Możemy zapomnieć o archaicznych etykietach porannych ptaszków i nocnych marków. Naukowcy odkryli, że w rzeczywistości istnieje pięć różnych typów śpiochów, i co za tym idzie, pięć różnych typów snu — a każdy z nich ma swój unikalny wpływ na funkcjonowanie mózgu, ogólne samopoczucie i zdrowie psychiczne.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Wyniki najnowszego badania opublikowanego w czasopiśmie PLOS Biology ujawniły, że rozumienie snu jest znacznie bardziej złożone niż tylko liczba przespanych godzin każdej nocy. W tym celu naukowcy przeanalizowali skany mózgu, styl życia i jakość snu respondentów.
— Nasze badanie wykazało, że różne aspekty snu są ze sobą powiązane, ale mogą być one także odrębnymi domenami, w określony sposób powiązanymi z czynnikami biopsychospołecznymi — powiedziała w oświadczeniu autorka badania i neurobiolożka Aurore Perrault z University of Sydney. — To podkreśla znaczenie uwzględnienia pełnego obrazu snu danej osoby, aby pomóc specjalistom w dokonywaniu dokładniejszych ocen i kierowaniu leczeniem.
Pięć typów osób śpiących — którą z nich jesteś ty?
Naukowcy zidentyfikowali pięć profili osób śpiących.
Osoby źle śpiące: Osoby te mają trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu, często czują się niewypoczęte i zgłaszają zmęczenie w ciągu dnia. Wśród przedstawicieli tej grupy najczęściej zgłaszano objawy lęku, depresji i stresu.
Odporne osoby śpiące: Osoby te zgłaszały problemy natury psychicznej, jednak nie dotyczą ich wyzwania związane ze snem. Naukowcy sugerują, że mogą one być naturalnie bardziej odporne na skutki złego snu.
Użytkownicy środków nasennych: Osoby te polegają na lekach, aby zasnąć. Często opisywały silne relacje międzyludzkie, ale jednocześnie wykazywały słabszą pamięć w testach poznawczych.
Osoby śpiące krótko: Osoby, które śpią mniej niż sześć czy siedem godzin na dobę. Miały one tendencję do osiągania gorszych wyników w zadaniach związanych z pamięcią i myśleniem oraz częściej wykazywały wyższy poziom agresji.
Osoby z zaburzeniami snu: Osoby z fragmentarycznym snem — przerywanym wycieczkami do łazienki, problemami z oddychaniem lub częstym budzeniem się w trakcie nocy. U tych osób odnotowano wyższe wskaźniki niepokoju i korzystania z substancji psychoaktywnych, natomiast ich wydajność poznawcza znajdywała się na niższym poziomie niż u reszty grup. Efekty te silniej objawiały się wśród kobiet.
Regulacja emocji, uczenie się i zapamiętywanie — sen jest dla tych spraw kluczowy
Problemy ze snem są często postrzegane jako objaw innych schorzeń, jednak badanie wykazało związek między słabej jakości snem a czynnikami ryzyka dla problemów ze zdrowiem psychicznym. Naukowcy twierdzą, że zrozumienie tych odrębnych profili może pomóc lekarzom w dobieraniu lepiej dostosowanych interwencji.
— Dominacja markerów zdrowia psychicznego w większości profili nie jest zaskakująca. Sen jest jedną z pięciu kluczowych dziedzin funkcjonowania człowieka, które mogą wpływać na zdrowie psychiczne — powiedziała w oświadczeniu współautorka artykułu Valeria Kebets z kanadyjskiego Uniwersytetu McGill.
Wyniki badania podważają również stosowność uniwersalnych porad dotyczących snu, takich jak np. spanie po osiem godzin dziennie. Osoby typu odpornego mogą lepiej radzić sobie z mniejszą ilością wypoczynku, natomiast u osób z profilu fragmentarycznego lub niskiej jakości, taka ilość snu może prowadzić do szerszych konsekwencji zdrowotnych, nawet jeśli całkowita liczba godzin wygląda w teorii dobrze.
Naukowcy od dawna wiedzą, że sen jest niezbędny do regulacji emocji, uczenia się i zapamiętywania. Nowe badanie sugeruje jednak, że związek między snem a zdrowiem zależy zarówno od biologii, jak i naszego zachowania.
Badacze przeanalizowali dane zebrane przez amerykański Human Connectome Project, które zawierały porównania skanów mózgu z pomiarami psychologicznymi i tymi dotyczącymi stylu życia. Chociaż w tym przypadku dane zostały pobrane tylko od zdrowych dorosłych w wieku od 22 do 36 lat, podejście to można zastosować także wśród innych grup wiekowych i populacji.
Autorzy ostrzegają jednak, że badanie ma charakter przekrojowy — pokazuje związki, a nie przyczynę i skutek. Oznacza to, że zły sen może przyczyniać się do problemów ze zdrowiem psychicznym, ale problemy ze zdrowiem psychicznym mogą również powodować zaburzenia snu.
Odniesienie
Perrault, A. A., Kebets, V., Kuek, N. M. Y., Cross, N. E., Tesfaye, R., Pomares, F. B., Li, J., Chee, M. W. L., Dang-Vu, T. T., & Yeo, B. T. T. (2025). Identification of five sleep-biopsychosocial profiles with specific neural signatures linking sleep variability with health, cognition, and lifestyle factors. PLOS Biology, 23(10).
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.