Przez ostatnie 10 lat, liczba dzieci w Stanach Zjednoczonych, u których zdiagnozowano alergię na orzeszki ziemne, sukcesywnie spadała. Dane sugerują, że powodem może być zmiana wprowadzona w praktykach karmienia niemowląt i nowe wytyczne zachęcające do wczesny kontakt dziecka z alergenami.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Wyniki badania opublikowanego w czasopiśmie naukowym Pediatrics wykazały, że ilość przypadków alergii pokarmowych, w których pośredniczą przeciwciała immunoglobuliny E układu odpornościowego — w tym potencjalnie zagrażające życiu alergie na orzeszki ziemne — znacznie spadła w USA od czasu, gdy wczesne wprowadzanie alergizujących pokarmów zaczęło być zalecane przez krajowe wytyczne. Odkrycie to jest przez wielu lekarzy uznawane za potwierdzenie wieloletnich działań na rzecz zdrowia publicznego.
W badaniu przeprowadzonym przez naukowców ze Szpitala Dziecięcego w Filadelfii (CHOP) przeanalizowano dane z elektronicznej dokumentacji medycznej ponad 120 tys. dzieci. Analiza wykazała 43 proc. spadku w liczbach diagnoz alergii na orzeszki ziemne u niemowląt urodzonych w latach 2017-2019. W 2017 r. Narodowy Instytut Alergii i Chorób Zakaźnych (NIAID) ustalił nowe wytyczne dotyczące jej zapobiegania. Pierwszy zestaw zaleceń, oparty na badaniu Learning Early About Peanut Allergy (LEAP) z 2015 roku, doprowadził do obniżenia ryzyka alergii na orzeszki ziemne wśród niemowląt urodzonych w latach 2015-2017 o aż 27 proc.
Orzeszki ziemne — czy powinny znaleźć się w diecie dziecka?
— To satysfakcjonujące widzieć, że ochronne korzyści płynące z wczesnej i stałej ekspozycji na orzeszki ziemne, które zaobserwowaliśmy w badaniu LEAP, zostały powtórzone w rzeczywistych warunkach — powiedział „Newsweekowi” profesor Gideon Lack, który był zaangażowany w przeprowadzanie pierwszego badania. — To dostarcza jeszcze więcej dowodów na to, że wczesna ekspozycja na orzeszki ziemne powinna być standardem opieki. Ma ona potencjał, by dokonać niezwykłej zmiany dla przyszłych pokoleń i spowodować gwałtowny spadek liczby przypadków alergii.
Badanie LEAP było przełomowe i doprowadziło do zmiany sposobu, w jaki eksperci medyczni postrzegają leczenie i opiekę nad alergikami. Jego wyniki wykazały, że wczesna ekspozycja na orzeszki ziemne u niemowląt w wieku od 4 do 11 miesięcy, cierpiących na egzemę lub alergię na jajka, zmniejszyła ryzyko alergii na orzeszki o aż 81 proc.
Wyniki badania LEAP zachęciły organizacje pediatryczne, alergologiczne i immunologiczne do opracowania wytycznych, które później stały się konsensusem wprowadzającym wyniki badania w życie. Zalecenia te, wydane w 2015 i 2017 roku, początkowo dotyczyły głównie dzieci uważanych za obarczone wysokim ryzykiem alergii pokarmowej. W 2021 roku wdrożono jednak nowe wytyczne, dotyczące wprowadzania orzeszków ziemnych, jajek i innych głównych alergenów pokarmowych do diety wszystkich dzieci w wieku od 4 do 6 miesięcy, niezależnie od ich historii medycznej.
Nowe badanie CHOP miało na celu zobrazowanie wyników wprowadzenia wytycznych po niespełna dekadzie. Naukowcy wykazali, że częstotliwość występowania alergii pokarmowej IgE-zależnej wśród badanych dzieci spadła z 1,46 do 0,93 proc., natomiast częstotliwość występowania samej alergii na orzeszki ziemne spadła z 0,79 do 0,45 proc.
Lack szacuje, że powszechne przyjęcie tych zaleceń może zapobiec ponad 100 tys. przypadków alergii na orzeszki ziemne każdego roku. Oznacza to, że w ciągu następnej dekady nawet milion dzieci może uniknąć obciążenia związanego z leczeniem alergii pokarmowej przez całe życie i związanym z tym niepokojem.
Alergie pokarmowe IgE-zależne dotykają około 4 proc. dzieci. Mogą wywoływać takie objawy jak pokrzywka, obrzęk, wymioty i trudności w oddychaniu po ekspozycji na określone białka w żywności, takiej jak mleko, jaja, pszenica i orzeszki ziemne. Reakcje te występują zazwyczaj w ciągu kilku minut i mogą zagrażać życiu.
Podejście pediatrów do ekspozycji na alergeny zmieniło się już za czasów pierwszego badania LEAP, jednak kolejne długoterminowe badania kontrolne, w tym LEAP-Trio opublikowane w 2024 r., potwierdziły, że ochrona przed alergią utrzymuje się nawet za czasów okresu dojrzewania, jeżeli wczesna ekspozycja jest utrzymywana.
Ryzyko mniejsze nawet o 80 proc.
Mimo to nie wszystkie dzieci odnoszą takie same korzyści. — Wczesne wprowadzanie alergenów jest niezwykle skuteczne i zalecam je wszystkim rodzicom niemowląt — powiedział „Newsweekowi” dr Christopher Parrish, certyfikowany alergolog i immunolog kliniczny w Latitude Food Allergy Care. — Badania pokazują, że takie działanie może zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia alergii na orzeszki ziemne o ponad 80 proc., co jest znaczące. Jest to obecnie jedyna sprawdzona interwencja, która zmniejsza ryzyko rozwoju ciężkich, potencjalnie zagrażających życiu alergii pokarmowych.
— Jest jedna kluczowa kwestia, której rodzice często nie rozumieją — kontynuował, podkreślając kluczowe znaczenie częstej ekspozycji. — Tu nie chodzi o jednorazowe działanie. Aby interwencja była skuteczna, dzieci muszą otrzymywać te pokarmy kilka razy w tygodniu. Pojedyncze lub rzadkie ekspozycje nie zapewnią korzyści ochronnych.
Alergolog wezwał również do edukacji rodziców, szczególnie tych, którzy obawiają się wprowadzenia potencjalnych alergenów. — Zalecam wczesne wprowadzanie alergenów do diety każdego dziecka w wieku od 4 do 6 miesięcy.
Parrish dodał, że rozumie zaniepokojenie wśród rodziców dzieci z grupy wysokiego ryzyka. Takim rodzinom sugeruje rozpoczęcie prób od wprowadzania małej ilości alergenów, a potem ich zwiększanie. — Jeżeli rodzice mają jakiekolwiek obawy, sugeruję skonsultowanie się z alergologiem, który koncentruje się na alergiach pokarmowych — powiedział.
Z zaleceniami związanymi z proaktywnym wprowadzaniem alergenów zgodzili się także inni eksperci. Elizabeth Pecoraro, dietetyczka i specjalistka ds. alergii pokarmowych, powiedziała „Newsweekowi”, że dzięki wczesnej i konsekwentnej ekspozycji, jej własne dziecko uniknęło alergii na orzeszki ziemne. — Kiedy mój syn miał 6 miesięcy, test skórny wykazał pozytywny wynik alergii na orzeszki ziemne — powiedziała. — Ze względu na liczne alergie mojej córki, współpracowaliśmy z jego alergologiem, aby wprowadzić orzechy do jego diety. Zaczęliśmy od podawania ich trzy razy w tygodniu, gdy syn miał 7 miesięcy. Nigdy nie odnotowaliśmy żadnej reakcji, a schemat utrzymywaliśmy do piątego roku życia. Moje dziecko nie ma dziś alergii na orzeszki ziemne i wierzę, że to zasługa wczesnej ekspozycji.
Pecoraro, która prowadzi również kurs alergii pokarmowych, twierdzi, że rodzice, u których alergie występują w rodzinie, powinni skonsultować się z lekarzem.
— Przy odpowiednich wskazówkach wczesne wprowadzenie jest nie tylko bezpieczne, ale może być także ochronne — powiedziała.
Czy ekspozycja na alergeny zadziała także u dorosłych?
Naukowcy z CHOP szacują, że na każde 200 niemowląt, którym podawane są alergeny, zapobiega się chociaż jednej alergii pokarmowej — wielu ekspertów twierdzi, że uzasadnia to przeprowadzenie kampanii na rzecz zdrowia publicznego. Należy jednak zachować ostrożność, szczególnie w odniesieniu do stosowania tego samego podejścia u dorosłych pacjentów i osób z istniejącymi alergiami.
Niedawne badanie przeprowadzone przez Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust i King’s College London wykazało, że korzyść z doustnej immunoterapii — procesu, w którym pacjenci są stopniowo odczulani poprzez spożywanie niewielkich, rosnących dawek orzeszków ziemnych pod nadzorem lekarza — mogą odniesć nawet dorośli z poważnymi alergiami. 14 z 21 pacjentów biorących udział w badaniu mogło ostatecznie spożyć równowartość pięciu orzeszków ziemnych bez reakcji.
Immunoterapia doustna, choć obiecująca, nie jest jednak lekarstwem i wiąże się ze znacznym ryzykiem. Eksperci ostrzegają przed próbowaniem takich działań w domu lub bez wsparcia lekarza. Aby zrozumieć, dlaczego terapia zadziałała u niektórych pacjentów, a u innych nie, potrzebne są kolejne badania.
Dr Cindy Slam Bauer, szefowa oddziału alergologii i immunologii w Phoenix Children’s, podkreśliła zmianę kulturową, która nastąpiła w zapobieganiu alergii u dzieci.
— Przez lata wskaźniki alergii na orzeszki ziemne były niższe w innych krajach, ponieważ tam wybierano bardziej naturalne podejście, polegające na karmieniu dzieci tym, co jadła reszta rodziny — powiedziała w rozmowie z „Newsweekiem”. — Od nabiału aż po ryby, był to znacznie lepszy wybór z punktu widzenia zapobiegania alergiom pokarmowym, a także naturalności i integracji.
Wczesne wprowadzanie alergenów jest procesem złożonym, jednak zmniejszanie liczby przypadków alergii na orzeszki ziemne — niegdyś najczęstszej alergii pokarmowej u dzieci i jednej z tych, które przerażają rodziców — stanowi kamień milowy w opiece profilaktycznej.
— Dowody naukowe i rzeczywiste wyniki są zgodne — stwierdziła Pecoraro.
Odniesienie
Gabryszewski, S. J., Dudley, J., Faerber, J. A., Grundmeier, R. W., Fiks, A. G., Spergel, J. M., & Hill, D. A. (2025). Guidelines for Early Food Introduction and Patterns of Food Allergy. Pediatrics.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.