W środę Izrael ostatecznie zatwierdził długo dyskutowany projekt osadniczy na okupowanym Zachodnim Brzegu, co według Palestyńczyków i organizacji praw człowieka może doprowadzić do podziału terytorium na dwie części i zniweczyć szanse na powstanie przyszłego państwa palestyńskiego.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Projekt zlokalizowany na obszarze znanym jako E1 na wschód od Jerozolimy był przedmiotem dyskusji od ponad dwóch dekad. Przez lata pozostawał w zawieszeniu z powodu presji ze strony Stanów Zjednoczonych, ponieważ kolejne rządy USA dążyły do zachowania możliwości negocjacji w sprawie rozwiązania opartego na istnieniu dwóch państw. Społeczność międzynarodowa w przeważającej większości uważa budowę izraelskich osiedli na Zachodnim Brzegu za niezgodną z prawem międzynarodowym i poważną przeszkodę dla pokoju.
Skrajnie prawicowy minister finansów Bezalel Smotrich, były przywódca osadników i jeden z najgłośniejszych głosów rządu w tej sprawie, uważa zatwierdzenie projektu za bezpośrednią naganę dla krajów zachodnich, które niedawno ogłosiły plany uznania państwa palestyńskiego.
— Państwo palestyńskie jest wymazywane z mapy nie sloganami, ale czynami — oświadczył Smotrich — Każde osiedle, każda dzielnica, każda jednostka mieszkaniowa to kolejny gwóźdź do trumny tej niebezpiecznej idei.
Premier Benjamin Netanjahu od dawna odrzuca ideę istnienia państwa palestyńskiego obok Izraela, nalegając na utrzymanie nieograniczonej kontroli nad Zachodnim Brzegiem Jordanu, zaanektowaną wschodnią Jerozolimą i Strefą Gazy. Izrael zajął wszystkie trzy terytoria podczas wojny na Bliskim Wschodzie w 1967 roku, a Palestyńczycy konsekwentnie dążyli do tego, by stały się one fundamentem ich przyszłego państwa.
Czym jest projekt osadniczy E1?
Projekt E1 obejmuje około 3,5 mieszkań, które połączyłyby istniejące osiedle Maale Adumim z Jerozolimą. Krytycy twierdzą, że lokalizacja ta ma strategiczne znaczenie, ponieważ stanowi jedno z niewielu pozostałych połączeń terytorialnych między miastami Ramallah na północy i Betlejem na południu Zachodniego Brzegu. Ostrzegają, że odcięcie tego korytarza nie tylko doprowadziłoby do fragmentacji palestyńskich skupisk ludności, ale także zniweczyłoby geograficzną ciągłość przyszłego państwa.
Chociaż Ramallah i Betlejem dzieli zaledwie 22 km, Palestyńczycy już teraz napotykają uciążliwe ograniczenia w podróżowaniu między nimi. Muszą znosić długie objazdy przez wiele izraelskich punktów kontrolnych, często spędzając na tym godziny. Do niedawna istniała nadzieja, że w ramach wynegocjowanego porozumienia obszar E1 mógłby służyć jako bezpośrednie i funkcjonalne połączenie między tymi dwoma miastami.
— Osadnictwo w E1 nie ma innego celu niż sabotowanie politycznego rozwiązania — komentuje Peace Now, izraelska grupa, która śledzi rozwój osadnictwa. — Podczas gdy nasi przyjaciele na całym świecie są zgodni co do tego, że należy dążyć do pokoju i rozwiązania opartego na koncepcji dwóch państw, rząd, który już dawno stracił zaufanie społeczeństwa, podważa interes narodowy, a my wszyscy ponosimy tego konsekwencje.
Zatwierdzenie następuje w momencie, gdy Palestyńczycy stają w obliczu rosnących wyzwań na Zachodnim Brzegu. Wojna w Strefie Gazy przyciągnęła międzynarodową uwagę, ale na Zachodnim Brzegu Jordanu wzrosła przemoc i wysiedlenia. W ostatnich miesiącach nasiliły się ataki osadników na społeczności palestyńskie, naloty wojskowe i zaostrzenie punktów kontrolnych, a także palestyńskie ataki na Izraelczyków. Na Zachodnim Brzegu i we wschodniej Jerozolimie mieszka obecnie ponad 700 tys. izraelskich osadników.
Smotrich ogłosił również zatwierdzenie 350 nowych domów w osadzie Ashael, niedaleko Hebronu. Rząd Izraela, zdominowany przez religijnych i ultranacjonalistycznych polityków silnie powiązanych z ruchem osadniczym, uznał rozwój osadnictwa za swój priorytet. Sam Smotrich otrzymał władzę nad polityką osadniczą na poziomie gabinetu, co podkreśla wpływ ruchu w koalicji Netanjahu.
Jeśli proces przebiegnie szybko, prace infrastrukturalne w E1 mogą rozpocząć się w ciągu kilku miesięcy, a budowa domów – za około rok. Dla wielu Palestyńczyków i organizacji praw człowieka taki harmonogram świadczy o pilnym charakterze działań, które uważają za kluczowe dla przyszłości Zachodniego Brzegu.
Ile krajów uznaje Palestynę jako państwo?
Około 140 ze 193 państw członkowskich Organizacji Narodów Zjednoczonych uznaje Palestynę za suwerenne państwo. Ich liczba wzrosła pod koniec 20. wieku po ogłoszeniu niepodległości przez Organizację Wyzwolenia Palestyny w 1988 roku i stale rośnie, szczególnie wśród krajów Afryki, Azji, Bliskiego Wschodu i Ameryki Łacińskiej. Jednak największe zachodnie potęgi — w tym Stany Zjednoczone i większość krajów Europy Zachodniej — wstrzymały się z uznaniem Palestyny, argumentując, że państwowość palestyńska powinna powstać w drodze bezpośrednich negocjacji z Izraelem. Rozbieżności w kwestii międzynarodowego uznania odzwierciedlają głębokie podziały w dyplomacji światowej dotyczące konfliktu izraelsko-palestyńskiego. Ostatnie działania niektórych krajów europejskich i Kanady zmierzające do uznania Palestyny ponownie rozgrzały debatę na ten temat.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”
