Jeśli Zełenski nie przyjmie „pokojowych” warunków Putina, Trump oskarży go zaprzepaszczenie szansy na zakończenie wojny. Jeśli je przyjmie, czeka go Majdan. W to, że Trump zmusi Putina do ustępstw, nie wierzę.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Zarówno przedstawiciele USA, jak i Rosji potwierdzają, że w ciągu najbliższych dni Donald Trump spotka się Władimirem Putinem. Podobno o spotkanie zabiegał sam Putin. Miejsce i termin szczytu zostaną podane do publicznej wiadomości później. Najpewniej będzie to stolica któregoś z państw z Zatoki Perskiej, a może jakiś szwajcarski kurort? Niewiadomych jest więcej, w tym rzecz najważniejsza – czy w spotkaniu będzie uczestniczył prezydent Wołodymyr Zełenski? A może – jak sugerują niektóre amerykańskie media – Trump spotka się najpierw z Putinem, a dopiero później dojdzie do szczytu trzech przywódców?
Rzeczniczka Białego Domu Karoline Leavitt potwierdziła, że prezydent USA jest otwarty na spotkania zarówno z Putinem, jak i przywódcą Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim. Dobrej myśli jest sekretarz Stanu Marco Rubio. — Myślę, że mamy teraz lepsze pojęcie dotyczące warunków, na których Rosja byłaby gotowa do zakończenia wojny. Musimy teraz porównać to z tym, co gotowi byliby zaakceptować Ukraińcy i europejscy sojusznicy – mówił. Zastrzegł przy tym, że zarówno Ukraińcy, jak i Rosjanie będą musieli pójść na ustępstwa.
Polska wypadła z gry
Zełenski zdaje sobie sprawę, że spotkanie z Putinem i Trumpem wiąże się z ogromnym ryzykiem, ale przyjął wyzwanie. Nie mógł odmówić. W końcu Ukraina najbardziej pragnie zawieszenia broni. I to z wielu powodów, także ekonomicznych. Jak niedawno ujawnił w podkaście „Depesze Sikorskiego” szef ukraińskiego MSZ Andrij Sybiha dzień wojny z Rosją kosztuje Ukrainę 220 mln dol. Zełenski liczy na pomoc Europy i dlatego prowadzi pilne konsultacje z koalicją E3, czyli z liderami Niemiec, Francji i Wielkiej Brytanii. Te trzy najpotężniejsze kraje w Europie zacieśniły trójstronny sojusz w odpowiedzi na rosyjskie zagrożenie i patykiem na wodzie pisane gwarancje bezpieczeństwa ze strony USA.
Polska wypadła z „wielkiej gry” o Ukrainę po wspólnej podróży pociągiem do Kijowa Tuska, Starmera, Macrona i Merza – i to z co najmniej z trzech powodów. Po pierwsze rząd wykluczył jakikolwiek udział polskich żołnierzy w ewentualnej misji pilnującej zawieszenia broni, jeśli by do niego doszło. Po drugie partnerzy zdają sobie sprawę z ryzyka, że po zwycięstwie Karola Nawrockiego kraj pogrąży się w politycznej wojnie na górze, której ofiarą będzie także polityka zagraniczna. Po trzecie ani rząd, ani Nawrocki nie mają odpowiedniego przełożenia na Waszyngton. Polska jest po prostu graczem wagi piórkowej, zaś Trump liczy się tylko ze zdaniem mocarstw.
Trump chce zawieszenia broni
Zełenski gra va banque. Postawił trzy warunki zakończenia wojny. Domaga się: natychmiastowego wstrzymanie rosyjskiej agresji, a więc trwałego zawieszenie broni; spotkania z Putinem i udziału w rozmowach pokojowych USA i państw Europy jako gwarantów bezpieczeństwa i trwałości porozumienia pokojowego.
Trumpowi bardzo zależy na tym, by spotkania z Putinem i później z Zełenskim, zakończyły się zawieszeniem broni, co byłoby wstępem do rozmów pokojowych. I to z trzech powodów. Po pierwsze jeszcze w kampanii wyborczej obiecał, że bardzo szybko zakończy tę wojnę. Po drugie gra o pokojowego Nobla. Po trzecie wielki sukces zagraniczny przynajmniej na moment odwróciłby uwagę amerykańskiej opinii publicznej od kwestii jego domniemanych związków ze zmarłym pedofilem Jeffreyem Epsteinem. A to tym od kilku tygodni żyje Ameryka.
W dużo gorszej sytuacji jest Zełenski. Choć Trump ostatnio stracił cierpliwość do Putina i postawił mu nawet coś w rodzaju ultimatum, do tej pory ustępstw wymagał jedynie od Ukrainy. Nic nie wskazuje na to, by Rosja odstąpiła od warunków „pokoju” które wyciekły w maju. Putin domaga się, aby Ukraina pozostała krajem neutralnym, co oznacza zamknięcie drogi tego kraju do NATO. Żąda też, aby Ukraina zrzekła się czterech okupowanych częściowo przez Rosję obwodów — chersońskiego, ługańskiego, donieckiego, zaporoskiego – a także anektowanego w 2014 r. Krymu. Społeczność międzynarodowa miałby uznać je za część Federacji Rosyjskiej. Rosjanie chcą wymusić na Zełenskim wyrzeczenie się reparacji wojennych. Warunkiem miałyby też być wybory na Ukrainie (czyt. odsunięcie od władzy Zełenskiego).
Zełenski nie może przyjąć żadnego z tych warunków. Nie może wyrzec się członkostwa w NATO, bo nawet jeśli w tej chwili wydaje się ono mało prawdopodobne, to sytuacja geopolityczna może się zmienić na korzyść Kijowa. Nie wycofa wojsk z Chersonia, Kramatorska czy Słowiańska, bo niby dlaczego, skoro ukraińscy żołnierze przelali tyle krwi, by tę ziemię obronić przed agresorami. Nie może też formalnie zrzec się Krymu, gdyż byłoby to geopolityczne samobójstwo. Co najwyżej może uznać, że część wschodniej Ukrainy jest tymczasowo rosyjska, na takie samej zasadzie jak po II wojnie światowej powstały dwa państwa niemieckie – RFN i NRD.
Pokój na warunkach Putina?
Zełenski jest w kropce. Niedawne protesty, które wybuchły po próbie osłabienia niezależności instytucji antykorupcyjnych, doprowadziły do erozji jego władzy. — Mam wrażenie, że okres ochronny dla władzy, która przez ostatnie trzy lata, w obliczu agresji rosyjskiej, była praktycznie wyłączona z jakiejkolwiek krytyki, właśnie się kończy. Na Ukrainę wraca polityka – tłumaczył w niedawnej rozmowie z „Newsweekiem” znawca Ukrainy i Rosji Adam Eberhard.
Były dyrektor Ośrodka Studiów Wschodnich przestrzegł przed trzecim Majdanem, do którego iskrą zapalną mogłyby być koncesje wobec Trumpa i Putina: — To scenariusz, który może się zmaterializować dopiero w przypadku istotnych ustępstw ze strony ukraińskich władz wobec Rosji — np. w wyniku presji zewnętrznej lub utraty zdolności dalszego prowadzenia wojny. Ewentualny „trzeci Majdan” mógłby wówczas przybrać znacznie bardziej gwałtowny charakter niż poprzednie – z uwagi na radykalizację części środowisk wojskowych, łatwy dostęp do broni, silne emocje społeczne oraz nieuniknione prowokacje ze strony rosyjskich służb specjalnych. To czarny scenariusz, w którym Ukraina powstrzymuje rosyjską agresję, a jednocześnie osuwa się w wewnętrzny konflikt polityczny i społeczny – będący reakcją na postrzeganą zdradę interesu narodowego.
Szanse na zawieszenie broni są w teorii większe niż miesiąc czy pół roku temu, ale w praktyce wszystko znów może rozbić się o kwestie zasadnicze. Od miesięcy Ukraina domaga się trwałego i sprawiedliwego pokoju. Pokój na warunkach Putina byłby kapitulacją prowadzącą do wojny domowej.
