Badania przeprowadzone na Uniwersytecie Stanford Medicine pokazały, jak dokonywana dwa razy w roku zmiana czasu wpływa na rytm dobowy i przyczynia się do wielu schorzeń. Badacze nie mają złudzeń, że wpływ zmian czasu na zdrowie populacji jest negatywny. Wskazują też lepsze rozwiązanie.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Zespół porównał, w jaki sposób trzy różne podejścia do zmiany czasu — stały czas zimowy, stały czas letni lub dwie zmiany w ciągu roku — mogą wpływać na rytm dobowy ludzi i ich zdrowie. Rytm dobowy to wrodzony zegar organizmu, który reguluje wiele procesów fizjologicznych. Cały cykl liczy ok. 24 godziny. Naukowcy odkryli, że z tej perspektywy dwie zmiany czasu w ciągu roku są dla ludzkiego organizmu najgorszą z możliwych opcji.
Więcej zawałów i wypadków — zmiany czasu są szkodliwe dla naszego zdrowia
— Chociaż od kilku lat wiemy, że zmiany czasu, a zwłaszcza ta wiosenna, są szkodliwe dla zdrowia, istnieje niewiele danych wskazujących na to, jak trwałe przejście na czas zimowy lub letni wpłynęłoby na społeczeństwo — powiedział autor badania, fizjolog Jamie Zeitzer w wywiadzie dla „Newsweeka”. — Nasze dane pokazują, że dla zdrowego rytmu dobowego przejście na stałe na czas zimowy byłaby lepsza niż na czas letni. Za to obie te zmiany byłyby lepsze niż obecne rozwiązanie [w USA zmiana czasu następuje w pierwszą niedzielę listopada i w drugą niedzielę marca, w Unii Europejskiej w ostatnią niedzielę października i ostatnią niedzielę marca — przyp. tłum.].
Zespół badaczy przez rok prowadził symulację typowej ekspozycji na światło w pomieszczeniach i na zewnątrz dla osób w każdym hrabstwie na terenie kontynentalnych Stanów Zjednoczonych, aby następnie z pomocą danych pozyskanych z Centers for Disease Control and Prevention (CDC) zbadać zmiany w częstotliwości występowania chorób. Badanie wykazało, że stały czas zimowy zapobiegłoby około 300 tys. przypadkom udaru mózgu rocznie i zmniejszyłby ilość osób cierpiących na otyłość o 2,6 mln.
Stały czas letni także zmniejszałby te wskaźniki, lecz nieco mniej skutecznie. Według zespołu pozwoliłby on o zmniejszenie liczby udarów o 220 000 przypadków oraz liczby osób zmagających się z otyłością o 1,7 miliona. Uważa się, że otyłość (która dotyka ponad dwóch na pięciu dorosłych Amerykanów) i udar mózgu (który występuje mniej więcej raz na 40 sekund) to schorzenia powiązane z rytmem okołodobowym.
— Odkryliśmy, że stałe pozostanie w czasie zimowym lub letnim jest zdecydowanie lepsze niż zmiana czasu dwa razy do roku — powiedział Zeitzer w oświadczeniu.
Zimowy czy letni? Spory o zmianę czasu
Od 2018 r. w Kongresie USA co rok pojawia się ustawa proponująca wprowadzenie czasu letniego na stałe. Projekt ten nigdy nie został uchwalony. Jego zwolennicy argumentują, że więcej światła w godzinach wieczornych pomoże zaoszczędzić energię, powstrzymać przestępczość i zapewnić ludziom więcej czasu wolnego od pracy. Przeciwnikami tego rozwiązania są natomiast rodzice obawiający się tego, że ich dzieci będą musiały rano wychodzić do szkoły w ciemności.
Zwolennicy stałego czasu zimowego tłumaczą, że więcej światła w godzinach porannych jest optymalne dla zdrowia, co zostało poparte przez takie organizacje jak American Academy of Sleep Medicine, National Sleep Foundation i American Medical Association.
— Problem polega na tym, że ta teoria powstała bez oparcia o żadne dane. A my w końcu te dane mamy — powiedział Zeitzer. — Światło o poranku przyspiesza cykl dobowy, natomiast światło wieczorne go spowalnia. Ogólnie rzecz biorąc, aby dobrze zsynchronizować się z 24-godzinnym cyklem, potrzebujemy więcej światła rano i mniej wieczorem.
— Im większa ekspozycja na światło o niewłaściwych porach, tym słabszy rytm dobowy — kontynuował. — Wtedy układ odpornościowy czy metabolizm także przestają działać na najwyższych obrotach.
Wyniki badania. Najkorzystniejszy jest dla nas czas zimowy
Aby odwzorować ekspozycję na światło w ramach różnych regulacji czasu (letni, zimowy), naukowcy wykorzystali model matematyczny opierający się o lokalne godziny wschodu i zachodu słońca i porównali go do obciążenia rytmu dobowego — czyli stopnia, w jakim wrodzony zegar danej osoby musi się przesunąć, aby nadążyć za dniem.
Zespół odkrył, że w ciągu całego roku większość ludzi doświadczałaby najmniejszego obciążenia rytmu dobowego, gdyby przez cały czas obowiązywał czas zimowy, który oznacza więcej światła słonecznego o poranku i mniej wieczorami. Korzyści różnią się nieznacznie w zależności od lokalizacji danej osoby i jej chronotypu — czyli tego, czy preferuje wczesne pobudki, jest bardziej aktywna wieczorem i w nocy czy reprezentuje typ pośredni.
Ranne ptaszki stanowią około 15 proc. populacji, a ich cykle dobowe są krótsze niż 24 godziny. Te osoby doświadczałyby najmniejszego obciążenia dobowego w przypadku stałego czasu letniego, ponieważ więcej światła wieczornego wydłużyłoby ich cykle dobowe.
Aby powiązać obciążenie rytmu dobowego z konkretnymi wynikami zdrowotnymi, naukowcy przeanalizowali częstotliwość występowania takich chorób jak zapalenie stawów, nowotwory, przewlekła obturacyjna choroba płuc, choroba niedokrwienna serca, depresja, cukrzyca, otyłość i udar mózgu. Uzyskane przez nich wyniki sugerują, że stała zmiana czasu na zimowy obniżyłaby ogólnokrajowe wskaźniki otyłości o 0,78 proc. i liczbę przypadków udaru mózgu o 0,09 proc.
Wprowadzenie na stałe czasu letniego obniżyłoby liczbę przypadków otyłości w skali kraju o 0,51 proc. i liczbę udarów o 0,04 proc. Choć pozornie niewielkie, zmiany te mogą mieć ogromne znaczenie w przypadku tych powszechnych problemów zdrowotnych. Podczas badań nie wykryto natomiast znaczącej różnicy w stanach niezwiązanych bezpośrednio z rytmem okołodobowym, takich jak np. zapalenie stawów.
„Ludzie spędzają mniej niż 5 proc. dnia na zewnątrz”
Chociaż najnowsze badanie może być „największą, opartą na dowodach analizą” długoterminowych skutków zdrowotnych różnych polityk czasowych, Zeitzer przyznał, że przed naukowcami jeszcze dużo pracy. Nie wzięli oni bowiem pod uwagę wielu czynników, które mogą wpływać na rzeczywistą ekspozycję na światło, w tym pogody, położenia geograficznego i zachowania badanych.
W swoich obliczeniach założyli również spójne i stosunkowo przyjazne dla rytmu okołodobowego nawyki dotyczące światła, w tym harmonogram snu od 22:00 do 7:00, ekspozycję na światło słoneczne przed i po pracy oraz w weekendy, a także ekspozycję na światło w pomieszczeniach od 9:00 do 17:00 i po zachodzie słońca.
— Nawyki ludzi dotyczące światła są prawdopodobnie znacznie gorsze niż to, co zakładamy w modelach — powiedział Zeitzer. — Nawet w Kalifornii, gdzie pogoda jest wspaniała, ludzie spędzają mniej niż 5 proc. dnia na zewnątrz.
Według naukowców dodatkowe badania mogą pomóc odkryć, w jaki sposób indywidualne różnice odnoszą się do wyników zdrowotnych i jakie płyną z nich wnioski dla politycznych regulacji. Zeitzer ma nadzieję, że badanie będzie zachętą do podobnych analiz opartych na dowodach z innych dziedzin, takich jak ekonomia i socjologia.
Zapytany, czy wyobraża sobie świat, w którym odejdziemy od zmiany czasu na letni, Zeitzer powiedział: Zdecydowanie — to nowoczesny wynalazek, który nie cieszy się powszechną sympatią!
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.