Przy Cenckiewiczu nie porozmawiają o wszystkim. „Niewygodna sytuacja”

• Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”

Od ponad roku Sławomir Cenckiewicz nie ma dostępu do informacji niejawnych. Póki był wyłącznie byłym szefem wojskowych archiwów i komentatorem prawicowych mediów, miało to drugorzędne znaczenie. Teraz jednak Cenckiewicz jest szefem Biura Bezpieczeństwa Narodowego Karola Nawrockiego, a to oznacza, że ma okazję brać udział w spotkaniach objętych klauzulami NATO.

Jak ustalili autorzy podcastu „W związku ze śledztwem” Mariusz Gierszewski z Radia ZET i Dominika Długosz z „Newsweeka”, szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Sławomir Cenckiewicz nie posiada Personnel Security Clearance Confirmation — specjalnego dokumentu wymaganego przez NATO, który potwierdza, że dana osoba może mieć dostęp do informacji niejawnych Sojuszu.

W Polsce poświadczenia bezpieczeństwa NATO upoważniające do dostępu do informacji niejawnych (NATO Cosmic Top Secret Atomal) wystawia Służba Kontrwywiadu Wojskowego. W kontaktach zagranicznych wymagane jest posługiwanie się tłumaczeniem takiego dokumentu wystawionym przez krajową władzę bezpieczeństwa, którą w Polsce jest Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

W odpowiedzi na nasze pytania Służba Kontrwywiadu Wojskowego ujawniła, że poświadczenie bezpieczeństwa NATO Sławomira Cenckiewicza zostało cofnięte i szef BBN nie posiada aktualnie dokumentu (tłumaczenia) wystawionego przez ABW. To oznacza, że Cenckiewicz nie może brać udziału w spotkaniach Sojuszu, na których omawiane są informacje niejawne, czyli o wszelkim poziomie tajności.

„Ogromne osłabienie BBN”

— To jeden z ważniejszych dokumentów w obszarze bezpieczeństwa. Ja takie poświadczenie posiadam. Przed każdym spotkaniem, na którym miały być poruszane informacje niejawne, szef gabinetu wysyłał ten dokument do naszego przedstawicielstwa przy NATO — mówi były szef BBN u prezydenta Andrzeja Dudy Jacek Siewiera.

Według generała Stanisława Kozieja, który kierował BBN w czasie prezydentury Bronisława Komorowskiego, to ogromne osłabienie pozycji biura i jego szefa w strukturach NATO.

— Przedstawicielstwo polskie przy NATO musi przedstawiać wykaz osób, które mogą uczestniczyć w procedurach sojuszniczych. Przedstawicielstwo będzie realizowało opinie rządu, że szef BBN nie ma dopuszczeń do informacji niejawnych. Musi to przedstawić w trakcie rozmów czy wizyt strukturom sojuszniczym i wtedy w takich rozmowach nie będą poruszane żadne niejawne sprawy. To dramatycznie osłabia pozycję BBN w strukturach sojuszniczych. Taki szef BBN będzie pracował na jedną czwartą swojej wydajności. Jeżeli nie będzie mógł pracować na informacjach niejawnych, to jego rola słabnie. Jest to bardzo niewygodna sytuacja dla całej instytucji, nie może to tak długo trwać — komentuje generał Stanisław Koziej.

Komentarze BBN, SKW i samego NATO

Na nasze pytania wysłane do szefa BBN Sławomira Cenckiewicza odpowiedział Zespół Komunikacji Społecznej Biura Bezpieczeństwa Narodowego. Biuro poprosiło o zamieszczenie odpowiedzi w całości.

„Szanowny Panie Redaktorze, w odpowiedzi na postawione przez Pana pytania, przede wszystkim wskazać należy, że tzw. Personnel Security Clearance Certificate nie stanowi decyzji administracyjnej. Jest to bowiem zaświadczenie wydawane na podstawie posiadanego poświadczenia bezpieczeństwa — i to poświadczenie bezpieczeństwa jest decyzją administracyjną. Przedmiotowe zaświadczenie wydawane jest w przypadku konieczności potwierdzenia podmiotowi zagranicznemu i na jego żądanie posiadania przez polskiego obywatela uprawnień w zakresie dostępu do informacji niejawnych międzynarodowych. W zakresie zasad jego wydawania, w tym wyglądu, odsyłam do wytycznych ABW dostępnych na stronie internetowej Agencji. Dodatkowo zwracamy uwagę, że informacje, których się Pan domaga, są udzielane na podstawie art. 73 i art. 72 ustawy o ochronie informacji niejawnych wskazanym w nim podmiotom w zakresie określonym w tych przepisach. Ponadto, w związku z wyrokami WSA w Warszawie z dnia 17 czerwca 2025 r. Szef BBN prof. Sławomir Cenckiewicz posiada poświadczenia bezpieczeństwa w zakresie dostępu do informacji niejawnych krajowych i międzynarodowych” — napisało biuro BBN.

Zupełnie co innego uważa Służba Kontrwywiadu Wojskowego, która odebrała Cenckiewiczowi certyfikat i stoi na stanowisku, że to ma wpływ na jego dostęp do tajemnic NATO.

„Szanowny Panie Redaktorze, w odpowiedzi na pytania skierowane do Służby Kontrwywiadu Wojskowego drogą e-mail 3 października br., uprzejmie informujemy, że Pan Sławomir Ceneckiewicz nie legitymuje się PERSONNEL SECURITY CLEARANCE CERTIFICATE/PERSONNEL SECURITY CLEARANCE CONFIRMATION (w 2024 r. nastąpiła oficjalna zmiany nazwy tego dokumentu).

Pan Sławomir Cenckiewicz legitymował się takim dokumentem w okresie 22.09.2016 — 12.04.2021 r., (po tej dacie wygasła jego ważność). Po przeprowadzeniu kolejnego postępowania sprawdzającego wydano Panu Cenckiewiczowi poświadczenia bezpieczeństwa NATO, upoważniające do dostępu do informacji niejawnych NATO COSMIC TOP SECRET ATOMAL ważne na okres 6.10.2021 — 6.10.2026 r. Decyzje te zostały cofnięte przez SKW i do chwili obecnej proces odwoławczy zainicjowany przez Pana Sławomira Cenckiewicza nie został prawomocnie zakończony.

Wydane poświadczenia bezpieczeństwa uprawniają do dostępu do informacji niejawnych na terenie RP. W kontaktach zagranicznych wymagane jest posługiwanie się tłumaczeniem takiego dokumentu wystawionym przez Krajowa Władzę Bezpieczeństwa (ABW), którego Pan Cenckiewicz aktualnie nie posiada” — napisała Służba Kontrwywiadu Wojskowego.

Chcąc ustalić, jaki jest stosunek Sojuszu do kwestii posiadania bądź nie uprawnień do materiałów niejawnych NATO przez szefa BBN, zadaliśmy pytania również służbom prasowym Sojuszu. Odesłano nas do polskich władz. „To polska suwerenna sprawa. Proszę zwrócić się o komentarz do polskich władz. Poświadczenia bezpieczeństwa są wydawane na mocy uprawnień krajowych, dlatego w razie jakichkolwiek uwag odsyłam do władz polskich” — napisał rzecznik prasowy NATO Daniele Riggo.

Dlaczego Cenckiewicz nie ma dostępu do informacji niejawnych?

W lipcu 2024 r. Sławomirowi Cenckiewiczowi cofnięto poświadczenie bezpieczeństwa i odebrano dostęp do informacji niejawnych na podstawie postępowania kontrolnego Służby Kontrwywiadu Wojskowego. Służba uznała, że nie daje on rękojmi zachowania tajemnicy.

Chodziło o słynną akcję Mariusza Błaszczaka, który ujawnił plany obronne Warta w kampanii wyborczej 2023. Tajne dokumenty trafiły do ówczesnego szefa MON dlatego, że Cenckiewicz udostępnił je dwóm oficerom z ministerstwa. Prokuratura już przygotowała akt oskarżenia w tej sprawie. Po decyzji SKW obecny szef BBN odwołał się do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (taką procedurę przewiduje ustawa), ale odesłano go z kwitkiem. To chyba nie powinno zaskakiwać, bo Cenckiewicz stanął na czele PiS-owskiej komisji, która w teorii miała badać rosyjskie wpływy, a w praktyce jej celem było zatrzymanie Donalda Tuska i uniemożliwienie mu objęcia teki premiera.

Następnie sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który uchylił decyzję, przyznając Cenckiewiczowi dostęp do informacji niejawnych. W odpowiedzi na to KPRM złożyła kasację do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Obecnie według KPRM i służb Cenckiewicz oficjalnie nie posiada dostępu do informacji niejawnych. W Pałacu Prezydenckim panuje jednak głębokie przekonanie, że NSA podtrzyma decyzję WSA i w końcu SKW będzie musiała wydać mu poświadczenie bezpieczeństwa.

„W związku ze śledztwem”

Ona jest czołową dziennikarką polityczną, on uznanym reporterem śledczym. Prywatnie Dominika Długosz i Mariusz Gierszewski są małżeństwem z niemal 20-letnim stażem, a teraz łączą siły również jako współprowadzący podcast „W związku ze śledztwem”.

Nowe odcinki podcastu będą ukazywać się w każdy wtorkowy wieczór na stronie Newsweek.pl, w aplikacji Onet Audio, a także na kanałach Radia ZET i Newsweek Polska na YouTube.