Lukoil — rosyjski gigant naftowy — zgodził się sprzedać swoje zagraniczne aktywa amerykańskiej firmie inwestycyjnej. Jest to poważny sygnał, że sankcje, które Donald Trump niedawno nałożył na Moskwę, zaczynają przynosić realne rezultaty.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Propozycja sprzedaży — wyceniana według niektórych szacunków na około 22 miliardy dolarów — nastąpiła w momencie, w którym Lukoil mierzy się z amerykańskimi sankcjami oraz warunkami dotyczącymi wycofania się z zagranicznych inwestycji. To może oznaczać potężny cios gospodarczy dla Kremla.
Lukoil, największe prywatne przedsiębiorstwo w Rosji pod względem przychodów, wyróżniał się wśród rosyjskich gigantów energetycznych swoim międzynarodowym zasięgiem. W przeciwieństwie do kontrolowanych przez państwo firm, takich jak np. Rosnieft, inwestował on za granicą — budował rafinerie w Europie, posiadał złoża ropy na Bliskim Wschodzie i sieć stacji benzynowych na kilku kontynentach. Firma ma około 200 takich stacji w USA, głównie w New Jersey, Nowym Jorku i Pensylwanii. Przez dekady dawało to Moskwie wpływy poza granicami kraju oraz w pewnym stopniu chroniło Lukoil przed kryzysami gospodarczymi na rynku rosyjskim.
To zaczęło się zmieniać, gdy Stany Zjednoczone wraz z zachodnimi sojusznikami nałożyli na Rosję sankcje po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji na Ukrainę w lutym 2022 roku. W październiku ubiegłego roku administracja Donalda Trumpa nałożyła ukierunkowane sankcje zarówno na Rosnieft, jak i Lukoil. To przyniosło zamierzony efekt. Oto wytłumaczenie, dlaczego i jak bardzo bolesne jest to dla Moskwy.
Bolesne sankcje dla Kremla
W październiku Stany Zjednoczone ogłosiły nałożenie sankcji na Lukoil i Rosnieft, w celu zwiększenia presji finansowej na Rosję w związku z wojną w Ukrainie. Wielka Brytania przyjeła podobne restrykcje, obejmując nimi obie firmy oraz dziesiątki tzw. „tankowców z cienia”, oskarżanych o pomaganie Rosji w obchodzeniu istniejących ograniczeń eksportowych na ropę.
To była pierwsza większa akcja sankcyjna wobec Rosji od początku drugiej kadencji Trumpa. Wszystkie aktywa i interesy Lukoil, znajdujące się w USA lub kontrolowane przez Amerykanów, „zamrożono”, czyli de facto zostały one zablokowane i nie mogły być wykorzystywane ani przekazywane. Sankcje objęły także wiele spółek zależnych i powiązanych z gigantem, przez co ich wpływ był jeszcze bardziej dotkliwy. Sekretarz Skarbu Scott Bessent określił w październiku Lukoil jako część „machiny wojennej Kremla”.
— Teraz jest czas, by zakończyć zabijanie i natychmiast ogłosić zawieszenie broni — dodał mężczyzna.
— Po prostu uznałem, że to odpowiedni moment — powiedział zapytany o sankcje Trump, który wcześniej krytykowany był za zmienność stanowiska wobec Rosji i Putina.
„Podjęte działania zwiększają presję na rosyjski sektor energetyczny i ograniczają możliwości Kremla do pozyskiwania środków na prowadzenie wojny oraz wsparcie słabnącej gospodarki” napisał Departament Skarbu w oświadczeniu.
„Podjęte decyzje to akt wojny przeciwko Rosji. A teraz Trump jest w pełni solidarny z szaloną Europą” napisał sojusznik Putina Dmitrij Miedwiediew na platformie X.
Rosja po zakończeniu wojny stanie przed prawdziwym wyzwaniem
Sprzedaż zagranicznych aktywów przez Lukoil to poważny cios dla rosyjskich dochodów podatkowych w momencie, gdy Kreml najmniej może sobie na to pozwolić. W przeciwieństwie do gigantów energetycznych kontrolowanych przez państwo, zagraniczne operacje Lukoila generowały stałe zyski kierowane do Rosji w postaci dywidend i podatków korporacyjnych. Wymuszenie sprzedaży tych aktywów znacząco ogranicza pulę przychodów, do których Moskwa może mieć dostęp poza granicami kraju.
Jak poinformował w zeszłym tygodniu Reuters, wpływy rosyjskiego budżetu federalnego z podatków od ropy i gazu mają w tym miesiącu spaść o 46 proc. w porównaniu ze styczniem ubiegłego roku. Przychody mają wynieść szacunkowo 420 miliardów rubli (5,41 miliarda dolarów), co oznacza najniższy poziom od sierpnia 2020 roku, czyli szczytu pandemii COVID.
Rosyjski budżet federalny pozostaje silnie uzależniony od dochodów ze sprzedaży ropy i gazu — stanowią one około jednej trzeciej całościowych wpływów w ostatnich latach, a zależność ta wzrosła wraz z gwałtownym wzrostem wydatków wojennych. Jednak jak podaje Reuters, w tym roku budżet federalny ma zyskać w ten sposób jedynie 8,957 biliona rubli. Całkowite dochody budżetowe przewidywane są na 40,283 biliona rubli.
W czasie wojny Rosja rekompensuje te straty zwiększonymi wydatkami na obronę, podnoszeniem podatków i zadłużaniem się. Jednak po zakończeniu konfliktu, kraj stanie przed ogromnymi kosztami odbudowy i presją poprawy jakości życia obywateli. Sankcje nie tylko zaostrzają presję. Wysyłają także wyraźny sygnał o kruchości rosyjskiej potęgi korporacyjnej za granicą i ograniczają możliwości budżetowe Rosji po zakończeniu wojny.
Negocjacje pokojowe
Jak twierdzą amerykańscy i europejscy urzędnicy, dyplomatyczna ofensywa administracji Trumpa w celu zakończenia wojny w Ukrainie przyniosła pewien postęp, jednak nadal nie udało się przełamać impasu w kluczowej kwestii, która dzieli obie strony: przyszłości ukraińskich terytoriów okupowanych przez Rosję oraz innych roszczeń Moskwy.
Według analityków, Putin nie widzi większego powodu do zawierania kompromisu, nawet jeśli jego wojska, znajdujące się na liczącej około 1000 kilometrów linii frontu, są coraz bardziej przeciążone. Kreml ma wierzyć w to, że czas gra na jego korzyść. Liczy na rozpad jedności politycznej Zachodu, ograniczenie pomocy wojskowej dla Kijowa i osłabienie ukraińskiej zdolności do dalszego oporu pod wpływem długotrwałej presji. Aby utrzymać dynamikę działań na froncie, Rosja zintensyfikowała wysiłki na rzecz uzupełniania szeregów, oferując premie finansowe, rekrutując więźniów oraz ściągając cudzoziemców, by wzmocnić swoje siły.
Jak poinformował w poniedziałek Wołodymyr Zełenski, kolejna runda rozmów pomiędzy Ukrainą a Rosją z udziałem Stanów Zjednoczonych jest wstępnie zaplanowana na 1 lutego. „Dobrze by było, gdyby to spotkanie udało się przyspieszyć” dodał. Prezydent Ukrainy wezwał również do zaostrzenia sankcji wobec Moskwy, argumentując, że dodatkowa presja gospodarcza jest konieczna, aby zmusić Kreml do poważnych ustępstw. Sprzedaż aktywów Lukoila wyraźnie to potwierdza.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.