Trudno mi w to uwierzyć, ale już po raz dziesiąty przyznamy w tym roku O!Lśnienia Nagrody Kulturalne Onetu i Miasta Warszawy. Mija 10 lat przygód z osobami twórczymi, przeprowadzek z Warszawy do Krakowa i z Krakowa do Warszawy. Ale to także 10 lat współczesnej historii Polski opowiadanej z punktu widzenia twórców.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
W ciągu dekady nominowaliśmy do nagród 450 osób twórczych. Przygodę z O!Lśnieniami zaczynaliśmy w salonie sprzedaży Mercedes-Benz w Warszawie. Przygotowania do wręczenia mogliśmy zacząć, kiedy z salonu wyszli ostatni klienci, czyli dwie godziny przed galą. Przebierałam się i malowałam w toalecie. Ale artyści nie zawiedli. Elżbieta Penderecka odbierała nagrodę w imieniu męża Krzysztofa Pendereckiego. Na widowni siedzieli m.in. Mariusz Treliński i Boris Kudlička, Paweł Miśkiewicz, laureat nagrody w dziedzinie teatru, Agnieszka Morawińska, dyrektora Muzeum Narodowego w Warszawie, Wojciech Smarzowski, laureat w kategorii film.
Nagrodą główną był, jak nietrudno się domyślić, Mercedes. Najwięcej głosów w pierwszym plebiscycie zdobył Szczepan Twardoch za powieść „Król”. Problem był jeden: Twardoch został w tym czasie ambasadorem marki Mercedes, wywołując wściekłość kolegów i koleżanek po piórze. Ze względu na internetową imbę, obawialiśmy się podejrzeń, że jego zwycięstwo nie jest przypadkowe. Na szczęście czytelnicy tak bardzo pokochali „Króla”, że nikt nie wątpił w wynik głosowania. Rok później czerwonego Mercedesa na plaży nad Wisłą odpaliła, ciesząc się jak dziecko, piosenkarka Natalia Nykiel, laureatka O!Lśnień w 2018 r.
Po dwóch edycjach nagród przeprowadziliśmy się na pięć lat do Krakowa. I z samochodowego salonu wjechaliśmy na scenę Centrum Kongresowego ICE. Nagrody zaświeciły nowym blaskiem, a wraz z nim pojawili się nowi partnerzy.
Kluczyki, tym razem do Toyoty, odebrał Wojtek Smarzowski za film „Kler”. Reżyser przekazał samochód na aukcję WOŚP. To był rok zmian. Ostatecznie rozjechały się drogi O!Lśnień z koncernami samochodowymi. PiS po raz drugi wygrało wybory parlamentarne. Kultura znalazła się pod presją jednej dominującej narracji. W dziedzinie sztuk wizualnych wygrał Dariusz Stola, dyrektor Muzeum Polin, którego minister Gliński postanowił nie powołać ponownie na to stanowisko mimo rekomendacji wszystkich zainteresowanych stron. Zaczęły się czystki w instytucjach publicznych. Jan Klata, niechciany przez MKiDN, przegrał konkurs na drugą kadencję w Starym Teatrze w Krakowie. U nas on i cały zespół aktorski zostali wyróżnieni za spektakl „Wesele”. Rok wcześniej Klementynie Suchanow, autorce biografii „Gombrowicz. Ja, geniusz”, nie udało się osobiście odebrać nagrody, bo tego wieczoru współorganizowała czarny marsz. O!Lśnienie w dziedzinie teatru dostała Dominika Bednarczyk za rolę Konrada w „Dziadach” Mai Kleczewskiej.
Trudne czasy
W 2019 r. po raz pierwszy przyznaliśmy tytuł Ambasadora Kultury Polskiej. Laureatką nagrody została Grażyna Kulczyk, która otworzyła muzeum sztuki współczesnej w szwajcarskim Susch. W kolejnych latach tytuł otrzymali Mariusz Treliński, Jerzy Skolimowski, Agnieszka Holland, Andrzej i Teresa Starmachowie, Joanna Mytkowska wraz z zespołem MSN. W lutym 2020 r. scenografia do marcowej gali była gotowa. Ale tydzień przed galą świat i Polska zamknęły się na głucho z powodu pandemii. Rok później zorganizowaliśmy galę online z kamienicy w krakowskim rynku. O!Lśnienie otrzymał kolektyw twórczy za zorganizowanie „Dziadów”, spektaklu-protestu w oknach domu sąsiadującego z willą Jarosława Kaczyńskiego. W kulturze czuło się pulsującą potrzebę zmian. Rok później, krótko przed O!Lśnieniami, wybuchła wojna w Ukrainie. Większość laureatów przekazała nagrody pieniężne na pomoc Ukrainie.
W 2024 r. nagrodę zdobyła Agnieszka Holland za film „Zielona granica” opisujący dramat uchodźców, którzy utknęli w lasach na granicy Polski z Białorusią. Maja Ostaszewska, odtwórczyni jednej z głównych ról w filmie Holland, nagrodzona O!Lśnieniem za rolę Costello w spektaklu Krzysztofa Warlikowskiego, jeździła na granicę, protestowała przeciwko pushbackom, także po zmianie władzy. Rząd Donalda Tuska nie przyniósł przełomowych zmian, o które upominali się artyści.
W 2024 r. O!Lśnienie zdobył serial „Rok 1670” błyskotliwie piętnujący polskie i ludzkie przywary. Rok później Jakub Józef Orliński i Aleksander Dębicz zostali O!Lśnieniem za rok 2025. Chcieliśmy poczuć się dumni z polskich artystów podbijających świat. Kto zwycięży w tym roku? Dowiemy się już 7 marca, ale do 27 lutego mogą państwo głosować na stronie olsnienia.onet.pl i dołożyć swój głos do historii polskiej kultury.
