Od 1 stycznia 2027 r. zmienią się zasady obowiązujące osoby ubiegające się o rentę oraz inne świadczenia pozostające we właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nowe przepisy przewidują możliwość kierowania na dodatkowe badania, a w uzasadnionych przypadkach także na obserwację szpitalną. Nieusprawiedliwione niestawienie się może wpłynąć na postępowanie dotyczące świadczenia.
ZUS zyska nowe uprawnienia
Zmiany wynikają z nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Część przepisów już obowiązuje, kolejne wejdą w życie od 1 października 2026 r., natomiast regulacje dotyczące orzecznictwa lekarskiego zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.
Nowelizacja porządkuje zasady wydawania orzeczeń dla potrzeb rent, świadczeń związanych z niezdolnością do pracy oraz innych świadczeń należących do kompetencji ZUS. Dotychczas wiele szczegółowych regulacji znajdowało się w rozporządzeniach.
Zgodnie z nowymi przepisami osoba ubiegająca się o świadczenie będzie mogła zostać skierowana na badanie przez lekarza orzecznika, lekarza konsultanta, psychologa albo na dodatkowe badania diagnostyczne. W uzasadnionych sytuacjach możliwe będzie również skierowanie na obserwację szpitalną.
Nieobecność może mieć konsekwencje
Zakład będzie zobowiązany poinformować o terminie badania lub obserwacji oraz o skutkach niestawienia się. Zawiadomienie będzie mogło zostać przekazane w formie tradycyjnej, elektronicznej, a w niektórych przypadkach także telefonicznie.
Osoba, która nie stawi się w wyznaczonym terminie, będzie miała siedem dni na usprawiedliwienie nieobecności i złożenie wniosku o wyznaczenie nowego terminu. Jeżeli przedstawione powody zostaną uznane za zasadne, ZUS wyznaczy kolejne badanie.
W przypadku braku wniosku albo złożenia go po terminie Zakład będzie mógł umorzyć postępowanie dotyczące świadczenia lub wstrzymać jego wypłatę. Oznacza to, że zignorowanie wezwania może mieć bezpośredni wpływ na sprawę o rentę, świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji lub inne świadczenia wymagające orzeczenia.
Zmiany obejmą także organizację orzecznictwa
Nowelizacja przewiduje również możliwość przeprowadzania badań w miejscu pobytu osoby, której stan zdrowia uniemożliwia dotarcie do placówki. Rozszerzone zostanie także wykorzystanie systemów teleinformatycznych podczas postępowań orzeczniczych.
Reforma obejmuje ponadto nowe zasady organizacji orzecznictwa, możliwość wykonywania części zadań przez pielęgniarki, pielęgniarzy i fizjoterapeutów oraz odejście od komisji lekarskich na rzecz jednoosobowego orzekania także przy ponownym rozpatrywaniu spraw. Według projektodawców rozwiązania mają usprawnić postępowania i skrócić czas oczekiwania na wydanie orzeczeń.
