Dawne Collegium Humanum oraz Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego pod lupą Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Urząd zarzuca obu uczelniom m.in. nierealizowanie programu zajęć i nakładanie opłat za rezygnację z umowy. Postępowanie może zakończyć się nałożeniem kary w wysokości do 10 proc. obrotu uczelni.
To pierwsza dobra wiadomość w sprawie dwóch prywatnych uczelni, które od dawna opisuję w „Newsweeku”: jedną — sagę Collegium Humanum — od kilku już lat, drugą — WSKZ — od kilku miesięcy.
Wszystko, co o nich wiem, pochodzi od pracowników, byłych i obecnych, ale przede wszystkim od studentów. To oni opowiadali o chaosie organizacyjnym, odwoływaniu zajęć, kiepskiej jakości edukacji oferowanej przez obie instytucje. Mówili, że nie tego oczekiwali, rekrutując się na studia. Na pewno też nie spodziewali się, że wybrana przez nich uczelnia na każdym kroku będzie żądać kolejnych opłat, podnosić czesne, a kiedy podejmą decyzję o rezygnacji ze studiów, także za to każe im słono zapłacić. Byli tym wstrząśnięci i przerażeni, bo dla wielu z nich te dodatkowe należności stanowiły majątek. Nie chcieli już studiować, ale wciąż musieli płacić.
Pamiętam, jakie to dla nich było trudne. Wiele razy mówili, że czują się bezradni wobec uczelnianej administracji, która wysyła im kolejne wezwania do zapłaty, grozi komornikiem, a w końcu wpisuje do Krajowego Rejestru Długów. Tak było w przypadku Uczelni Biznesu i Nauk Stosowanych „Varsovia”, dawnego Collegium Humanum. Studentom pomógł dopiero Rzecznik Praw Obywatelskich, który zajął się sprawą i uznał, że takie praktyki są nie do zaakceptowania.
Teraz studentów „Varsovii” wsparł również Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Co ciekawe, wysłuchał także studentów i słuchaczy Wyższej Szkoły Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu i poważnie potraktował ich skargi. UOKiK uznał m.in., że obie uczelnie nie wywiązywały się z obietnic składanych podczas rekrutacji i utrudniały rezygnację ze studiów.
W zgłoszeniach do UOKiK powtarzały się zarzuty o nieprzejrzystych zasadach, trudnościach z dochodzeniem swoich praw oraz sytuacji, w których ryzyko i koszty niemal całkowicie przerzucano na studenta. „Rozpoczęcie studiów wyższych na uczelni niepublicznej jest możliwe dopiero po zawarciu umowy i opłaceniu nauki. Studentów chroni wówczas prawo konsumenckie. Postawiłem zarzuty dwóm szkołom, których praktyki mogą naruszać interesy konsumentów. Wątpliwości budzą umowy zawierane ze studentami i informacje kierowane do nich na stronach internetowych” — tłumaczył Tomasz Chróstny, prezes UOKiK.
Płacili „Varsovii”, nawet gdy nie dostali się na studia
W przypadku „Varsovii” wątpliwości UOKiK budzi kwestia opłaty administracyjnej w wysokości miesięcznego czesnego w przypadku rezygnacji z nauki lub przeniesienia na inną uczelnię w trakcie roku akademickiego. Zastrzeżenia dotyczą też klauzul, na mocy których warszawska uczelnia nie musiała oddawać wpisowego, opłaty rekrutacyjnej i opłaty za legitymację nawet wtedy, gdy ktoś nie dostał się na studia lub nie uruchomiono kierunku. Uczelnia uzależniała zwrot pieniędzy od tego, czy ktoś zrezygnował przed wydaniem indywidualnej decyzji o przyjęciu na studia i złożył stosowny wniosek. UOKiK uważa jednak inaczej: studenci powinni otrzymać zwrot opłat automatycznie, jeśli uczelnia nie poniosła żadnych kosztów, np. nie wydrukowała legitymacji.
„Co więcej, umowy nie zawierały postanowienia, na podstawie którego to uczelnia oddałaby opłatę, gdyby nie realizowała swoich obowiązków. Ze skarg, które otrzymał Urząd, wynika, że studenci rezygnowali, ponieważ nie byli zadowoleni z jakości kształcenia: zajęcia nie były realizowane zgodnie z programem, oceny nie były wpisywane regularnie, nie mieli możliwości podejścia do egzaminu dyplomowego” — wyjaśnił prezes Tomasz Chróstny. Dodał, że umowy między studentem a uczelnią nie powinny faworyzować uczelni. Student powinien być traktowany jako partner, a postanowienia we wzorcach umów mają za zadanie chronić także jego interesy.
Kolejnym źródłem konfliktu były same umowy. UOKiK zakwestionował m.in. obowiązek wniesienia opłaty administracyjnej w wysokości miesięcznego czesnego w przypadku rezygnacji ze studiów lub przeniesienia się na inną uczelnię. A równocześnie umowy nie przewidywały analogicznych zabezpieczeń na rzecz studentów w sytuacji, gdyby to uczelnia nie wywiązała się ze swoich obowiązków.
Urząd kwestionuje także postanowienia o właściwości sądu. Zgodnie z umową, jeśli doszłoby do sporu, rozpatrywałby go sąd w Warszawie. Tymczasem zgodnie z prawem mógłby to być sąd w miejscu zamieszkania konsumenta. „To postanowienie jest niekorzystne dla studentów z miast innych niż Warszawa. Postępowanie w sprawie uznania klauzul za niedozwolone może zakończyć się nałożeniem kary w wysokości do 10 proc. obrotu” — zaznaczył UOKiK.
Klikasz „aplikuj” i jesteś studentem
Jeszcze większa liczba sygnałów o nieprawidłowościach napływała do UOKIK w sprawie Wyższej Szkoły Kształcenia Zawodowego, która — jak przypomniał UOKiK — świadczy usługi edukacyjne, a także jest administratorem kilku serwisów internetowych: studia-online.pl, wskz.pl, studia-pedagogiczne.pl oraz studia-wroclaw.pl. Można tam znaleźć m.in. ofertę studiów podyplomowych, ale także licencjackich, inżynierskich oraz magisterskich. Co ciekawe, na platformie prowadzonej przez WSKZ można zapisywać się na studia realizowane także przez inne uczelnie.
UOKiK uważa, że konsumenci powinni być jasno i czytelnie informowani, jaki jest status uczelni, z którą zawierają umowę i jakie są jej obowiązki, a także, za co odpowiada WSKZ. Tymczasem osoby zawierające umowy w serwisach WSKZ mogą o tym nie wiedzieć. „Szczególnie dotkliwy może być brak informacji o tym, kto jest odpowiedzialny za organizację zajęć stacjonarnych. Urząd otrzymywał sygnały od konsumentów, którzy zakładali, że wykłady odbędą się w WSKZ we Wrocławiu, podczas gdy po zawarciu umowy okazywało się, że kształcenie stacjonarne organizuje inna uczelnia: w Starogardzie Gdańskim” — wyjaśnił Urząd.
UOKiK zakwestionował również sposób oznaczania przycisków służących do składania zamówień w serwisach WSKZ. Ze skarg wynikało, że po kliknięciu przycisków „Załóż konto/Aplikuj” lub „Załóż konto/Rozpocznij studia” od razu zawierana była umowa. I to taka, która pociągała za sobą obowiązek zapłaty.
„Zdaniem Urzędu taki sposób oznaczenia przycisków może nie być wystarczająco czytelny i nie informować w jasny sposób o skutku w postaci zaciągnięcia zobowiązania do zapłaty. Konsumenci mogli się spodziewać, że nastąpi to na innym etapie — po tym, jak złożą aplikację czy założą konto w serwisie” — wyjaśniono. UOKiK przypomniał, że zgodnie z prawem, jeśli zamówienie wiąże się z obowiązkiem zapłaty, to przycisk powinien być oznaczony jednoznacznie np. słowami „zamówienie z obowiązkiem zapłaty”.
WSKZ twierdziła, że jeśli konsument zaakceptuje regulamin, to oznacza, że zgadza się, aby usługa edukacyjna zaczęła być wykonywana przed upływem terminu do odstąpienia od umowy. „Zgodnie z prawem konsument musi się na to zgodzić w odpowiedni, wyraźny sposób, czyli złożyć osobne oświadczenie. Potwierdza w nim, że zna i akceptuje konsekwencje tej decyzji: jeśli mimo wszystko zdecyduje się zrezygnować z umowy, będzie musiał zapłacić za część już wykonanych usług” — podkreślił jednak UOKiK.
Nie wystarczy zmienić nazwę
Zarówno „Varsovii”, jak i WSKZ grożą teraz kary w wysokości do 10 proc. obrotu. Na rozstrzygnięcie trzeba jeszcze będzie poczekać, ale UOKiK dał ważny sygnał: studenci, byli i obecni, nie są bezbronni w walce z pseudouczelniami.
Inny sygnał dały już sądy: w czerwcu byli studenci dawnego Collegium Humanum wygrali dwa pierwsze procesy przeciwko uczelni i otrzymają zwrot kosztów studiów, ponieważ sądy uznały, że szkoła nie wywiązała się z umów o świadczenie usług edukacyjnych. Sądy wskazały również, że za nieprawidłowości odpowiadała uczelnia, a zmiana jej nazwy na „Varsovia” nie zwalnia jej z odpowiedzialności za wcześniejsze działania.
