rosji nad obwodem kaliningradzkim. Potem zlokalizowano go jeszcze nad Bałtykiem, po czym zniknął z radarów. Jeżeli lot był zaplanowany, dla Rosjan najcenniejsza nie musiała być informacja o samym poligonie. Znacznie ważniejsze mogło być sprawdzenie, jak polska i sojusznicza OPL wykrywa, identyfikuje i obsługuje niewielki cel oraz jak szybko informacja o nim przechodzi przez kolejne szczeble systemu dowodzenia, oraz jaka jest reakcja opinii publicznej na taką sytuację. W tym przypadku dość szybko ujawniły się rosyjskie trolle, które zaczęły rozpowszechniać zmanipulowane zdjęcie, sugerujące, że bezzałogowiec był polski. Kilka redakcji nabrało się na to zdjęcie. Nabrała się na nie również TVP. W zasadzie Rosjanie nie musieli nawet specjalnie kombinować z fabrykowaniem dowodów.
Wystarczył wpis gen. bryg. pil. rez. Dariusza Wrońskiego, który ogłosił, że znaleziony bezzałogowiec to „nowoczesny, polski odrzutowy dron uderzeniowy dalekiego zasięgu”. Rosyjskie konta natychmiast podchwyciły tę wersję. Trudno się dziwić. Jeśli polski generał mówi, że dron jest polski, to dla rosyjskiej propagandy jest to wręcz bezcenny strzał. Teraz bardzo trudno walczyć z kłamstwami, które już się ugruntowały. Od tej chwili Rosjanie grzeją teorię, że to polska prowokacja. To kolejny przypadek, kiedy Polska przegrywa wojnę informacyjną. I kolejny raz na własne życzenie.
Ukraińcy znów atakują
Walka na froncie informacyjnym idzie za to bardzo dobrze Ukrainie. 15 września dowódca 3. Korpusu Armijnego, gen. Andrij Biłecki, informuje, że jego jednostki rozpoczęły operację ofensywną w północnej części obwodu donieckiego.
Ukraińskie media podkreślają sukces operacji i tempo działań, jakiego nie było na froncie od niemal trzech lat. W operacji wzięły udział cztery brygady 3. Korpusu Armijnego Azow, wsparte samodzielnym batalionem rozpoznawczym, przeciwpancernym oraz pułkiem specjalnym i samodzielnym oddziałem szturmowym straży granicznej. Według ukraińskich danych Ukraińcy oczyścili z rosyjskich grup infiltracyjnych około 75 km kw., a kolejne 10 km kw. mieli odbić. Ukraińcy informują również o odzyskaniu miejscowości Serednie oraz oczyszczeniu z rosyjskich grup Nowoseliwki, Jarowej, Oleksandriwki i części Korowego Jaru.
Instytut Studiów nad Wojną ocenia, na podstawie danych satelitarnych i geolokalizacji z opublikowanych filmów, że ukraińskie postępy są większe, niż wynikałoby to z pierwszych oficjalnych komunikatów. Elementy 144 Dywizji Strzelców Zmotoryzowanych zostały odrzucone i porzuciły swoje pozycje na zachodnim brzegu rzeki Żrebiec niemal bez walki. Najważniejsze dla sytuacji na froncie nie jest nawet to, ile terenu Ukraińcy odzyskali, ale gdzie uderzyli. Rosjanie od miesięcy próbują stworzyć sobie odpowiednie pozycje wyjściowe do uderzenia na pas umocnionych miast Donbasu — Słowiańsk, Kramatorsk i Konstantynówkę — zarówno od południa, jak i przez obejście od północy. Rosyjski klin na północ od Łymania miał znaczenie właśnie dlatego, że mógł stać się północnym ramieniem takiego manewru. Ukraińskie kontruderzenie w tym miejscu znacznie utrudniło obejście umocnień.
Najciekawsze będzie teraz to, co wydarzy się na południe od Łymania. Jeżeli Ukraińcy utrzymają zdobyte pozycje i będą w stanie przesuwać się dalej, rosyjskie zgrupowanie nacierające w kierunku Słowiańska i Kramatorska może mieć coraz więcej problemów na północnej flance. Biłecki podkreśla przy tym, że dotychczasowe działania są dopiero pierwszą fazą operacji, która otrzymała kryptonim „Vivaldi”. Na razie Ukraińcy dość mądrze próbują odebrać Rosjanom inicjatywę w miejscu, w którym Moskwa przygotowywała kolejny etap natarcia w Donbasie. To, czy „Vivaldi” pozostanie lokalnym kontratakiem, czy przerodzi się w większą operację, będzie zależało przede wszystkim od tego, czy Ukraińcy zdołają utrzymać tempo działań i jak szybko Rosjanie będą w stanie ściągnąć odwody. W tej chwili nie ma informacji, które pozwoliłyby na stwierdzenie, że Ukraińcy mają jeszcze odwody, które mogą wprowadzić do walki, aby rozszerzyć zdobycze. Dlatego można przypuszczać, że „Vivaldi” raczej nie przeciągnie się na kolejną porę roku.