Można zastanawiać się, na ile Jarosław Kaczyński wierzy w scenariusze, którymi straszy, a na ile traktuje je jako narzędzie wyborczej mobilizacji. Pewne jest jedno — przemówienie prezesa PiS otwierające kongres partii w Katowicach nie było inspirujące.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękuję, że nas czytasz
Foto: Newsweek
Jarosław Kaczyński zakończył swoje przemówienie otwierające dwudniowy kongres PiS w Katowicach przestrogą, że to, co dzieje się dziś w kraju, „stanowi zagrożenie dla naszej wolności”, wymieniając w tym kontekście działalność ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka oraz premiera Donalda Tuska. Ale jak na swoje ostatnie publiczne wystąpienia lider PiS wyjątkowo mało mówił o „bezprawiu Tuska”, a praktycznie nic o tym, jakie konsekwencje czekają obecnie rządzących, gdy w Polsce „wróci sprawiedliwość”.
Widać było wyraźnie, że Kaczyński chciał wygłosić możliwie merytoryczne przemówienie, jak przystało na otwarcie kongresu mającego pokazać PiS jako merytoryczną opozycję. Zdolną nie tylko do walenia w rząd jak w bęben, ale też do zaprezentowania konkretnych rozwiązań dla stojących przed Polską problemów.
Kaczyńskiego trzy kluczowe obszary
Kaczyński wskazał trzy kluczowe obszary, w których ma się skupić praca nad tymi rozwiązaniami: zdrowie, bezpieczeństwo oraz gospodarka. Jak sam przyznał, to Polacy wskazują w badaniach, że właśnie te obszary wywołują ich największą troskę i niepokój. W służbie zdrowia, przekonywał Kaczyński, kryzys już jest widoczny, w gospodarce, jak wiele wskazuje, może już wkrótce nadejść.
Jak rozwiązać te kryzysy? Kaczyński nie miał tu nic merytorycznego do powiedzenia, głównie zapowiadał, że temu będą poświęcone poszczególne panele. Mówiąc o zdrowiu, prezes wywodził, że to nie tylko kwestia poziomu finansowania, ale całego złożonego układu interesów, który zbudował się w ostatnich latach wokół sektora stanowiącego kilka procent PKB. Zwracał uwagę, że szpitale są często głównymi pracodawcami w gminach, a takie kwestie jak polityka lekowa wiążą się z szeroko rozumianą polityką gospodarczą państwa. Mówił, że materialne interesy producentów leków czy lekarzy niekoniecznie są zgodne z celami polityki zdrowotnej i dobrem pacjentów, co sprawia, że budowa naprawdę sprawnego systemu ochrony zdrowia to znacznie bardziej skomplikowana kwestia niż dosypanie do niego pieniędzy i czasem wymaga wejścia w polityczny konflikt z wpływowymi grupami.
Wszystko to prawda, pojawia się jednak pytanie, co PiS zrobił, by usprawnić ten system w ciągu ośmiu lat swoich rządów. Bo przecież obecny kryzys, który — jak przyznał sam prezes Kaczyński — panuje w ochronie zdrowia, jest też w części efektem zaniedbań i błędów lat 2015-23. Przecież nawet najtwardszy elektorat PiS nie wierzy, że do grudnia 2023 r. wszystko w służbie zdrowia działało, jak trzeba, a przynajmniej zmierzało w tym kierunku, a popsuło się, gdy wrócił Tusk.
Być może w trakcie konwencji i szczegółowych paneli PiS odpowie na pytania o to, co poszło nie tak z ochroną zdrowia, i jakie partia ma pomysły na tym razem naprawdę udaną reformę. Biorąc jednak pod uwagę, że w Katowicach wypowiadać się głównie osoby odpowiedzialne w PiS za zdrowie w latach 2015-23, to trudno się tego spodziewać. Można też obawiać się, czy jeśli do reformy służby zdrowia PiS podejdzie, skupiając się głównie na walce z panującej w niej „układami”, to nie skończy się jak z „reformą” sądów.
Trump zamiast „niemieckiej Europy”
Kaczyński wyznaczył też w trakcie przemówienia linię sporu, jaka ma dzielić PiS z obecną koalicją. Koncentrować się ma ona wokół pytania o miejsce Polski w świecie. Prezes zarysował bowiem jasną alternatywę — albo niemiecka Europa, w której dojdzie do likwidacji polskiej państwowości, albo sojusz z Donaldem Trumpem.
Znów więc straszył reformą traktatów unijnych, w wyniku której miałoby dojść do przekształcenia Unii Europejskiej w federalne superpaństwo, oparte na dominacji Berlina i w mniejszym stopniu — jako zdecydowanie młodszego partnera — Paryża.
— Niemcy chcą nam zabrać państwo, Francuzi, nie wiem czemu z Niemcami, też, brukselska biurokracja chce nam zabrać państwo — przestrzegał w Katowicach Kaczyński. Jest jednak wobec tego alternatywa: wizja, którą Trump zarysował podczas swojego ostatniego wystąpienia w ONZ. To wizja „uzbrojonych demokracji” cieszących się sojuszem z USA w zamian za przeznaczanie odpowiedniego procenta PKB na ochronę.
I choć, jak przyznał Kaczyński, Trump „bywa trudny”, to „przynajmniej nie chce odebrać nam państwa”. Prezes PiS podkreślał też, że sojusz z Trumpem nie oznacza wyjścia z UE lub jej zniesienia, tylko reformę w takim kierunku, by wróciła do swojej pierwotnej idei Europy niepodległych narodów. Mówił też o uzupełniającej sojusz ze Stanami współpracy wojskowej z niektórymi sąsiadami, np. z krajami skandynawskimi — co jest wątkiem, którego PiS do tej pory raczej nie eksponował.
Poza współpracą ze Skandynawami to, co mówił Kaczyński, merytorycznie średnio miało sens. Nikt dziś w Europie nie dąży do budowy federalnego państwa, rządy w Paryżu i Berlinie zagrożone przez własną populistyczną rewoltę traktują temat jako w dużej mierze toksyczny. Trump jest dużo trudniejszym sojusznikiem, niż przedstawia to Kaczyński, a projektowany przez amerykańskiego prezydenta świat, w którym bezpieczeństwo trzeba sobie u Amerykanów wykupić jak usługę, wcale nie jest korzystny dla Polski.
Po prostu absurdalne jest przedstawianie naszych najbliższych sojuszników — Berlina, Paryża i Brukseli — jako zagrożenia dla polskiej państwowości i niewspominanie w tym kontekście o Rosji, która chciałaby widzieć Polskę jeśli nie w swojej bezpośredniej sferze wpływów, to przynajmniej cieszyć się prawem weta w sprawie obecności wojsk NATO na naszym terytorium.
Można zastanawiać się, na ile prezes PiS wierzy w scenariusze, którymi straszy, a na ile traktuje je jako narzędzie wyborczej mobilizacji. Pytanie tylko, czy ten temat chwyci, czy poza najtwardszym elektoratem PiS ktokolwiek realnie obawia się tego, że „Niemcy chcą nam zabrać państwo”.
Co z Konfederacją?
Co ciekawe, w wystąpieniu Kaczyńskiego zabrakło też odniesień do Konfederacji i prezentowanego przez tę partię typu prawicowości. Tymczasem PiS czeka trudna walka o wyborców tej partii i o utrzymanie zerkającego w jej kierunku elektoratu. Prezes PiS nie podniósł w Katowicach żadnego z kluczowych obszarów, na których toczy się spór z Konfederacją — np. solidaryzmu społecznego.
Patrząc na skład paneli, w których pojawią się postaci fatalnie odbierane także przez okołokonfederacki elektorat jak Jacek Kurski, nic specjalnie nie wskazuje, by z kongresu mogło się wyłonić przesłanie atrakcyjne dla młodych, prawicowych wyborców coraz bardziej przekonanych do Mentzena czy Bosaka.
Choć pokazanie „normalsom”, że partia ma odpowiedź na kluczowe dla nich problemy ze służbą zdrowia na czele, jest kluczowe dla PiS, jeśli partia chce wrócić do władzy, to nie uniknie ona też debaty — czy mówiąc wprost ideowej walki — z Konfederacją o „rząd dusz na prawicy”. Po zakończeniu kongresu w Katowicach będzie można więcej powiedzieć na ile PiS jest do niej gotowe. Mowa prezesa partii nie była w tym obszarze szczególnie inspirująca — ani w żadnym innym.
