W ostatnich dniach z amerykańskiej gospodarki napłynęła seria fatalnych danych. Dotyczą one zwłaszcza rynku pracy. Ekonomiści nie mają złudzeń, że za kłopoty odpowiada w znacznej części administracja Donalda Trumpa. Nastroje pracowników i pracodawców też są fatalne, a eksperci znów zaczęli mówić o recesji.
Jeszcze do niedawna rynek pracy uznawano za całkiem zdrowy. Biały Dom wskazywał na lepsze od oczekiwań dane o zatrudnieniu z czerwca jako dowód, że prezydent Donald Trump uwolnił „historyczny wzrost i dobrobyt dla naszych pracowników”. Tymczasem w protokole lipcowego posiedzenia Rezerwy Federalnej warunki na rynku pracy określono jako „solidne” — co zapewne wzmocniło przekonanie banku centralnego, że można wstrzymać się z obniżką stóp procentowych, gdy bardziej naglącym problemem pozostaje „podwyższona” inflacja.
Sytuacja zaczęła się zmieniać na początku sierpnia, kiedy Biuro Statystyki Pracy (BLS) poinformowało, że gospodarka dodała w poprzednim miesiącu zaledwie 73 tys. miejsc pracy — znacznie mniej niż prognozowane 110 tys. W dół i to znacznie skorygowano też wcześniejsze dane. Wywołało to gwałtowną reakcję Trumpa, który zwolnił komisarz BLS, Erikę McEntarfer, oskarżając ją o manipulowanie statystykami w celu przedstawienia jego administracji w złym świetle.
Mikry wzrost zatrudnienia w USA. Nowe dane nie dają złudzeń
Choć McEntarfer została zastąpiona przez ekonomistę o bardziej zbliżonych do prezydenta poglądach, najnowsze dane BLS i innych instytucji wciąż nie potwierdzają obrazu silnego rynku pracy, na który liczy Trump.
5 września Biuro Statystyki Pracy (BLS) poinformowało, że zatrudnienie w sektorze pozarolniczym wzrosło w sierpniu zaledwie o 22 tys. Analitycy prognozowali, że gospodarka doda w tym miesiącu 75 tys. miejsc pracy. Według urzędu wzrost zatrudnienia w sektorze opieki zdrowotnej został zrównoważony przez spadki w zatrudnieniu w administracji federalnej, a także w górnictwie, kamieniołomach oraz wydobyciu ropy i gazu.
Tymczasem dane za lipiec zostały skorygowane w górę — z 73 tys. do 79 tys. — ale czerwcowe liczby obniżono o 27 tys., z 14 tys. do minus 13 tys. Z kolei stopa bezrobocia wzrosła z 4,2 do 4,3 procent.
Z kolei w środę urząd poinformował, że liczba ofert pracy w USA spadła o 176 tys., do 7,18 mln — najniższego poziomu od września 2024 r. i wyraźnie poniżej prognoz wynoszących 7,4 mln. Po raz pierwszy od kwietnia 2021 r. liczba wakatów jest mniejsza niż całkowita liczba bezrobotnych (7,24 mln).
„Spadek liczby ofert to kolejny sygnał, że zatrudnienie pozostanie słabe, a rynek pracy niemrawy” — powiedział „Newsweekowi” główny ekonomista Moody’s Mark Zandi. „To, że po raz pierwszy od czasu wyjścia z pandemii wakatów jest mniej niż bezrobotnych, to wyraźny sygnał, że rynek pracy ma kłopoty”.
„Uważam, że rosnący wskaźnik bezrobotnych przypadających na jedną ofertę pracy jest znaczący i odzwierciedla ochłodzenie rynku pracy, mniejszą jego „sztywność”, co zwykle prowadzi do niższych płac” — dodała ekonomistka Ioana Marinescu.
Gospodarka USA traci impet. Ekonomiści znów mówią o recesji
Czwartkowe dane również nie uspokoiły analityków poszukujących dalszych oznak słabości rynku pracy — jednego z głównych motorów gospodarki, którego trwałe osłabienie może sygnalizować nadchodzącą recesję.
Firma doradcza Challenger, Gray & Christmas podała, że w sierpniu amerykańscy pracodawcy ogłosili 85 tys. 979 zwolnień. Napędzane cięciami w sektorze farmaceutycznym, finansowym i technologicznym — choć żaden sektor nie został oszczędzony — zwolnienia wzrosły o 39 proc. w porównaniu z lipcem i o 13 proc. w porównaniu z sierpniem ubiegłego roku. Wiceprezes Andrew Challenger wskazał na obawy gospodarcze wśród pracodawców, a także falę zamknięć sklepów i bankructw w USA w tym roku.
Niecałą godzinę później firma ADP zajmująca się obsługą list płac poinformowała, że prywatni pracodawcy dodali w sierpniu 54 tys. miejsc pracy — wobec 106 tys. w lipcu, choć to poprawa względem czerwca, kiedy odnotowano spadek o 23 tys. stanowisk.
„Rok zaczął się od silnego wzrostu zatrudnienia” — powiedziała główna ekonomistka Nela Richardson — „ale ten impet został zachwiany przez niepewność”.
„Uważam, że coraz więcej dowodów wskazuje na spowolnienie rynku pracy, które może oznaczać recesję” — powiedział „Newsweekowi” Arindrajit Dube, profesor ekonomii na Uniwersytecie Massachusetts Amherst. „Niepokoi mnie spadek zatrudnienia i liczby ofert pracy. Ostatnie trzy raporty o zatrudnieniu w sektorze pozarolniczym wykazały poniżej 100 tys. nowych miejsc pracy”.
„Trudno wskazać dokładne przyczyny tego spowolnienia” — dodał — „ale można śmiało powiedzieć, że polityka tej administracji (np. nowe taryfy celne) nie pomogła”.
Prezydent USA Donald Trump prezentuje nowe taryfy celne na początku kwietnia tego roku. Od tego czasu poziom ceł nakładanych przez USA zmieniał się wielokrotnie
Foto: Carlos Barria / Reuters
James Knightley, główny ekonomista ds. międzynarodowych w ING, określił obecny rynek pracy jako „chłodzący się, ale nie załamujący”. Zauważył jednak, że dane o zatrudnieniu zazwyczaj odnoszą się do przeszłości, a bardziej bieżące wskaźniki nie dają nadziei na szybkie odbicie.
Według raportu Uniwersytetu Michigan z połowy sierpnia dotyczącego nastrojów konsumenckich, odsetek osób spodziewających się wzrostu bezrobocia w ciągu najbliższych 12 miesięcy wynosi ok. 60 proc. — poziom ostatnio widziany podczas Wielkiej Recesji w latach 30.
„Ludzie widzą i odczuwają zmiany na rynku pracy, zanim pojawią się one w oficjalnych danych — wiemy, czy w naszej firmie jest zamrożenie zatrudnienia albo ktoś od czasu do czasu zostaje zwolniony” — powiedział Knightley „Newsweekowi”. „Obecnie nastroje dotyczące rynku pracy odpowiadają poziomom, które zwykle zwiastują spadek zatrudnienia”.
Jeszcze przed publikacją piątkowych danych o zatrudnieniu główny ekonomista Moody’s Mark Zandi stwierdził we wpisie na X, że raport ten „będzie kluczowy w ocenie ryzyka recesji”. Zandi spodziewał się, że w sierpniu przybyło zaledwie 50 tys. miejsc pracy [okazało się, że w rzeczywistości liczba ta jest ponad dwukrotnie mniejsza], a wcześniejsze dane zostaną dodatkowo skorygowane w dół [co okazało się prawdą].
„Przy uwzględnieniu korekt możliwe jest, że ostatnie mizerne przyrosty zatrudnienia okażą się stratami” — napisał. „W takim przypadku pojawi się uzasadniona debata, czy gospodarka nie znajduje się już w recesji.”
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.
