Chiny obiecały, że poprą starania Polski o wejście do G-20. Będą naciskać na reżim Łukaszenki w sprawie uspokojenia sytuacji na granicy. To najważniejsze ustalenia, jakie zapadły po spotkaniu między szefami dyplomacji Polski i Chin — ustalił „Newsweek”.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
Wang Yi przyleciał do Polski w niedzielę. W poniedziałek rozmawiał z Radosławem Sikorskim w podwarszawskim Helenowie. To była pierwsza wizyta ministra spraw zagranicznych ChRL w Polsce od sześciu lat. Przez ten czas wiele się na świecie zmieniło.
Z naszej perspektywy najistotniejsza jest oczywiście pełnoskalowa inwazja Rosji na Ukrainę, którą udające neutralność Chiny wykorzystały gospodarczo, stając de facto po stronie Kremla. Ale w tym czasie doszło też do radykalnej zmiany w relacjach Pekinu z Waszyngtonem. Chińska Republika Ludowa z rywala stała się w zasadzie kimś w rodzaju wroga numer jeden Stanów Zjednoczonych. To m.in. z powodu rosnącego zagrożenia ze strony Państwa Środka Waszyngton zmienił politykę wobec europejskich sojuszników z NATO. Amerykanie planują wycofanie części wojsk z Europy, zaś partnerom z NATO mówią wprost, że muszą zadbać o swe bezpieczeństwo sami.
Mocna karta Polski. Użyliśmy jej po raz pierwszy
Geopolityczne przetasowania nie wpłynęły na pogorszenie relacji między Polską a Chinami, o czym świadczy m.in. ostatnia wizyta Wanga. Choć oba kraje zupełnie inaczej patrzą zarówno na wojnę w Ukrainie, jak i politykę Rosji, Pekin i Warszawa w bardzo pragmatyczny sposób podchodzą do kwestii dwustronnej współpracy. Dzieli nas ideologia i przynależność o światowych aliansów, łączy biznes i poczucie, że w interesie obu stron jest utrzymanie status quo. Rząd w Warszawie stara się wykorzystać niezłe kontakty z ChRL jako instrument nacisku na Rosję i Białoruś. Z kolei władze w Pekinie dbają o relacje z Polską z powodów biznesowych.
Polska jest dla eksportowej potęgi wielkim rynkiem zbytu i bramą do Unii Europejskiej. Przez nasz kraj przechodzi 90 proc. przewozów kolejowych między Chinami a UE, zaś przejście kolejowe Brześć-Małaszewicze jest jednym z kluczowych punktów Nowego Jedwabnego Szlaku. Z chińskich danych wynika, że w 2024 r. na trasie z Chin do Europy Zachodniej zrealizowano ok. 19 tys. kursów pociągów towarowych, którymi przewieziono ponad 2 mln TEU, czyli 20-stopowych (ok. 6,1 m) kontenerów. W sumie chodzi o towary wartości niemal 30 mld dol.
Dlatego też jednym z tematów rozmów między Sikorskim a Wangiem było zamknięcie wszystkich przejść granicznych z Białorusią, w tym kolejowych, w związku z manewrami wojskowymi Zapad 2025. Szef chińskiego MSZ zaapelował do polskiego rządu o podjęcie działań „zapewniających bezpieczne i sprawne kursowanie pociągów ekspresowych (China Railway Express, CRE), gwarantujących stabilność międzynarodowego przemysłu i łańcuchów dostaw”. Z naszych informacji wynika, że strona polska uzależniła otwarcie przejścia kolejowego od zmniejszenia presji migracyjnej na granicy z Białorusią. Reżim Łukaszenki na zlecenie Kremla wykorzystuje migrantów jako broni w wojnie hybrydowej przeciwko Polsce i UE. Chiny mają wpływ na oba reżimy. Przez ponad trzy lata wojny obłożona zachodnimi sankcjami Rosja bardzo uzależniła się od dostaw chińskich towarów i technologii. Bez cichego chińskiego wsparcia Kreml nie byłby w stanie długo prowadzić wojny.
Zamykając granicę z Białorusią, Polska zagrała najmocniejszą ze swych krat. Dotąd po nią nie sięgaliśmy. Według źródeł w polskim MSZ Wang dał do zrozumienia Sikorskiemu, że władze ChRL „przeprowadzą szczerą rozmowę z Łukaszenką” w sprawie sytuacji na polskiej granicy. W oficjalnym komunikacie ujęto to dosyć oględnie: „Obie strony wyraziły również nadzieję na normalizację sytuacji na granicy polsko-białoruskiej”. Chińska interwencja, jeśli do niej dojdzie, może okazać się kluczowa. Na uruchomieniu tranzytu z Chin do UE zależy też białoruskiemu reżimowi, gdyż zarabia na opłatach tranzytowych. Problemem może okazać się Putin, gdyż Łukaszenko nie zrobi nic bez wiedzy i zgody głównego lokatora Kremla, który dąży do eskalacji.
Chińskie poparcie w G-20? Co Radosław Sikorski uzyskał od szefa MSZ Chin
Sikorski rozmawiał z Wangiem w ramach cyklicznego posiedzenia Polsko-Chińskiego Komitetu Międzyrządowego, który jak czytamy w komunikacie polskiego MSZ „jest jednym mechanizmów polsko-chińskiego wszechstronnego partnerstwa strategicznego”. Jedynym konkretem było podpisanie porozumienia w sprawie stosowania zasady regionalizacji w eksporcie drobiu z Polski do Chin. Umowę odblokowującą eksport drobiu do ChRL podpisano w poniedziałek podczas rozmów delegacji Generalnej Administracji Celnej Chin w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Źródła w MSZ przyznają, że w tej kwestii strona rządowa i Pałac Prezydencki ściśle ze sobą współpracowały. — Zagraliśmy jak jednak drużyna — słyszymy.
Z naszych informacji wynika, że Sikorskiemu udało się uzyskać od Wanga obietnicę, że Chiny poprą starania Polski o wejście do G20. „Na spotkaniu została poruszona również kwestia polskich aspiracji do członkostwa w grupie G20, do których Chiny odniosły się pozytywnie” napisało w komunikacie polskie MSZ. ChRL jest drugim po USA światowym mocarstwem, które przychylnie patrzy na przyjęcie Polski do elitarnego klubu zrzeszającego 20 największych gospodarek na świecie. Nie znaczy to, że się tam znajdziemy. Wiele w tej kwestii zależy od kraju sprawującego akurat przewodnictwo G20. Do listopada 2025 r. sprawuje je Republika Południowej Afryki. Następne są Stany Zjednoczone.
Donald Trump ogłosił już, że przyszłoroczny szczyt G20 odbędzie się w jego prywatnym klubie golfowym w Doral na Florydzie. Amerykański prezydent zaprosił nań Karola Nawrockiego, co w Polsce uznano za spory sukces. Problem w tym, że udział w szczycie nie oznacza wejścia do klubu, tym bardziej że nie będzie to pierwszy raz. W 2017 r. na szczycie G20 w niemieckim Baden-Baden Polskę reprezentował ówczesny premier Mateusz Morawiecki.
Biznes ważniejszy niż pokój. Jak wyglądają relacje Polski i Chin
Polska i Chiny wciąż zasadniczo różnią się w sprawie wojny w Ukrainie. Źródła w MSZ mówią, że rząd w Pekinie usztywnił swoje stanowisko w tej kwestii: „Szybkie zakończenie wojny nie jest w interesie Chin, gdyż dopóki trwa, mają zapewnione dostawy taniej ropy i gazu”. Oficjalnie oba mocarstwa są sojusznikami, ale poziom gospodarczego i technologicznego uzależnienia Moskwy od Pekinu jest tak duży, że coraz więcej ekspertów mówi o „wasalizacji” Rosji przez ChRL. „Zachodnie sankcje sprawiły, że Rosja ma nielicznych alternatywnych nabywców na swe surowce i żadnego alternatywnego dostawcy potrzebnych jej dóbr importowych” — pisze tygodnik „The Economist”
Sikorski rozmawiał z Wangiem cztery razy. Podczas trzeciej rozmowy minister spraw zagranicznych Chin zapewniał go, że władze w Pekinie będą dążyły do pokoju. Szef polskiego MSZ mówił o tym w wywiadzie dla „Newsweeka”, który przeprowadziłem pod koniec maja: „Utrzymuję regularny kontakt z szefem chińskiego MSZ. W zeszłym tygodniu Wang Yi powiedział mi, że Chiny doprowadzą do rozwiązania pokojowego opartego na zapisach Karty Narodów Zjednoczonych, ale że Putin jeszcze nie jest na to gotów. Pamiętajmy, że z każdym miesiącem Rosja osłabia się wobec Chin. Z każdym miesiącem ma mniej pieniędzy w swoim Funduszu Dobrobytu Narodowego, mniejsze zasoby złota i większe zadłużenie wewnętrzne, w związku z czym jest coraz bardziej na łasce i niełasce Chin”.
Z naszych informacji wynika, że tym razem Wang nie wspomniał o „dążeniu do pokoju”. Mówił tylko, że Chiny opowiadają się za zawarciem zawieszenia broni. Najwyraźniej reżim w Pekinie przekalkulował sobie, że od pokoju w Ukrainie bardziej opłaca mu się dalsza wojna, gdyż to zwiększa szansę na wydrenowanie Rosji z surowców i być może złota. Szacuje się, że rosyjskie rezerwy tego kruszcu wynoszą 2200 ton, a z powodu rekordowych cen złota na światowych rynkach warte są ćwierć biliona dolarów.
Nie bez powodu w części dotyczącej Ukrainy komunikat MSZ jest bardzo lakoniczny: „Poruszając temat wojny na Ukrainie i jej konsekwencji wicepremier Radosław Sikorski podkreślił kluczowe znaczenie kwestii przestrzegania Karty Narodów Zjednoczonych oraz poszanowania dla ukraińskiej suwerenności i integralności terytorialnej. Zwrócił przy tym uwagę strony chińskiej na destabilizujące działania rosyjskie i poruszył kwestię wtargnięcia rosyjskich dronów w polską przestrzeń powietrzną. Podkreślił, że w tej sprawie nie ma mowy o przypadku lub błędzie. Minister Wang Yi stwierdził w odpowiedzi, że eskalacja konfliktu nie leży w interesie żadnej ze stron”.
