Tylko ktoś zupełnie niezainteresowany polską polityką może być zaskoczony wynikami wyborów prezydenckich.
Wystarczy spojrzeć z odpowiedniej perspektywy. Zrobić trzy kroki do tyłu, zapomnieć o debatach i czerwonych koralach, oderwać się od politycznego tu i teraz. W ten sposób szybko zdamy sobie sprawę, że tydzień temu nie wybieraliśmy ani między Karolem Nawrockim i Rafałem Trzaskowskim, ani nawet między PiS i PO.
Na poziomie meta kolejny raz decydowaliśmy między Jarosławem Kaczyńskim a Donaldem Tuskiem. A w logice tego pojedynku wynik wyborów prezydenckich był łatwy do przewidzenia.
Polska polityka i wybory prezydenckie
Od 2005 r., gdy pierwszy raz PiS i PO (obie partie powstały w 2001 r.) stanęły do wyborów prezydenckich, pięć razy decydowaliśmy, kto zostanie głową państwa. I cztery razy wygrali kandydaci Kaczyńskiego. Jedyną porażkę prezes poniósł w 2010 r., gdy sam siebie wystawił, i to w okolicznościach, które, miejmy nadzieję, już nigdy się nie powtórzą. Dla równowagi: najbardziej dotkliwą porażkę Tusk przeżył, gdy, a jakże, wpadł na pomysł, by samemu stanąć do wyborów. W 2005 r. Lech Kaczyński zdobył ponad 1,2 mln głosów więcej i wygrał 54:46 proc. Wtedy nie było na żyletki.
Jeśli cofniemy się jeszcze bardziej, sytuacja zmieni się niewiele. Bez wchodzenia w szczegóły: obaj późniejsi demiurgowie III RP przegrywali wybory w 2000 i 1995 r., w 1990 r. razem stanęli za Wałęsą. O równowadze nie ma jednak mowy, Kaczyński był akuszerem tej kandydatury, Tusk popierał lidera Solidarności z oddali.
Podsumowując: przez 36 lat wolnej Polski kandydaci Tuska wygrali w najlepszym wypadku 1,5 wyborów prezydenckich. A Kaczyńskiego – pięć.
Możecie uznać, że włączyło mi się myślenie metafizyczne, a nawet że sobie dworuję, bo historia nie jest najlepszym wyjaśnieniem sukcesu Karola Nawrockiego. Kiedy słucham powyborczych analiz, zdaje mi się jednak, że ta obserwacja nie jest wcale taka najgorsza. I że ma więcej sensu niż niektóre funkcjonujące w przestrzeni publicznej, wypełnionej mitami, które nie mają nic wspólnego z rzeczywistością.
Trzecie plemię w polskiej polityce
Kolejny raz po II turze nasłuchaliśmy się rytualnego utyskiwania nad „Polską podzieloną na dwa plemiona”. Być może – choć konkurencja jest spora – to najbardziej pozbawione treści zdanie w polskiej polityce. Nie chodzi nawet o to, że jeśli w II turze jest dwóch kandydatów, to trudno, żeby nagle okazało się, że ludzie zagłosowali na trzech. Zresztą, jakby zagłosowali, dopisali do kart Kubusia Puchatka, to obraz naszego społeczeństwa byłby lepszy? Bo byłoby podzielone na trzy części? A jakby jakaś grupa dopisała jeszcze Tygryska, to osiągnęlibyśmy najwyższy stopień rozwoju społecznego?
To całe lamentowanie nad plemiennością, które niby ma opisywać naszą zbiorowość, pomija też fakt, że skoro ponad 71 proc. wyborców i wyborczyń oddało głos, to blisko 29 proc. tego głosu nie oddało. A to też są obywatele i obywatelki, osoby płacące podatki, funkcjonujące obok nas. 8 mln 330 tys. 265 ludzi, którzy uznali, że nie poprą ani Nawrockiego, ani Trzaskowskiego, nie dopiszą też nikogo do karty. Oni też są częścią naszej wspólnoty. Tylko w ramach tezy o dwóch plemionach nijak się nie mieszczą.
Analityczną nowością tego roku jest to, że za kampanijne oceny zabrali się czynni politycy i polityczki, a nawet – inni uczestnicy prezydenckiego wyścigu. Na Facebooku kampanię Rafała Trzaskowskiego rozliczyła Joanna Mucha, na mównicy sejmowej – Adrian Zandberg. Oboje wypunktowali błędy i wypaczenia sztabu KO, objaśnili światu, co się naprawdę wydarzyło, co należało poprawić i co zrobić inaczej. Ich pewność siebie jest imponująca, przekonanie o własnej racji – niezmierzone. Pozostaje mieć nadzieję, że Mucha następnym razem wcześniej podzieli się przemyśleniami z koleżankami i kolegami partyjnymi z Trzeciej Drogi, dzięki czemu jej kandydat – zapewne kolejny raz Szymon Hołownia – zdobędzie więcej niż 4,99 proc., a Adrian Zandberg skorzysta z własnych rad i wybory wygra. Bo teraz, gdy go słuchałem, miałem wrażenie, że wiedział wszystko, miał gotowy plan, lecz jakieś tajemnicze siły zabroniły mu zwyciężyć.
To chyba najbardziej trafny wniosek z pokampanijnego tygodnia: nie jest łatwo interesować się polską polityką. Wysłuchiwanie analiz jej dotyczących jest jednak jeszcze gorsze.
