Miasto ogród

Współcześnie Las Wolski jest ogromnym, poprzecinanym kilkoma oznaczonymi szlakami terenem rekreacyjnym, wchodzącym w skład Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego. To jedno z ulubionych miejsc w Krakowie do uprawiania nordic walkingu. Jedną z najciekawszych tras jest ta poprowadzona niebieskim szlakiem wokół lasu. Zaczyna się przy alei Żubrowej w okolicach ogrodu zoologicznego, wiedzie leśnymi ścieżkami do Polany Bielańskiej, gdzie krzyżuje się z innymi popularnymi szlakami spacerowymi. Później kierujemy się w stronę Polany na Sowińcu i czerwonym szlakiem wracamy do zoo – cała trasa liczy niecałe 10 km, a jej przejście, wliczając krótkie przerwy, zajmuje około trzech godzin.

Co istotne, zahacza ona o jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc na tym obszarze – mowa o kopcu Piłsudskiego – najwyższym (i najmłodszym!) spośród pięciu tego typu obiektów w Krakowie. Jego historia sięga 1934 r., kiedy porucznik Franciszek Supergan zaproponował wzniesienie kopca upamiętniającego poległych w walce o odzyskanie polskiej niepodległości. Miał on powstać na Sowińcu, czyli najwyższym wzniesieniu miasta, a nad jego projektem czuwał ceniony ówczesny architekt i konserwator zabytków Franciszek Mączyński. Usypywanie 35-metrowego kopca zaczęło się dokładnie 6 sierpnia 1934 r., w 20. rocznicę wymarszu z Krakowa I Kompanii Kadrowej Legionów. W akcji, w ramach czynu społecznego, wzięło udział wielu mieszkańców miasta, a także Polaków z innych części kraju – fotoreporterzy prześcigali się w dokumentowaniu i liczeniu taczek targanych przez znanych aktorów, piłkarzy, rybaków z Gdyni, urzędników z Ligi Morskiej i Kolonialnej czy nawet przedstawicieli amerykańskiej Polonii. Po śmierci Marszałka w 1935 r. ukończonemu dwa lata później kopcowi nadano oficjalne imię Józefa Piłsudskiego.

Kiedyś krakowianie przychodzili tu chętnie na piknik albo popływać „na dziko”, dzisiaj Zakrzówek to jeden z najchętniej odwiedzanych kompleksów rekreacyjnych w mieście

Do biegania i winobrania

Kopiec to obecnie nie tylko najwyższe wzniesienie w granicach Krakowa (jego wierzchołek znajduje się na poziomie 393 m n.p.m.), lecz także jeden z punktów na trasie słynnego Biegu Trzech Kopców. Ta organizowana już od kilkunastu lat impreza przyciąga biegaczy z całej Polski i Europy z uwagi na naprawdę wyjątkową trasę. Jest to jedyny w naszym kraju bieg górski, który wiedzie przez centrum wielkiego miasta. Ponad 20 proc. trasy prowadzi ścieżkami o nieutwardzonej powierzchni, a różnica wysokości, jaką pokonują uczestnicy, sięga nawet 160 m. Z uwagi na tak duże zróżnicowanie terenu w klasyfikacji międzynarodowej bieg został zaliczony jako anglosaski, w którym trasa prowadzi raz w górę, raz w dół, w odróżnieniu od wersji alpejskiej, której szlak w przeważającej części tylko się wznosi. Jego trasa rozpoczyna się u podnóża kopca Krakusa, następnie prowadzi przez kładkę Ojca Bernatka na drugi brzeg Wisły. Biegnąc wzdłuż jej koryta, zawodnicy kierują się w stronę kopca Kościuszki, mijając uroczy, zielony Salwator. Następnie, przez kolejnych kilka kilometrów, trasa wiedzie między drzewami Lasu Wolskiego aż do kopca Piłsudskiego.

Las Wolski unikatowy jest także z jeszcze innego powodu. Mało kto wie, że na jego obszarze produkuje się wino. U stóp klasztoru ojców Kamedułów od 2008 r. funkcjonuje Winnica Srebrna Góra, Zajmuje ona powierzchnię aż 26 hektarów, co plasuje ją wśród największych w Polsce. Tutejsze wapienno-gliniaste oraz lessowe gleby, w połączeniu z nachylonymi ku słońcu stokami, które od mocnego wiatru chronione są przez drzewa Lasu Wolskiego, tworzą świetne warunki do uprawy winorośli. Powstają tu wina ze znanych także w innych częściach świata szczepów, m.in. riesling, chardonnay, pinot noir czy gewürztraminer. Jednak miejscową specjalnością jest tzw. młode wino świętomarcińskie, którego nazwa wiąże się ze świętem patrona winiarzy i przypadającym mniej więcej w tym okresie końcem zbiorów.

Jak nad Adriatykiem

Również w zachodniej części Krakowa, ok. 8 km od Srebrnej Góry, znajduje się inna rekreacyjna perełka. Na Zakrzówku funkcjonuje jedyny w swoim rodzaju zalew powstały w wyniku zalania nieczynnego już kamieniołomu. Nieprzypadkowo miejsce to określa się „krakowską Chorwacją” – z uwagi na wydobywany tu niegdyś wapień, kolor wody, szczególnie w słoneczne dni, nie odbiega od błękitu Adriatyku! Kiedyś krakowianie przychodzili tu chętnie na piknik albo popływać „na dziko”, dzisiaj to jeden z najchętniej odwiedzanych kompleksów rekreacyjnych w mieście. To zasługa oddanej w zeszłym roku do użytku inwestycji, w ramach której stworzono nowoczesne kąpielisko z aż pięcioma pływającym po tafli zalewu basenami. Każdy o innej głębokości – od brodzika dla dzieci, przez 80-centymetrowy dla uczących się pływać dorosłych aż po dwa akweny głębokie na 3,5 m. Wszystkie baseny otoczone zostały szerokimi drewnianymi pomostami, a nad bezpieczeństwem kąpiących się czuwają ratownicy.

Ale na Zakrzówek równie chętnie wpadają pasjonaci wspinaczki. W sąsiedztwie zalewu znajdują się skalne ściany zwane Skałkami Twardowskiego, które już od lat przyciągały fanów tego sportu. Dzisiaj do dyspozycji jest tutaj ok. 50 dróg o różnym stopniu trudności, a na wielu z nich zamontowano stałe zabezpieczenia. Znajdą tu coś dla siebie zarówno początkujący, jak i bardzo doświadczeni wspinacze.

Łąka w centrum miasta

To miejsce zna każdy krakus. Błonia są zieloną, naturalną oazą o powierzchni aż 48 hektarów, znajdującą się niemalże w samym sercu miasta. Uznaje się je za jedną z największych miejskich łąk w Europie. Od momentu, kiedy w 1834 r. senat Wolnego Miasta Krakowa wydał zakaz wypasu krów na okalających najstarszą część miasta Plantach, to właśnie Błonia zostały jedynym legalnym pastwiskiem w mieście. Niestety, z czasem teren ten, pomimo pełnienia pożytecznej funkcji, stawał się coraz bardziej zaniedbany, a przepływająca tędy rzeka Rudawa, co roku wylewając wiosną, zamieniała Błonia w paskudne grzęzawisko. Na powstałe tam wysepki w latach epidemii cholery zwożono umierających chorych, aby ci nie zarażali innych.

Po osuszeniu terenu, którego dokonano na początku XX w., Błonia zaczęły z powodzeniem funkcjonować jako miejsce organizacji wydarzeń masowych oraz rekreacji. To właśnie wokół nich zaczęły też powstawać siedziby klubów sportowych – Wisły, Cracovii czy Juvenii.

Na cześć artysty

Ale tereny zielone Krakowa to nie tylko to, co miastu dała przyroda. Powstają tu także zupełnie nowe obiekty, które zachęcają zarówno mieszkańców, jak i turystów do aktywności na świeżym powietrzu. Jednym z takich miejsc jest park rzeczny, rozciągający się wzdłuż ulicy Tetmajera w krakowskich Bronowicach. W ramach będącej właściwie na ukończeniu inwestycji pojawiło się tu ponad 5,5 tys. nasadzeń, nowoczesna mała architektura oraz inne elementy – m.in. stoły do piknikowania, przestrzeń edukacyjna dla dzieci, a także strefa workout i flowpark. Powstanie parku to także jedno z wydarzeń przypadającego w 2023 r. Roku Włodzimierza Przerwy-Tetmajera – zmarłego przed 100 laty znanego krakowskiego malarza, grafika i działacza społecznego