Spłacasz lub spłaciłeś kredyt konsumencki? Tzw. sankcja kredytu darmowego pozwoli ci odzyskać zapłacone odsetki i prowizje. Pod jednym warunkiem.
Nie tylko frankowicze mogą liczyć na darmowe kredyty. Coraz więcej rozstrzygnięć zapada też na korzyść osób, które zaciągnęły kredyty złotówkowe konsumenckie. Kiedy w 2011 roku weszły w życie przepisy obligujące banki do wskazywania w umowach kredytowych rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO), wydawało się, że skończą się czasy, w których instytucje pożyczkowe dopuszczają się praktyk naruszających interesy konsumentów, np. zawyżają oprocentowanie. Niestety, blisko połowa umów pożyczek funkcjonujących na polskim rynku zawiera źle wyliczone RRSO lub ma inne wady, np. nie przedstawia wszystkich parametrów, które bank uwzględniał przy obliczaniu tego wskaźnika.
Co to oznacza dla kredytobiorców? W takiej sytuacji mogą skorzystać z tzw. sankcji kredytu darmowego (SKD), przewidzianej w Ustawie o kredycie konsumenckim (art. 45). SKD to prawo konsumenta do zwrotu bankowi wyłącznie kapitału udzielonej pożyczki, czyli bez prowizji, odsetek, ubezpieczenia i wszystkich innych kosztów. Rzecz dotyczy kredytów konsumenckich, których wysokość nie przekracza 255 500 zł. Dodajmy, że kredyt konsumencki nie może być zaciągany na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, a także nie mogą być to kredyty hipoteczne.
Nie tylko źle wyliczone RRSO jest podstawą do darmowego kredytu. W grę wchodzą też inne uchybienia stosowane w umowach pożyczkowych, np. niewskazanie całkowitego kosztu kredytu i założeń przyjętych do jego wyliczenia lub podanie tych kwot w sposób błędny. Błędem jest też niepodanie w umowie możliwości rozliczenia przez kredytodawcę prowizji i innych kosztów w przypadku częściowej lub całkowitej spłaty kredytu.
Problem nie jest nowy, niemniej zaczyna narastać. Banki i firmy pożyczkowe monitorują kwestie SKD indywidualnie, nie ma dostępnych zbiorczych danych o liczbie złożonych oświadczeń i pozwów. Skalę można oszacować na podstawie orzeczeń dostępnych w Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych. Po wpisaniu w wyszukiwarkę frazy „sankcja kredytu darmowego” pojawia się 645 wyników z wyrokami w takich sprawach. Natomiast po wpisaniu „art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim” – 4143 wyniki.
Jak skorzystać z sankcji kredytu darmowego?
Bartosz Czupajło adwokat, partner zarządzający Czupajło Ciskowski & Partnerzy Kancelaria Adwokacka
Najczęstszą podstawą do uzyskania SKD jest błędnie wyliczone lub zaprezentowane RRSO. Nagminną praktyką instytucji pożyczkowych bowiem było bezprawne naliczanie odsetek od prowizji i innych kosztów kredytu. TSUE zajmował się pytaniem prejudycjalnym polskiego sądu o zgodność takiej praktyki z prawem unijnym pod sygn. C-678/22. Niestety, 5.12.2023 roku Trybunał umorzył sprawę, gdyż Profi Credit Polska wycofał swój pozew w tej sprawie. Można się domyślać przyczyn cofnięcia pozwu, niemniej sądy krajowe nawet bez wyroku Trybunału stosują SKD z powodu naliczania odsetek od kosztów kredytu, co praktykowała większość instytucji pożyczkowych.
23 listopada 2023 roku TSUE orzekł za to w innej polskiej sprawie C-321/22 przeciwko Provident Polska. Trybunał wskazał, że postanowienia umowy nakładające na konsumenta koszty i prowizje rażąco wysokie do świadczonej w zamian usługi go nie wiążą.
