Kierowca kazał jej wstać i ustąpić białemu miejsca w autobusie, ale zdecydowanie odmówiła. — Przez całe życie byłam upokarzana i poczułam, że dłużej tego nie zniosę — tłumaczyła po latach. Jej nie doprowadziło do zakończenia segregacji rasowej. Bohaterką najnowszego odcinka podcastu Historia kobiet jest Rosa Parks.
— Dalej, zwalniać mi te miejsca — mówił biały kierowca do czwórki czarnych pasażerów zajmujących środkowe siedzenia autobusu. Nie silił się na uprzejmość, bo nie musiał. Miał pełną władzę — pistolet przypięty do pasa nie pozostawiał co do tego wątpliwości — oraz niezachwiane przekonanie o wyższości nad sąsiadami o ciemniejszym kolorze skóry.
Rosa Parks i historia pewnego autobusu
Miejskie autobusy w Montgomery w stanie Alabama w latach 50. ubiegłego wieku podlegały zasadzie segregacji rasowej: z przodu siedzieli biali, z tyłu czarni. Jeśli jednak miejsca dla białych były zajęte, to niepisana, ale egzekwowana, zasada wymagała od czarnych siedzących w następnym rzędzie, by je zwolnili. Wszystkie cztery: biały nie mógł być zmuszany do dzielenia rzędu z czarnym.
Początkowo nikt się nie ruszył. Dopiero za drugim upomnieniem trójka pasażerów wstała. Ale drobna okularnica siedziała dalej. Myślała o swoim dziadku, który ze strzelbą w ręku czekał na ganku na Ku Klux Klan. Myślała o Emmecie Tillu, pobitym na śmierć czarnym 14-latku, którego mordercy zostali uniewinnieni. Ale przede wszystkim miała już dość, bo było to kolejne upokorzenie w szeregu systemowych prześladowań.
— Gdybym wstała, oznaczałoby to, że akceptuję sposób, w jaki jestem traktowana. A ja tego nie akceptowałam — tłumaczyła później Parks.
Kierowca powiedział, że jeśli nie wstanie i nie zwolni miejsca, to wezwie policję. — Możesz to zrobić — spokojnie odpowiedziała kobieta. Część czarnych pasażerów wyszła z autobusu. Wiedzieli, że awantura z białymi przedstawicielami prawa i porządku może się skończyć dla nich bardzo źle.
— Nie miałam pewności, że wyjdę z tego autobusu żywa — wspominała Rosa Parks. Jej zdecydowane „NIE” rozpoczęło proces zmian, które zmiotły segregację rasową w USA.
Podcast „Historia kobiet”
Katarzyna Wężyk jest publicystką „Newsweeka”, podcasterką, autorką nagrodzonej dwoma Grand Pressami książki „Aborcja jest” oraz nominowanej do nagrody Gryfia „Kanada. Ulubiony kraj świata”.
Absolwentka politologii i podyplomowej amerykanistyki, stypendystka Fundacji Kościuszkowskiej i wiedeńskiego Institut für die Wissenschaften vom Menschen. Pracowała w Panoramie TVP, portalu tvn24.pl i „Gazecie Wyborczej”. Współprowadziła format „Herstorie”. W Onet Audio prowadzi podcast „Historia kobiet”.
