Ale prezes PiS dążył do marginalizacji Mateusza Morawieckiego. Tymczasem wyniki najnowszego sondażu dla Onetu to bardzo dobra wiadomość dla byłego premiera i fatalna dla PiS. Propaganda partii w sprawie rozłamu na razie działa słabo, a zagłosowania na potencjalne ugrupowanie Morawieckiego nie wyklucza co trzeci badany.
Od ponad tygodnia między PiS a środowiskiem Mateusza Morawieckiego trwa pojedynek o to, kogo się uda obwinić o rozpad największej partii prawicy. PiS stara się przedstawić byłego premiera i jego ludzi jako „rozłamowców”, którzy kierowani chorą ambicją obiektywnie szkodzą obozowi patriotycznemu i grają w grę, której efektem będzie kolejna kadencja Tuska. Środowisko Rozwoju Plus twierdzi z kolei, że nigdy nie odeszło z PiS, tylko pod wpływem działań idących na prawą ścianę partyjnych intrygantów, którzy zdobyli dostęp do ucha prezesa, zostało z niego wypchnięte.
Kto wygrywa tę walkę? Sondaż Onetu pokazuje, że Mateusz Morawiecki bynajmniej nie jest na straconej pozycji.
Opinia publiczna odporna na narrację PiS
Największa grupa ankietowanych — 31,4 proc., prawie co trzeci — twierdzi, że winne rozpadu są obie strony. Ta większość ma sporo racji. Bez wątpienia rozpadu winny jest Jarosław Kaczyński, który postawił Morawieckiemu upokarzający, obliczony na wypchnięcie go z partii wymóg podpisania lojalki. Ale prezes nie wykonałby tego ruchu, gdyby nie asertywna, nastawiona na budowę samodzielnej pozycji w partii i na całej prawicy polityka byłego premiera. Obierając taki kurs Morawiecki musiał brać pod uwagę ryzyko bardzo ostrego konfliktu z prezesem PiS, finalnie mogącego skończyć się rozwodem z partią. Jednak były premier nie czułby się zmuszony do takich działań, gdyby Kaczyński nie dążył do jego marginalizacji w partii i zrobienia z niego drugiej Beaty Szydło.
Mateusz Morawiecki i Beata Szydło podczas wydarzenia, na którym PiS oceniło 100 dni rządu Donalda Tuska, 19 marca 2024 r.
Foto: MATEUSZ SKWARCZEK / Agencja Wyborcza.pl
26,8 proc. badanych — więcej niż co czwarty — winę przypisuje wyłącznie Kaczyńskiemu. Tylko 15,5 proc. jako bardziej winnego wskazuje Morawieckiego. Co to oznacza? Że przynajmniej na razie propaganda PiS w sprawie rozpadu nie bardzo działa. 15,5 proc. obwiniających Morawieckiego to mniej niż ostatnie notowania PiS już po rozpadzie, co może sugerować, że nawet elektorat, który pozostał przy partii nie bardzo wierzy jej propagandzie na temat byłego premiera.
Trudno się temu dziwić, biorąc pod uwagę, jak toporne przybiera one formy. Jacek Kurski krzyczący w telewizyjnej debacie, że Morawiecki to „żałosny trybik w niemieckim planie podboju Europy”, odstraszy każdego poza najtwardszym pisowskim betonem.
PiS niemal przez ostatnią dekadę przekonywał, że Morawiecki był jednym z najlepszych premierów w historii III RP, wielkim patriotą, pracującym 24 godziny na dobę, 365 dni w roku, by zapewnić rozwój i pomyślność Polsce. Gdy dziś Jacek Sasin wylicza, jak w trakcie rządów Morawieckiego spadło poparcie PiS wśród przedsiębiorców, gdy politycy dawnej Suwerennej Polski mnożą oskarżenia o „uleganie Brukseli”, a Kaczyński zaczyna rzucać insynuacje, że Morawiecki zawsze był częścią establishmentu III RP, to nawet wierny wyborca PiS może się tym wszystkim poczuć zupełnie zdezorientowany.
Mateusz Morawiecki członkowie stowarzyszenia Rozwój Plus pozują do zdjęcia po konferencji, na której ogłosili, że zakładają klub parlamentarny, 29 lipca 2026 r.
Foto: Sławomir Kamiński / Agencja Wyborcza.pl
Teraz, gdy Morawiecki ogłosił powstanie swojego klubu parlamentarnego, PiS może łatwiej budować narrację o „harcerzach rozłamowcach”. Nie zmienia to jednak faktu, że przynajmniej na razie wyniki sondażu nie są dla byłego premiera złe.
Morawiecki ma przestrzeń do wzrostu
W badaniu SW Research dla Onetu ankietowani zostali również zapytani o to, czy rozważaliby głosowanie na partię Morawieckiego. Większość — 50,2 proc. — wyklucza taką możliwość. Ale prawie jedna trzecia — 32,9 proc. — dopuszcza, że mogłaby w następnych wyborach wybrać opcję Morawiecki.
Największa grupa, która dopuszczałaby taką opcję (14 proc. badanych), deklaruje, że najbliżej im do PiS. Potwierdza to dane spływające z innych robionych w ostatnich dniach sondaży pokazujących, że to przede wszystkim wśród zwolenników PiS Morawiecki może szukać wyborców. Wskazuje też na to fakt, że w sondażach, w których pojawia się opcja Rozwoju Plus, poparcie PiS spada poniżej 20 proc.
Możliwość głosowania na partię Morawieckiego deklaruje też po 7 proc. ankietowanych, którym dziś bliżej do partii koalicji rządowej albo do Konfederacji. Co potwierdzałoby hipotezy, że inicjatywa byłego premiera może również podbierać głosy bardziej umiarkowanej Konfederacji, ale też PSL i temu, co zostało po Polsce 2050.
To znów bardzo dobra wiadomość dla Morawieckiego. Prawie jedna trzecia wyborców niewykluczających głosu na jego ewentualną formację to bardzo przyzwoita przestrzeń do wzrostu. Zwłaszcza w sytuacji, gdy formacja byłego premiera nie ma jeszcze programu, ma za to obciążenia związane nie tylko z rozłamem w PiS, ale także z kontrowersjami, jakich nie brakowało w okresie, gdy Morawiecki kierował rządem w latach 2017-2023.
Jest to za to fatalna wiadomość dla PiS. Sondaż Onetu pokazuje bowiem nie tylko, że propaganda partii w sprawie rozłamu na razie działa słabo, ale także, że Morawiecki realnie zagraża jej sondażowym notowaniom. Im te notowania będą słabsze, im więcej sondaży z jedynką z przodu, tym trudniej będzie utrzymać morale tak wśród członków, jak wyborców partii. I tym więcej działaczy — nie tylko posłów, ale też przedstawicieli lokalnego aktywu — będzie się zastanawiać, jak bardzo przyszłościowe jest dalsze trwanie przy Kaczyńskim i czy nie lepiej szukać sobie przyszłości w innej formacji, w tym tej byłego premiera.
Morawiecki kontra PiS — czas zrobi swoje
Przy tym czas może zmienić te na razie dość korzystne dla Morawieckiego sondaże. Wymierzona w byłego premiera propaganda PiS jest wyjątkowo toporna, w oczywisty sposób nieuczciwa i rykoszetem uderza w partię Kaczyńskiego — bo to przecież dzięki niej Morawiecki przez sześć lat kierował rządem. Jednocześnie sączona nieustannie w głowy elektoratu z ekranów stacji TV Republika i wPolsce24, wzmacniana przez farmy trolli na X animowane przez polityków, którzy spokojnie mogliby zrobić habilitację z hejtu, będzie miała wpływ na elektorat. Część rzucanego przez PiS błota przylepi się do środowiska Rozwój Plus.
Nowe inicjatywy na ogół mogą liczyć na premię w sondażach. Deklaracja „nie wykluczam głosowania na nową partię” niewiele kosztuje wyborców i trzeba wykonać wiele politycznej pracy, by przekuła się ona na realne poparcie. Za rok, gdy przyjdzie do układania list, inicjatywa Morawieckiego straci już świeżość i może się zupełnie zużyć ciągłą walką z PiS. Były premier ma niewiele czasu, by wykorzystać względnie korzystne nastroje, jakie dziś panują wokół jego rozwodu z byłą partią, i przekuć je w realny polityczny kapitał.
