Kolorowa, radosna i zarazem pełna refleksji, otwarta na różnorodne formy sztuki, idee i ludzi – taka ma być jubileuszowa, 35. już edycja Malta Festival, która odbywać się będzie od 20 do 28 czerwca, tradycyjnie w Poznaniu.
Organizatorzy przygotowali mnóstwo atrakcji, które wypełnią miejską przestrzeń głównie kobiecą energią, w tym międzynarodowe spektakle teatralne, koncerty światowych gwiazd i pokazy filmowe.
O tym, że Malta Festival to jedno z najważniejszych wydarzeń kulturalnych w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej, wiedzą nie tylko mieszkańcy Poznania. Co roku do stolicy Wielkopolski przyjeżdżają liczni goście, by uczestniczyć w radosnej celebracji, wielkim święcie kultury i sztuki. Wydarzenie, które odbywa się od 1991 r., w pierwszych latach poświęcone było sztukom teatralnym. Z czasem otworzyło się także na muzykę, taniec i film, wypełniając cały Poznań i stając się jednym z jego kulturalnych symboli. To tu wystąpiły takie sławy, jak: Faith No More, Sinéad O’Connor, Elvis Costello, Nine Inch Nails, Jane’s Addiction czy Charlotte Gainsbourg i Beirut. W tym roku Malta Festival to ponad sto wydarzeń zorganizowanych w kilkudziesięciu lokacjach, a udział w nich weźmie około pół tysiąca artystów z całego świata.
Tegoroczna edycja jest już 35., jubileuszowa. – Możemy mówić o Malcie z pozycji radosnej dojrzałości, bo mamy świadomość, co stoi za tą historią i czego chcemy na przyszłość – mówi Agata Kołacz, dyrektorka programowa festiwalu, podkreślając jego niebywałe znaczenie dla wielu pokoleń poznanianek i poznaniaków, jak i osób, które przez lata tu przyjeżdżały. – Jesteśmy tej przeszłości bardzo wdzięczni, ale kierujemy nasze spojrzenia ku przyszłości i światu – dodaje, wskazując na potrzebę szukania równowagi i dowartościowywania często niesłyszalnych w obiegu artystycznym kobiecych głosów i ich mocy.
Owe głosy zaczęły silniej wybrzmiewać w zeszłym roku, kiedy mecenat i opiekę nad Maltą objęła Dominika Kulczyk. To ona dodała festiwalowi bardzo kobiecej energii. – Głęboko wierzę, że sztuka ma moc zmiany świata. Jak kobieta obserwuje, wyciąga wnioski, uwrażliwia i otwiera na nowe sposoby myślenia, dzięki czemu pełniej rozumiemy siebie nawzajem – mówi, podkreślając, że chciałaby, by tegoroczna edycja stymulowała „zmysły i wyobraźnię”. – By stała się dla każdego bezpieczną przestrzenią dla osobistych poszukiwań: niezależnie od płci, wieku, koloru skóry i wyznawanych poglądów. Tegoroczny program został przygotowany tak, aby każdy znalazł w nim coś dla siebie. W zaproszonych spektaklach przemycamy przyświecające mi idee celebracji cykliczności, poszukiwania harmonii z Matką Ziemią czy dążenia do równowagi.
Teatr kocha kino
Jednym z najważniejszych tegorocznych wydarzeń będzie premiera opery „Głos potwora” 27 i 28 czerwca w Auli Artis – koprodukcja Malta Festival, Narodowego Centrum Kultury i Opery Bałtyckiej w Gdańsku zwieńczy nie tylko sam festiwal, ale też obchody polskiej prezydencji w Radzie UE. Dzieło, inspirowane biografią Solomona Perela i filmem Agnieszki Holland „Europa, Europa”, skomponowane zostało przez Alka Nowaka, a przygotowane przez Agnieszkę Smoczyńską (wywiad z reżyserką na stronach 96-99). – Agnieszka Holland jest twórczynią niezłomną, zawsze stojącą po stronie człowieka, zarówno na planie filmowym, jak i w życiu – podkreśla Dominika Kulczyk, wskazując na zaangażowanie społeczne, siłę, bezkompromisowe wybory i przejmujący język przekazu artystycznego artystki.
Nazwisko Holland łączy się z „Kobietą samotną”, bohaterką dramatu psychologicznego z 1981 r., którą 28 czerwca spotkamy raz jeszcze, przeniesioną we współczesne realia, w spektaklu Anny Smolar. Irena, w filmie listonoszka, a tutaj nauczycielka, samotnie wychowuje synka. Michał Merczyński, pomysłodawca obu przedstawień, poprowadzi towarzyszące im spotkania z trzema reżyserkami.
W weekend otwarcia festiwalu ujrzymy nagrodzoną Oscarem Tildę Swinton w spektaklu nawiązującym do fascynującej filmografii jednego z największych i najbardziej kontrowersyjnych włoskich twórców, Piera Paola Pasoliniego. „Embodying Pasolini”, wykreowany przez aktorkę we współpracy z kuratorem i historykiem mody Olivierem Saillardem, w tym roku pokazywany będzie na świecie wyłącznie w Poznaniu. – To unikalne doświadczenie z pogranicza wielu sztuk, które wymaga zakrojonych na szeroką skalę przygotowań. Dlatego twórcy wystawiają je tylko raz do roku w starannie wyselekcjonowanych warunkach. Jestem dumna i szczęśliwa, że w 2025 r. będzie to Malta – nie ukrywa ekscytacji Dominika Kulczyk. Jeszcze przed rozpoczęciem festiwalu publiczność będzie mogła obejrzeć filmy, które stały się punktem wyjścia do powstania spektaklu, w programie Kina Pałacowego (od 16 czerwca).
Energia wiedźmy i Ziemi
Festiwal rozpocznie się z dużym przytupem w piątkowe popołudnie (20 czerwca, godz. 15.00) na placu Wolności, gdzie francuska grupa Basinga zainauguruje spektakl „Otwarte linie”, niemal w całości odegrany na wysoko zawieszonej nad placem 200-metrowej linie, po której stąpać będzie współtwórczyni zespołu, linoskoczkini Tatiana-Mosio Bongonga. Pokaz ma zwrócić uwagę na uniwersalną potrzebę współdziałania i balansu. To m.in. z tego powodu lina podtrzymywana będzie przez zaproszoną do uczestnictwa w spektaklu publiczność. – „Otwarte linie” doskonale wpisują się w to, co Dominika wniosła do naszego festiwalu, czyli pozycję „wiedźmy”: kobiety, która potrafi swoje myślenie o świecie zespolić z ruchem i energią Ziemi. Sytuacja potencjalnego zagrożenia jest dla niej formą zaufania do siebie i natury, jak i dialogu z tym, w jaki sposób jesteśmy tu i teraz – tłumaczy Agata Kołacz. Motyw podniebnego spektaklu przewijać się będzie także na Starym Rynku w sobotę i niedzielę (20-21 czerwca) w rozkołysanym wiatrem widowisku „RoZéO” francuskiego zespołu Gratte Ciel (Drapacze Chmur).
Jako bardzo eksperymentalne doświadczenie dla publiczności zapowiada się „ULTRAFICCIÓN nr 1 / Odłamki czasu” hiszpańskiej grupy teatralnej El Conde de Torrefiel. Spektakl zabiera w podróż „po mozaice kruchych opowieści z różnych zakątków świata, w którym zaciera się granica między dniem i nocą, a nasza fantazja jest o wiele łatwiejsza do podprowadzenia”. – To spektakl plenerowy, niemal w 5D, bo angażuje wszystkie zmysły, w tym dotyku, i nie ma w nim sceny w tradycyjnym rozumieniu – opisuje wydarzenie Agata Kołacz. – Jest totalnym zaprzeczeniem myślenia o teatrze scenicznym, jaki znamy. I bierze w nim udział stado owiec, gdyby ktoś jeszcze był nieprzekonany.
Widzowie będą mieli w czym wybierać. Jak nie w tytułach Teatru Polskiego w Poznaniu („Śmierć Chopina”, „Wiera Gran”, „Nowy Pan Tadeusz, tylko że rapowy”, „Pigmalion”, „Querelle”), to w cenionych propozycjach ze świata, ze „Świętem Wiosny” i „I’ll Do, I’ll Do, I’ll Do” Dewey Dell, mistrzów tańca i teatru wizualnego rodem z Włoch.
Nie wszystkie wydarzenia będą biletowane, chociaż aby wejść na wiele z nich, trzeba wcześniej zaaplikować na stronie festiwalu o wejściówki. Oprócz wybranych spektakli za darmo będzie też można wziąć udział w wydarzeniach zorganizowanych w Klubie Festiwalowym przy ulicy Ratajczaka, w tym w serii spotkań „Cześć, dziewczyny”, koncentrujących się na szeroko rozumianych zagadnieniach kobiecości i przygotowanych wspólnie z Kulczyk Foundation. Wybrzmią tam również zainaugurowane w zeszłym roku „Głosy kobiet”, czyli cykl spotkań z pisarkami. Dziennikarz Michał Nogaś, ekspert w dziedzinie literatury, porozmawia m.in. z uznaną Brytyjką Gwendoline Riley i ambasadorką literatury włoskiej Claudią Durastanti, które w swojej prozie podejmują tematy trudnych relacji z matką czy kobiecej emancypacji. Problemów tych dotyka też festiwalowa premiera Sceny Roboczej „Jest tylko jedna” Darii Sobik i Pameli Leończyk. W programie literackim zaplanowane są spotkania z laureatką nagrody Nike Joanną Bator z okazji premiery jej najnowszej książki „W moje strony. Trzy wyprawy w stronę wyobraźni, współczucia i troski” czy z kolejną Brytyjką, Elizą Clark.
Bezpłatny jest udział w nowym cyklu „Kino kobiet” w pasażu Quadro na Starym Rynku, z mocno poszerzonym programem. – Stoi on mocno w dialogu z teatralnym, skoro rozpoczynamy Pasolinim, a kończymy spektaklami wychodzącymi z twórczości Holland – mówi Agata Kołacz, która zaprasza także przez cały okres trwania festiwalu na nocne rozmowy z twórczyniami i twórcami polskiej kinematografii oraz ekspertami i ekspertkami Uniwersytetu SWPS. – Pokażemy polską kinematografię tworzoną przez kobiety i do tych rozmów zaprosimy autorki, aktorki, ekspertki i ekspertów SWPS – zapowiada. Wśród rozmówczyń Anny Serdiukow pojawią się m.in. Aleksandra Terpińska, Olga Chajdas, Dorota Kolak, Agnieszka Smoczyńska i Agnieszka Holland.
Gwiazdy na scenie muzycznej
Elektryzująco i bardzo elektrycznie prezentuje się program muzyczny tegorocznego Malta Festival: wystąpią m.in. ikona ambitnego popu Róisín Murphy, brytyjski indierockowy wokalista i gitarzysta Fink, klasycy french popu z L’Impératrice czy nieokiełznani Kanadyjczycy z BadBadNotGood, budujący pomost między jazzem, hip-hopem i psychodelią. Po raz pierwszy w naszym kraju zagrają tuzy deep soulu z Australii, The Teskey Brothers. – Cieszę się, że zaprezentujemy tak bogaty i różnorodny program koncertów. Nasze zaproszenie przyjęły gwiazdy światowego formatu, w tym jedna z moich ulubionych artystek, Róisín Murphy. Od lat inspiruje, fascynuje i łamie konwenanse, podążając za swoją intuicją – zachwala byłą wokalistkę Moloko Dominika Kulczyk. Scenę koncertową 20 czerwca rozgrzeje nowy popkulturowy fenomen, czyli Alaska Thunderfuck, swoim pierwszym drag queen show w Polsce i zarazem jedynym w Europie. Zaproszona artystka, obdarzona ciętym językiem i błyskotliwym humorem, w swoich występach łączy dosłowność i kampową fantazję z zaangażowaniem politycznym, społeczną satyrą i parodią kulturowych stereotypów. – Oczywiście Malta ma tradycję teatralną, ale to koncerty wywindowały relacje ludzi z festiwalem na inny poziom – przypomina Agata Kołacz. – Cudownie jest słyszeć, że ktoś był właśnie u nas na Faith No More, CocoRosie czy Portishead. Justyna Czarna buduje tegoroczny program na tej właśnie tradycji, wiedząc, że jednym z przyzwyczajeń naszej publiczności jest poszukiwanie nowych brzmień.
Sam festiwal organizatorki opisują jako wydarzenie interdyscyplinarne. – Malta to platforma dialogu bardzo różnymi mediami i narzędziami. Staramy się, żeby nasz program, mocny, energetyczny i ekspansywny, uzupełniany był tym, co może pogłębić doświadczenie i dać nam klucze do innego i lepszego rozumienia świata, by było nam ze sobą po prostu lepiej – podsumowuje dyrektorka programowa.
