Jaka jest Anna Maria Żukowska? „Mnie by się z Donaldem Tuskiem źle pracowało i jemu ze mną też”

Maj zeszłego roku, trwa posiedzenie Krajowej Rady Sądownictwa. Nagle oczom zgromadzonych ukazuje się na ekranie mokra głowa posłanki na tle butelek z szamponami, odżywkami i żelem do mycia. Żukowska, członkini KRS, bierze udział w posiedzeniu, ale z wanny. Później tłumaczyła, że cierpi na bóle kręgosłupa, na które pomaga tylko ciepła woda.

— To była wpadka oczywiście. Jest mi z tego powodu wstyd. Przeprosiłam za to. Nie powinnam była się łączyć z wanny i tyle — mówi.

Anny Marii Żukowskiej nie zatrzymasz

Wrzesień ubiegłego roku. W Utah zostaje zastrzelony Charlie Kirk. Polska prawica oczywiście stara się sytuację wykorzystać w krajowych rozgrywkach politycznych. Sławomir Mentzen nagrywa filmik, w którym odsądza lewicę od czci i wiary. Żukowska komentuje wprost: „Spier*****”. Zostaje za to ukarana przez komisję etyki. Nie przeprasza, nie przychodzi na posiedzenie. Internet pamięta też jej wypowiedź na antenie TVP, że biologiczny mężczyzna może urodzić dziecko. A ofiary rzezi wołyńskiej nazwała kiedyś w ferworze dyskusji „starymi trupami”. Można tak wymieniać długo.

— Jak Anka zaczyna mówić, to trudno ją zatrzymać — śmieje się jeden z liderów lewicy. — Czasem jest strasznie wkurzająca, ale przez większość czasu da się z nią pracować zupełnie normalnie. Tylko te sociale jej bardzo szkodzą.

— Anka sama sobie szkodzi — dodaje inny polityk. — Powinna przestać używać tego X, bo tam dostaje jakiegoś małpiego rozumu. Niestety, ona jest z tych polityków, którzy uważają, że tam są jej wyborcy, którzy chcą wchodzić z nią w interakcje, i ona jest im coś winna. A potem to się kończy takimi występami.

Prawica nazywa ją najbardziej radykalną polską aborcjonistką, bo od lat prezentuje pogląd, że dla aborcji nie powinno być „górnej granicy”. Jeśli dziecko ma się urodzić w stanie letalnym albo jego urodzenie zagraża życiu matki, to nie może być kompromisów i należy pozwolić na terminację ciąży. Potrafi wywołać spazmy wśród posłów prawicy, kiedy z mównicy sejmowej krzyczy, że nie będzie miała szacunku dla zbrodniarzy — ani do Putina, ani do „Burego”. A kilka tygodni później z tej samej mównicy deklaruje, że Nowa Lewica chce dalej pracować nad prezydencką ustawą o zakazie banderyzmu.

— Unia Europejska ma swoje wartości i jak ktoś chce do niej przystąpić, to musi te wartości uwzględniać i je szanować — deklaruje szefowa klubu Lewicy.

Żukowska? „Specyficzna, ale lojalna”

Wyborcy nie zawsze mają najlepsze zdanie o Żukowskiej. W jednym z badań prof. Przemysława Sadury na pytania, co wyborców odrzuca od lewicy, padało właśnie jej nazwisko. „Są na pewno osoby z lewicy, które karykaturalnie wpływają na tę partię. Na przykład pani Anna Maria Żukowska, której osobiście słuchać nie mogę” — deklaruje jeden z wyborców. A inny dodawał: „Nie da się tego słuchać”.

Wśród partyjnych kolegów ma jednak bardzo wielu zwolenników. Większość osób, z którymi rozmawiam, uważa, że Żukowska jest w porządku.

— Bardzo ją szanuję. Jest inteligentna, pracowita, specyficzna oczywiście — mówi europosłanka Joanna Scheuring‑Wielgus. — I przede wszystkim lojalna. O Ance można powiedzieć różne rzeczy, ale wiadomo, że nie zdradzi partii, nie będzie kombinowała, nie będzie grała tylko na siebie.

Wszyscy rozmówcy dodają, że jest wyrazista, ale ideowa. Jak w coś wierzy, to nie będzie szła na żadne kompromisy. Tak było np. z jej manifestowaniem żydowskiego pochodzenia. W sensie halachicznym Żukowska nie jest Żydówką, bo żydowskie korzenie ma jej ojciec, a nie matka, ale zawsze uważała, że to jest ważna część jej tożsamości. Działała w Żydowskiej Ogólnopolskiej Organizacji Młodzieżowej, która zrzeszała młodych ludzi pochodzenia żydowskiego, ale była organizacją areligijną. Kiedy została rozwiązana, Żukowska nie przeniosła się do innej grupy, bo jest ateistką i nie chciała być w żadnej organizacji związanej z religią.

— Jak Anka się uprze — powtarzają jej klubowi koledzy — to nie ma znaczenia, czy coś jej szkodzi, czy nie, czy jest kontrowersyjne, czy nie — i tak będzie się trzymać swojego zdania. Między innymi dlatego nie weszła do rządu. Jest jedną z niewielu pierwszoplanowych postaci Lewicy, które zostały w Sejmie po utworzeniu koalicji rządowej.

— Nie odnalazłabym się w rządzie Donalda Tuska — odpowiada na pytanie, dlaczego nie weszła do rządu. — Mnie by się z nim źle pracowało i jemu ze mną też. To byłoby szkodliwe dla koalicji, gdybym była w rządzie. Realizuję się tu, gdzie jestem. I mam komfort psychiczny, że nie jestem podległa panu premierowi.

„Czarzasty traktuje Żukowską jak córkę”

Zapewne byłyby kłopoty, a Włodzimierz Czarzasty jest liderem, który chce ich unikać.

— Czarzasty traktuje ją jak córkę. Mam wrażenie, że ma do niej bardzo ojcowski stosunek. Lubi ją, wkurza go, wybacza jej, traktuje ją z pewną pobłażliwością, ale bardzo ceni — wymienia jednym tchem jeden z kolegów Żukowskiej z partii.

Ale awantury między marszałkiem a szefową klubu podobno nieraz kończą się wrzaskami i trzaskaniem drzwiami. Żadne z nich nie lubi ustępować. Żukowska była jedną z tych osób, które uważały, że Czarzasty powinien się zmierzyć z młodszymi w wyścigu do fotela szefa partii. Obecny marszałek załatwił to po swojemu i zdobył fotel bez walki. Dzisiaj Żukowska mówi, że tak jest lepiej.

— Taka jest dynamika polskiej polityki, że te stare partie, ugruntowane w polskim systemie, mają lidera, który musi do końca życia rządzić tą partią i prowadzić ją do wyborów, bo inaczej to się sypie. Wielokrotnie się sypało, kiedy liderzy odchodzili. Może i Donald Tusk, i Władysław Kosiniak-Kamysz, i Włodzimierz Czarzasty są skazani na to, żeby być liderami tych partii do końca życia — mówi Żukowska. — Nikt teraz Czarzastego nie ma ochoty wymieniać, bo to oznacza potencjalnie destabilizację. Zresztą nasz elektorat i elektorat KO bardzo dobrze go odbierają.

Znalazła się w polityce, bo chciała coś robić, a z lewicą łączą ją przekonania, doświadczenia. Jako 27-latka zapisała się do młodzieżówki Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Została rzeczniczką mazowieckiego SLD, dzięki temu parę razy pokazała się w mediach. Potem była rzeczniczką całego SLD. Zrobiła parę rzeczy, które się przebiły. Wystartowała w wyborach na radną i się nie przebiła. Teraz jest szefową warszawskiej lewicy i właśnie zerwała koalicję z Rafałem Trzaskowskim. Lewica nie poparła absolutorium dla prezydenta stolicy.

— Sprawa Szpitala Południowego przeważyła. Pan prezydent dowiedział się z mediów, co tam się dzieje, i to jest niedopuszczalne. Prezydent wielkiego miasta, gdzie w każdej niemal dzielnicy Platforma rządzi, nie miał informacji wcześniej? — pyta polityczka.

Żukowska została posłanką z drugiego miejsca w Warszawie, zdobywając prawie 40 tys. głosów. Przed nią na liście był Adrian Zandberg startujący wtedy ze wspólnej listy Nowej Lewicy i Razem. W następnych wyborach wspólny start Lewicy i Razem jest raczej niemożliwy. Czarzasty będzie to proponował partii Razem, ale pewnie dostanie czarną polewkę.

Żukowska przecież nie złagodnieje

Jest matką 22-letniej studentki prawa. Kilka lat temu ujawniła, że jest osobą biseksualną. Była w związku z ówczesną posłanką Hanną Gill-Piątek.

— W związku z kobietą jest zupełnie inna dynamika relacji emocjonalnych. Mimo wszystko są te tradycyjne role płciowe, w których mimowolnie się znajdujemy, bo tak zostaliśmy wychowani i tak nas socjalizowano. To jest trochę jak w tańcu. Kto prowadzi? — śmieje się Żukowska. — Są takie momenty, kiedy dwie osoby tej samej płci chcą być w tej samej roli i czasem dochodzi do zderzenia.

Sprawa związków partnerskich jest tematem, do którego wraca wielokrotnie. To coś, czego Lewica nie dowiozła, mimo obietnic wyborczych. Żukowska należy do tych polityków Lewicy, którzy nie byli zachwyceni kompromisem, jaki trzeba było zawrzeć z ludowcami. Po dwóch latach dyskusji między Lewicą a PSL udało się w Sejmie przyjąć ustawę o statusie osoby najbliższej w związku, którą prezydent właśnie zawetował. Ustawa była tylko krokiem w kierunku legalizacji związków osób tej samej płci, a nawet kroczkiem, ale dla prezydenta i tak za dużym. Jednak kilka miesięcy temu Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał orzeczenie, które nakazuje Polsce transkrypcję aktów małżeństwa zawartych za granicą. Także między osobami tej samej płci. Rząd przygotował — po dłuższej dyskusji — rozporządzenie, które to umożliwia. W końcu pary, które takie małżeństwa zawarły w innych krajach, mogą zgłaszać się do urzędów i „przepisać” swoje akty ślubu.

— Prawdopodobnie w Sejmie jeszcze przez wiele lat nie przyjmiemy ustawy o związkach partnerskich. Ale jeśli będziemy rządzić jeszcze cztery lata, to na podstawie orzeczenia TSUE wykształci się orzecznictwo w tych sprawach — przekonuje szefowa klubu Lewicy. — Jeśli teraz przyjdzie nowy rząd, to wywali te rozporządzenia i już nic z tego nie będzie. Jeśli uda nam się utrzymać władzę, to damy czas na wykształcenie się linii orzeczniczej, na utrwalenie jej w polskich urzędach, np. w urzędach skarbowych. Jeśli to się zakorzeni w faktyczny sposób, to potem już będzie bardzo trudno to usunąć, bo żadnemu rządowi to nie będzie się opłacało.

W jej oświadczeniu majątkowym nie ma zbyt wiele. Zarobiła ponad 200 tys. jako posłanka, ponad 100 tys. w Krajowej Radzie Sądownictwa. Nie ma domu ani mieszkania, ma za to samochód i łódź motorową. Jest też współwłaścicielką razem z matką rodzinnej firmy. W tym roku musiała wytłumaczyć się z kilometrówek, bo chociaż jest posłanką z Warszawy, wyjeździła maksymalny limit kilometrów. Tłumaczyła Onetowi, że ma siedem biur poselskich na całym Mazowszu i że jest jedyną posłanką Lewicy w tym regionie.

Tylko że nie jest posłanką z Mazowsza, lecz z Warszawy i nie jedyną, bo w stolicy Nowa Lewica ma jeszcze Dorotę Olko (kiedyś w Razem), a na Mazowszu Joannę Wichę.

Kiedy pytam ją, czy szefowanie tak niewielkiemu klubowi to szczyt jej marzeń politycznych, mówi, że nie, ale jednocześnie nie chce powiedzieć, co by ją satysfakcjonowało. Na razie nie ma szans na nic więcej, bo w kolejnym rządzie Lewica będzie musiała nadal dogadywać się z Tuskiem, a Żukowska przecież nie złagodnieje.