Rozpoczynający się 11 czerwca amerykański mundial w Wielkim Jabłku nie mógł się obejść bez pyskówek.
Piłkarze stoczą finałowy pojedynek 19 lipca na macierzystym stadionie Gigantów i Odrzutowców — dwóch nowojorskich drużyn futbolu amerykańskiego. Tyle że zbudowanym po drugiej stronie rzeki Hudson, czyli w New Jersey, a konkretnie — liczącym 10 tys. mieszkańców East Rutherford. Jak na prowincję USA całkiem fajnym. Wprawdzie tubylcom wolno nosić spluwy, lecz tylko poza stadionem. Miasteczko kusi kompleksem sportowym Meadowlands, jednym z największych centrów handlowych świata American Dream (280 tys. mkw.), spektakularną panoramą Manhattanu. Nie oznacza to jednak, że zagraniczni kibice przedłożą uroki East Rutherford nad atrakcje Wielkiego Jabłka. Mieszkać będą w metropolii i stamtąd dojeżdżać na mecze, co okazało się nie lada problemem.
Pociąg do New Jersey
Ponieważ większość zysków z imprezy przypadnie Nowemu Jorkowi, władze New Jersey będące de facto gospodarzem rozgrywek poczuły się wyrolowane. Aby choć trochę oskubać przyjezdnych, kolej NJ Transit zamierzała brać za przejazd 15-kilometrowej trasy 150 dol. — prawie 12 razy więcej niż normalnie. Gubernatorka Mikie Sherrill argumentowała, że puszczenie dodatkowych pociągów, logistyka, koszty operacyjne pochłoną 62 mln dol., i nie zamierza obciążać tą sumą podatników. Sceptycy kwestionowali wyliczenia. Z okazji mundialu stadion nie pomieści więcej osób niż zwykle. Przeciwnie — nieco mniej, gdyż boisko do piłki nożnej jest większe niż do futbolu amerykańskiego i trzeba usunąć część krzeseł. Trybuny zaś wypełniają się po brzegi przynajmniej dwa razy tygodniowo. Praktycznie częściej, bo przybytek gości również muzyków. Grywali tu m.in. The Rolling Stones, Metallica, AC/DC, Paul McCartney, U2, Bruce Springsteen, Madonna, Guns N’ Roses, Beyoncé, Rihanna, Taylor Swift, Coldplay, Elton John, Lady Gaga, Rammstein, Red Hot Chili Peppers, Shakira, Eminem, Bon Jovi.
Stadion MetLife z nowym boiskiem z prawdziwej trawy w East Rutherford w stanie New Jersey w USA, 7 maja 2026 r.
Foto: Fot. Angelina Katsanis/reuters
Podwyżkę skrytykował dyrektor operacyjny FIFA Heimo Schirgi, strasząc, że „kibice zostaną zmuszeni do korzystania z alternatywnych form transportu, co spowoduje korki, opóźnienia, a także daleko idące skutki wtórne, umniejszające korzyści gospodarcze i historyczne dziedzictwo, jakie region zyskuje dzięki organizacji mistrzostw świata”. Pan Schirgi najwyraźniej zapomniał, że rozmawia z Amerykanką, dla której jego firma niewiele różni się od Światowej Federacji Curlingu. „Narzucono nam umowę, według której nie dokładacie złamanego centa do przewozu kibiców — napisała Sherrill na X. — NJ Transit musi pokryć dodatkowe koszty, mimo że FIFA sprzedaje bilety na finał po 10 tys. dol., liczy sobie za parking przy American Dream 200 dol., likwidując jednocześnie miejsca postojowe wokół stadionu. A na mistrzostwach zarobi 11 mld”.
Rzecznik federacji odpowiedział równie ostro, zarzucając władzom New Jersey praktyki spekulacyjne i — całkiem słusznie — podkreślając, że żadna z dotychczasowych wielkich imprez na stadionie jakoś nie generowała nadzwyczajnych wydatków transportowych. Kłótnia trwałaby dłużej, gdyby rząd federalny nie odpalił stanowej kolei 14 mln, a prywatni sponsorzy (DoorDash, Audible, FanDuel, DraftKings, PSE&G, South Jersey Industries, American Water) — datków w nieujawnionej wysokości. Ceny biletów spadły do 105 dol., następnie 98 dol. Mogą je kupić wyłącznie posiadacze wejściówki na mecz i tylko przy użyciu apki NJ Transit. W automatach będą niedostępne. Natomiast deklarująca głęboką troskę o portfele kibiców FIFA podniosła opłatę za miejsce parkingowe koło American Dream do 225-300 dol.
Przy okazji szpilę wbiła sąsiadce gubernatorka Nowego Jorku Kathy Hochul, tweetując: „Mistrzostwa świata powinny być dostępne dla każdego. Ponad 100 dol. za krótką przejażdżkę pociągiem zdaje mi się absurdalnie wysoką ceną. W MTA nie ma o czymś takim mowy”. Gwoli wyjaśnienia: MTA (Metropolitalny Zarząd Komunikacji) nadzoruje metro, autobusy i trzy koleje podmiejskie (19 tras). Szkoda, że Hochul sama ustaliła pierwotnie cenę biletów autobusowych do East Rutherford na 80 dol. Szybciej jednak niż Sherrill zrozumiała, że wyciskanie z przyjezdnych (oraz tubylców) ostatniego centa nie przysparza popularności, i decyzję zmieniła. Wcześniej wdała się w pyskówkę z kongresmenką Nellie Pou, której okręg wyborczy obejmuje rzeczone miasteczko.
Stadion z odzysku
Zgodnie z regulaminem FIFA nazwy stadionów nie mogą zawierać treści reklamowych. Znaczy takich, na których federacja nie tłucze kasy. Trzeba używać nomenklatury geograficznej, zatem MetLife Stadium stał się New York New Jersey Stadium. Metamorfoza wkurzyła Pou, która zażądała odwrócenia kolejności. „Dobrze wiemy, kto jest prawdziwym gospodarzem” — oświadczyła. „Stadion należy do nas — ripostował brookliński radny David Carr. — Postawiliśmy go na tym bagnie parę mil od granicy stanu, bo w metropolii się nie zmieścił”. A Hochul dodała: „Nowy Jork nie tylko gości mistrzostwa świata, ale sam jest mistrzostwem świata”.
Sherrill zemściła się, odwołując piłkarskie festyny w należącym do Jersey City Liberty State Parku ze wspaniałym widokiem na Statuę Wolności i dolny Manhattan. A także na słynnej przystani imigrantów Ellis Island, o którą oba stany kłóciły się ponad dwa stulecia. Dopiero w 1998 r. Sąd Najwyższy orzekł, że choć wysepka leży w obrębie New Jersey, jej północny skrawek powinien przypaść Nowemu Jorkowi. Złośliwi powiadają, że gubernatorka zmieniła plany, bo na Ellis Island kursują promy międzynarodowego armatora City Cruises plus należące do miasta (NYC Ferry), więc nie mogłaby policzyć za bilety 150 dol.
I coś w tym jest. „Uznała, że z Nowego Jorku przypłyną turyści, trochę bogatych mieszczuchów mających własne łódki, po czym wszyscy wrócą balować dalej na Manhattanie, a naszej społeczności zostawią śmieci do posprzątania” — tłumaczył ESPN proszący o anonimowość współpracownik Sherrill. Zamiast tego pani gubernator proponuje imprezy bez widoku na wieżowce metropolii, co wróży raczej zabawę we własnym gronie. Chyba że skuszą się jacyś miłośnicy „Rodziny Soprano”, „Zakazanego imperium” czy Bruce’a Springsteena, pragnący pooddychać tym samym powietrzem co idole. Kibice zapłacą ponadto frycowe w formie wyższego o 3 proc. podatku od sprzedaży na obszarze Meadowlands, 2,5-proc. opłaty doliczanej do rachunku hotelowego, podwyższonej stawki serwisów przewozowych typu Uber tudzież ekstra taksy za piwo, jedzenie i pamiątki kupowane na stadionie.
MetLife Stadium to jeden z najdroższych, a zarazem najbardziej ekologicznych obiektów sportowych świata. Budowa kosztowała 1,7 mld dol. (dzisiejsze 2,7 mld), do atmosfery poszło o 1,68 mln ton dwutlenku węgla mniej, niż dopuszczają normy, wykorzystano 40 tys. ton złomu stalowego, a 82,5 tys. siedzeń wykonano z surowców wtórnych. W koronie znajduje się — jak mawia polski arbiter myśli naukowej prof. Czarnek — oze-sroze, tu zwane Słonecznym Kręgiem: 1350 ogniw fotowoltaicznych o łącznej mocy 350 KW. Zasilają one reflektory iluminacyjne LED, 4 wielkie ekrany wideo (9,1×35 m, też LED), ponad 1000 głośników, wewnętrzną instalację elektryczną, a mimo to część zostaje niewykorzystana i wędruje do sieci.
Tegoroczne mistrzostwa będą rozgrywane z udziałem 48 zamiast 32 — jak dotąd — reprezentacji narodowych. Rozszerzenie puli proponował już 13 lat temu ówczesny prezydent europejskiej federacji Michel Platini, pomysł wsparł obecny szef FIFA Gianni Infantino. Ostatecznie wiosną 2023 r. FIFA zatwierdziła format obejmujący 12 grup po 4 drużyny. Liczba spotkań wzrośnie z 64 do 104. Rozgrywki potrwają o tydzień dłużej — 39 dni. Każda reprezentacja nadal rozgrywa trzy mecze grupowe, a do fazy pucharowej (od 1/16 finału) przechodzą dwie zwycięskie z każdej grupy plus 8 najlepszych zajmujących trzecie miejsca.
Dajesz, dajesz
Zaszczyt organizowania XXIII mundialu przypadł trzem narodowym federacjom piłkarskim Ameryki Północnej. 11 z 16 stadionów znajduje się na terytorium USA, zatem było oczywiste, że część meczów zostanie rozegrana w Nowym Jorku. Dokładnie: osiem. Pięć grupowych: Brazylia-Maroko (13.06), Francja-Senegal (16.06), Norwegia-Senegal (22.06), Ekwador-Niemcy (25.06), Panama-Anglia (27.06), dwa w fazie pucharowej oraz finał (19 lipca o godz. 15, czyli 21.00 czasu polskiego).
Ten ostatni mecz usiłowało wydrzeć Nowojorczykom Dallas. Nie zdołało, choć o względy Infantino zabiegał osobiście gubernator Teksasu Greg Abbott i najbogatszy z krezusów amerykańskiej branży sportowej Jerry Jones — właściciel futbolowej drużyny Kowbojów, którego stadion mieści 105 tys. widzów tudzież imponuje ekranami wideo o rozmiarach 22×29 m. Wprawdzie odbędzie się tam najwięcej pojedynków (9), lecz Nowy Jork wygrał dzięki rozwiniętemu systemowi komunikacji publicznej, położeniu w bliższej Europie strefie czasowej, nieco łagodniejszemu klimatowi (lipcowe temperatury w Dallas regularnie przekraczają 40 st.), liberalizmowi polityków i mieszkańców gremialnie odrzucających szowinizm MAGA, potężnej infrastrukturze medialnej, pomnikom architektury tudzież zakątkom znanym większości mieszkańców planety z filmów. I budzącym sympatię, której FIFA niewątpliwie potrzebuje.
Niewykluczone, że Infantino żałuje wyboru, bo prokuratorzy generalni New Jersey i Nowego Jorku zadziwiająco zgodnie wszczęli śledztwo w sprawie domniemanych oszustw federacji. Najpierw sprzedawała ona miejsca w określonych strefach trybun bez wskazania numeru siedzenia, potem arbitralnie przesunęła nabywców, którzy się pospieszyli, pod Słoneczny Krąg (dachu brak) i do kątów, a lepsze fotele w tychże strefach oferuje drożej. Niespodziewanie wprowadziła nową kategorię superkosztownych miejscówek „frontowych”. Ukrywa, ile biletów zostało. Krótko mówiąc, pod szyldami „dynamicznego modelu cenowego” i „promocji ostatniej szansy” robi machlojki sprzeczne ze stanowymi przepisami o ochronie konsumenta. Za miejsca na finał, które początkowo kosztowały 6730 dol., a dwa miesiące temu — 10 999 dol., bulimy dziś 33 tys.
Burmistrz Zohran Mamdani dostrzegł okazję do upieczenia przy tym ogniu własnej politycznej pieczeni. Wydębił od FIFA tysiąc biletów i urządził loterię, dzięki której szczęśliwi zwycięzcy mogli je nabyć po 50 dol. Do puli nie trafiły wejściówki na finał, ale średnio zarabiającego nowojorskiego kibica nie stać nawet na bilet na rozgrywki grupowe. Ubolewają też hotelarze. Dwie trzecie respondentów sondażu American Hotel & Lodging Association stwierdziło, że mistrzostwa są przereklamowane i tylko w niewielkim stopniu zwiększą ich dochody. Trudno powiedzieć, czego oczekiwali, bo na stadion wchodzi 80 tys. ludzi — kropla w morzu 65 mln turystów odwiedzających miasto każdego roku.
Ameryka ma własne tradycje wielkich finałów, zatem w przerwie ostatniego meczu nie zabraknie części artystycznej. Wystąpi — jakżeby inaczej — Nowojorczanka do szpiku kości Madonna, królowa muzyki latynoskiej Shakira, która z nigeryjskim piosenkarzem Burna Boyem śpiewa oficjalny hymn mundialu „Dai, Dai” (po włosku: „Dajesz, dajesz”). Panie ucieszy sensacja K-popu — boysband BTS (Kuloodporni Skauci) uznany przez magazyn „Time” za jedno z najważniejszych zjawisk kulturowych dekady. Przy czym w kontekście biletów po 33 tys. i ogólnej drożyzny „dajesz, dajesz” nabiera wymowy cokolwiek dwuznacznej.