Ukryty za maską, anonimowy mistrz japońskiego „sketch mystery” wreszcie w Polsce. Uketsu łączy grozę i łamigłówkę w bestsellerze „Dziwne obrazki”, który podbił miliony czytelników.
Kto dziś jeszcze wierzy w literacką tajemnicę? Wydawałoby się, że w epoce algorytmów i wyszukiwarek autor bez twarzy nie ma prawa istnieć. A jednak Uketsu – w białej masce, czarnym kombinezonie i z cyfrowo zmienionym, dziecięcym głosem – pokazuje, że anonimowość może napędzać globalny fenomen. Zaczynał jako surrealny youtuber: szparagi zmieniał w palce, mięso suszył jak pranie, a oczy rozsypywał po podłodze niczym szklane kulki – obrazy balansujące na granicy absurdu i grozy. Dziś autor trafia na listy bestsellerów w ponad trzydziestu krajach, a jego opowieści sprzedają się w milionach.
Do literatury wszedł z przytupem. Jego debiut „Dziwny dom” w Japonii szybko doczekał się ekranizacji, która zarobiła równowartość ponad trzydziestu milionów dolarów. Prawdziwy przełom przyniosły jednak właśnie „Dziwne obrazki”. To lektura nieklasyczna – wymaga wpatrywania się w obrazy pełne niepokojących detali: rysunek ciężarnej kobiety z włosami rozwianymi na wietrze, plan mieszkania z jednym zamazanym na szaro oknem czy górskie zbocza narysowane przez ofiarę tuż przed śmiercią – to tropy, które splatają się w jedną historię. Nie chodzi o dziewięć ilustracji prowadzących do jednej zagadki, lecz o konstrukcję kilku narracji – w jednym pięć szkiców bohaterki układa się w przerażający obraz, w innym plan bloku ujawnia rodzinny sekret.
Ten sposób pisania nazwano „sketch mystery”. To coś więcej niż kryminał. To opowieść rozgrywająca się w tekście i obrazach, w zawieszeniu między tym, co opisane a naszkicowane. Każdy rysunek staje się elementem śledztwa, a czytelnik – współdetektywem. W „Dziwnych obrazkach” numerki wpisane w kółkach okazują się punktami odniesienia, które pozwalają odsłonić ukrytą scenę. Zamiast biernej lektury dostajemy aktywne doświadczenie: analizę i interpretację. Młodsze pokolenia, wychowane na mandze, grach i mediach społecznościowych, chętnie wciągają się w takie łamigłówki.
Książki Uketsu działają, bo pod grą w obrazy kryje się coś więcej – refleksja o pamięci, winie i wstydzie, o tym, jak łatwo wypieramy traumę i jak często obraz mówi więcej niż słowo. Pozornie rozłączne historie zaczynają ze sobą rezonować, jakby ktoś włączył niewidzialną ścieżkę dźwiękową i wszystkie nuty ułożyły się w jeden motyw. Dreszcz przychodzi, gdy odkrywamy, że te fragmenty składają się na coś znacznie bardziej niepokojącego.
Tajemniczy autor świadomie gra swoją maską i anonimowością. Twierdzi, że jego prawdziwą tożsamość zna około trzydziestu osób – rodzina, wydawcy i nieliczni współpracownicy. Reszcie świata pozostaje czarny kostium, papier-mâché i cyfrowy głos – to część większej tradycji. W japońskim teatrze kabuki i bunraku pojawia się postać kuroko – technika ubranego na czarno, niewidzialnego dla widza, a przecież poruszającego całym przedstawionym światem. Uketsu jest takim kuroko literatury: obecny i nieobecny jednocześnie, manipulujący obrazami, ale pozostający w cieniu.
Siła tej prozy tkwi właśnie w napięciu. Autor nie daje prostych odpowiedzi. W zamian zostawia nas z pytaniem: co naprawdę widzimy? W świecie, w którym przewijamy tysiące kadrów dziennie, jego książki zatrzymują nas, byśmy spojrzeli uważniej. Może dlatego stał się jednym z najgłośniejszych fenomenów japońskiej literatury, przypominając, że widzieć to nie zawsze znaczy zobaczyć.